L021.001大圓滿心性休息大車註釋菩提發心品第八 C3.5S

༄༅། །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོའི་འགྲེལ་པ་ ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་སྨད་ཆ་བཞུགས་སོ། །

«དེ་ལྟར་སྨོན་པ་ཚད་མེད་པ་བཞིས་སེམས་རྒྱུད་ལེགས་པར་སྦྱངས་རྗེས། བརྒྱད་པ་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོའི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཙོ་བོར་བཤད་པའི་ལེའུ་ལ་སྤྱི་དོན་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་བསྒོམ་པར་བསྟན་པ། སེམས་བསྐྱེད་ཚུལ་དངོས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་བསྔོ་» «བའོ། །སྤྱི་དོན་དང་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་བསྒོམ་པར་བསྟན་པ་ནི།» ད་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ། དེ་ལྟར་ཚད་མེད་ལེགས་པར་གོམས་པ་ཡིས། །ཆོས་ཀུན་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་བསྒོམ། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེའང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ། ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདྲེན་པ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་ཁང་བཟངས་སུ་བགྲོད་པའི་བཞོན་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་པས། འདིར་དེ་བསྐྱེད་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། བྱམས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བྱམས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་གཅིག་དང་ལྡན་ན། ངན་སོང་ཐམས་ཅད་སྤོང་ཞིང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ལག་ཏུ་མི་འགྲོ་ལ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་སྟེ། ཆོས་གཅིག་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པ། ཆོས་དེ་དང་ལྡན་ན། ངན་སོང་ཐམས་ཅད་སྤོང་ཞིང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ལག་ཏུ་མི་འགྲོ་ལ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མདོ་ལས། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས། ལྷག་པའི་བསམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 大圓滿心性休息註釋大車下部 "如是以四無量愿善修心續後，第八成為菩薩行海精華的趣入發殊勝菩提心為主要闡述的章節有三個總義：宣說修持一切法根本的二種菩提心、詳細解釋發心方法、迴向此處善業。第一總義宣說修持一切法根本的二種菩提心是："現在將闡述發殊勝菩提心。剛剛解釋的方法，'如是善修四無量后，修持一切法根本二種菩提心。'所說的這個，即是一切世間和出世間法的根本，一切道的精髓，一切眾生的引導者，迅速前往無上宮殿的乘騎，是殊勝意樂菩提心。因此，在此應當學習發起它。如《彌勒請問經》中說：'彌勒，菩薩若具一法，則能斷除一切惡趣，不落入惡友手中，迅速證得無上正等正覺。什麼是這一法呢？即是圓滿殊勝意樂菩提心。彌勒，具足此法，則能斷除一切惡趣，不落入惡友手中，迅速證得無上正等正覺。'又如《菩薩藏經》中說：'欲速證無上正等正覺者，應當學習殊勝意樂菩提心。'"

། « སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བཅུ་སྟེ། དང་པོ་ཕན་ཡོན་བཤད་པ་ལའང་དྲུག་ལས། སྲིད་ནས་ཞི་བར་འདྲེན་པའི་ཕན་ཡོན་ནི།» དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་སྲིད་མཚོ་མཐར་འབྱིན་ཞིང༌། །འཇིགས་དང་མྱ་ངན་སྡིག་ཀུན་སེལ་བྱེད་དེ། ། ལས་དང་སྡུག་བསྔལ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འཇོམས། །སྲིད་ནས་ཞི་བར་འགྲོ་བ་འདྲེན་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བ་ནི། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། ཀྱེ་རིགས་ཀྱི་བུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ལས་སྒྲོལ་བའི་གྲུ་བོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་གི་འཇིགས་པ་ལས་སྒྲོལ་བའི་སྐྱེལ་མ་དཔའ་བོ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱམས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ། འདི་ལྟེ་སྟེ། དཔའ་བོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་དགྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཇིགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དཔའ་བོ་བརྟེན་པ་ཡང་སྤྱོད་པ་ངན་པའི་དགྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཇིགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སྡིག་པ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བྱས་ན་ཡང༌། །དཔའ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ ལྟར། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུད་ཀྱིས་སྒྲོལ་འགྱུར་བ། །དེ་ལ་བག་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཅིས་མི་བརྟེན། །ཞེས་སོ། །མྱ་ངན་དང་སྡིག་པ་མཐའ་དག་ཀྱང་སེལ་བར། དེ་ཉིད་ལས། སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་ཕྲག་གཞོམ་འདོད་ཅིང༌། ། སེམས་ཅན་མི་བདེ་བསལ་བར་འདོད་པ་དང༌། །བདེ་མང་བརྒྱ་ཕྲག་སྤྱད་པར་འདོད་པས་ཀྱང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཉིད་རྟག་ཏུ་བཏང་མི་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། འཕགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་མདོ་ལས། མི་གང་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་བླ་མེད་ཞིང་འཇུག་པ། །དེ་ནི་ངན་སོང་ངན་འགྲོའི་ལམ་དང་མི་ཁོམ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་གཅོག །དེ་ནི་ལྷ་དང་མི་ཡི་ལམ་རྣམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱངས། །ལོང་བར་མི་འགྱུར་འོན་པར་མ་ཡིན་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "第二總義詳細解釋發心本身分十，其中第一解釋利益又分六，從輪迴引導至涅槃的利益是： 那些（菩提心）的功德如何呢？對此： '彼能從煩惱有海中拔出， 驅除恐懼憂愁及諸罪， 摧毀業與苦之諸行， 從有引導眾生趣寂靜。' 如是所說，從輪迴大海中解脫，如《華嚴經》中說：'善男子，菩提心如大船，能渡有海。' 從輪迴和惡趣的恐懼中解脫，如勇士般護送，如《彌勒解脫經》中說：'善男子，譬如依靠勇士則不懼一切敵。同樣，菩薩發起一切智智菩提心，依靠勇士也不懼一切惡行之敵。'又如《入行論》中說：'縱作極重大惡業，若依勇士能脫怖，依誰剎那得解脫，怯者何故不依止？' 也能消除一切憂愁和罪過，如同經中說：'欲摧百種輪迴苦，欲除眾生諸不樂，欲享百種妙安樂，恒常不捨菩提心。'又如《聖大乘教授經》中說：'若人趣入無上菩提離塵之地，則能斷除一切惡趣惡道及八無暇，開啟並清凈人天諸道，不盲不聾諸根具足。'"

།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་བསྲེག་པས་མེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱང༌། སྔ་མ་ལས། དེས་ནི་དུས་མཐའི་མེ་བཞིན་སྡིག་ཆེན་རྣམས། །སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ངེས་པར་སྲེག་པར་བྱེད། ། ཅེས་པ་དང༌། བྱམས་པའི་རྣམ་ཐར་ལས། ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་བསྲེག་པས་བསྐལ་པ་འཚིག་པའི་མེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་སྲིད་པ་ནས་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། འདི་ནི་ཚད་མེད་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས། །བདེ་མཆོག་བདེ་བླག་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད། ། ཅེས་སོ། ། « འཇིག་རྟེན་གྱི་མཆོད་སྡོང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕན་ཡོན་ནི།» གཞན་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡོད་པའི་མི། །གང་ལ་སེམས་དཔའ་མངོན་གྱུར་མེད་ན་ཡང༌། །སྙིང་རྗེའི་དགེ་རྒྱུན་གོང་ནས་གོང་འཕེལ་ཞིང༌། །མཉམ་གཞག་ན་ཡང་ཐབས་ཤེས་ཟུང་དུ་འབྲེལ། ། ལུས་ངག་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་ཡོད་ཅིང༌། །ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་མཆོད་སྡོང་འགྱུར། །འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པར་ཡོད་པས་སེམས་མི་རྟོག་པར་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་ཡང༌། དེའི་ཤེས་རབ་དེ་དང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་དང༌། གཉིད་དུ་སོང་བ་དང༌། བརྒྱལ་བ་དང༌། དྲན་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང༌། རྟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་སྟེ་གནས་སྐབས་ལྔར་སེམས་མངོན་གྱུར་པ་མེད་པར། སུམ་ཅུ་པ་ལས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་ནི། །སེམས་མེད་གཉིད་དང་བརྒྱལ་བ་དང༌། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་གཉིས་དང༌། །རྟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་འོ། །ཞེས་པ་ལྟར་གྱུར་པ་ནའང་སེམས་བསྐྱེད་སྔར་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པར་ཡོད་ན་བསོད་ནམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡོད་པ་ཉིད། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ནས་བཟུང་སྟེ་སེམས་ཅན་ཁམས། ། མཐའ་ཡས་རབ་ཏུ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །མི་ལྡོག་པ་ཡི་སེམས་ཀྱིས་སུ། །སེམས་དེ་ཡང་དག་བླངས་གྱུར་པ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་གཉིད་ལོག་གམ། །བག་མེད་གྱུར་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཤུགས། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དུ་མ་ཞིག །ནམ་མཁའ་མཉམ་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "如同火焰能焚燒業和煩惱的薪柴，如前所說：'如同劫末火，剎那必能焚，一切大罪業。'又如《彌勒解脫經》中說：'能焚盡一切過失，如同劫火。' 此外，因為能獲得佛果，所以能從輪迴中引導，如《入行論》中說：'此能令無量眾生，輕易獲得最勝樂。' 另外，發心的利益是成為世間供養處： '再者，發心之人， 縱無菩薩顯現， 悲心善行漸增長， 等持中亦雙運智悲。 身語所作皆有義， 成為天人世間供養處。' 如是，已得發心且未退失者，即使心處於無分別等持狀態，其智慧也與之相應。在睡眠、昏迷、無想等至、滅盡定、恒時無想等五種無顯現心的情況下，如《三十頌》中說：'意識生起時，無心有五種：睡眠與昏迷，二種等至中，及恒時無想。'即使在這些狀態下，若先前已得發心且未退失，則福德相續不斷。如《入行論》中說：'從發心剎那起，為度無邊眾，立志不退轉，誓願菩提心。爾後縱睡眠，放逸無戒行，福德如虛空，相續不斷增。'"

།གཞན་ཡང་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་ཡོད་པར། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་དང་ལྡན་པ་དེའི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་ཡོད་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་གང་ཅི་བྱ་བ་ལུང་མ་བསྟན་དང༌། དགེ་བ་ཅི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་བསྐྱེད་མངོན་གྱུར་གྱིས་འཕྲལ་དུ་མ་ཟིན་ཀྱང༌། ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱིས་ཟིན་པས་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་མཆོད་སྡོང་དུ་འགྱུར་བ་ཡང༌། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོད་སྡོང་ཆེན་པོའོ་ཞེས་སོ། ། «དགེ་བ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཕན་ཡོན་ནི། »འདི་ལྟར་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི། དགེ་གཞན་འབྲས་བུ་དམན་ཏེ་ཟད་པ་ལྟར། །རིན་ཆེན་སེམས་ཟིན་དགེ་བ་མི་ཟད་འཕེལ། །ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་དངས་པའི་ཆུ་འབབ་དང༌། །ས་གཞི་བཟང་པོར་ལོ་ཐོག་ཕུན་ཚོགས་བཞིན། །འདི་ལྟར་རྒྱ་མཚོར་བབ་པའི་ཆུ་ཐིགས་པ་གཅིག་ཀྱང་བསྐལ་པའི་བར་དུ་མི་ཟད་ཅིང་འཕེལ་བ་དང༌། ས་གཞི་བཟང་པོར་ཏིལ་ཉག་མ་གཅིག་བཏབ་ཀྱང་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བ་ལྟར། སེམས་བསྐྱེད་པས་ཟིན་པའི་དགེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། བྱམས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བྱམས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ཆུ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བབ་པ་དེ་དག་བསྐལ་པའི་བར་དུ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱམས་པ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཟིན་པའི་དགེ་བ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱམས་པ། ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། འབྱུང་ཁུངས་བཟང་བར་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དགེ་བ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "此外，一切所作皆有意義，如《華嚴經》中說：'善男子，具足發起無上菩提心者，其身語意一切所作皆有意義，恒時純一無雜唯善。' 即使不是所有行為都直接被顯現的菩提心所攝持，但只要已得而未退失菩提心，則一切無記和善行都會被菩提心所攝持，成為順解脫分善。 成為世間供養處，如《華嚴經》中說：'具足彼發心者，是天人世間一切眾生之大供養處。' 善行漸次增長的利益是： '如是順福分， 他善果劣盡， 寶心攝善行， 不盡而增長。 如凈水入海， 良田豐收般。' 就像一滴水流入大海不會枯竭而會增長，或在良田中播下一粒芝麻種子也會廣泛增長一樣，被菩提心攝持的善行也是如此。如《彌勒請問經》中說：'彌勒，譬如流入大海之水，直至劫末亦不枯竭。彌勒，同樣，被髮菩提心所攝持的善行，直至證得無上正等菩提亦不枯竭。彌勒，又如良田中播下任何種子都會生長增盛，同樣，被菩提心攝持的善行也會廣大增長。'"

། གཞན་ཡང་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་ཆུ་ཤིང་ལྟར་ལན་གཅིག་འབྲས་བུ་ཕྱུང་ནས་ཟད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར། གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་འབྲས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱུང་ཡང་མི་ཟད་ཅིང་འཕེལ་བ་འབྲས་ལྡན་ཆེན་པོའི་ལྗོན་ཤིང་ལྟ་བུ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དགེ་བ་གཞན་ཀུན་ཆུ་ཤིང་བཞིན་དུ་ནི། །འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ལྗོན་ཤིང་རྟག་པར་ཡང༌། །འབྲས་བུ་འབྱིན་པས་མི་ཟད་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ་ལས། འཇམ་དཔལ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་ལྗོན་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ཁམས་བཞིས་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ། ། འཇམ་དཔལ། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་གཟུང་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བསྔོས་ན་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་སོ། ། «ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་ཕན་ཡོན་ནི།» གཞན་ཡང་ལེགས་པའི་ཆོས་མ་ལུས་པ། ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ས་བོན་སྙིང་རྗེའི་བདག །སྲིད་པ་ན་ཡང་བདེ་བའི་འབྲས་མང་ཞིང༌། །ཞི་བའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་རྒྱུ། །རིན་ཆེན་སེམས་ལེགས་བསྐྱེད་ལ་འབད་པར་མཛོད། །ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཚངས་པ། འདི་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པས་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་བོན་ལས་ནི་མྱུ་གུ་དང༌། ལོ་མ་དང༌། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལས་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་བདེ་བ་དུ་མ་མྱོང་ཞིང༌། སླར་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ཁྱོད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ལན་དུ་མར་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱཻས་ཏེ་བདེ་བ་མྱོང༌། ལན་དུ་མར་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ཏེ་བདེ་བ་མྱོང༌། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དབང་པོ་བྱེད་པར་གྱུར་ཀྱང༌། ད་དུང་དུའང་རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བས་བྲི་བའམ་གང་བར་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "此外，順福分善行不像芭蕉樹那樣只結一次果實就枯竭，而是如同碩果纍纍的大樹，即便產生無量暫時與究竟安樂果，也不會枯竭反而增長。如《入菩薩行論》中說： '其餘諸善如芭蕉， 果實生已即枯槁。 菩提心樹恒生果， 非僅不盡反增茂。' 又如《寶積經》中說：'文殊，譬如種種樹木，依地水火風四大而得增長。文殊，同樣，善根若為菩提心所攝持，並回向一切智智，亦得增長。' 成為一切法根本的利益是： '複次，一切善法， 皆以大悲為根本種子， 輪迴中亦多樂果， 寂靜本性最勝菩提因。 當勤修此寶貴發心。' 如《梵天所問經》中說：'梵天，此中增上意樂菩提心，乃一切法之根本，如種子然。何以故？如種子生芽、葉、花、果，同樣，從增上意樂中，不僅能多次感受人天安樂，最終還能成就一切種智。' 又如《教誡國王經》中說：'大王，你以無上正等正覺菩提心善根業的果報，多次轉生天界享樂，多次轉生人間享樂，在一切天人中作為主宰。然而，大王，你的菩提心善根仍不見有所減少或圓滿。'"

། «སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནད་གསོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། »གཞན་ཡང་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་དེ། སེམས་བསྐྱེད་པ། དེ་ནི་དཔལ་རྒྱས་ཡིད་བཞིན་བུམ་པ་བཟང༌། ། འགྲོ་བའི་ནད་གསོ་བདེ་འབྱུང་སྨན་གྱི་མཆོག །ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་གདུང་སེལ་ཟླ་བ་སྟེ། །མཁའ་བཞིན་དྲི་མེད་ཡོན་ཏན་རྒྱུ་སྐར་ཚོགས། །རྟག་ཏུ་ཕན་བདེ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། ཞེས་པ་ནི། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་ཞིང་ལྟ་བུའོ། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་བསྲེག་པས་བསྐལ་པའི་མེ་ལྟ་བུའོ། །མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པས་སའི་འོག་ལྟ་བུའོ། །དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པས་ཡིད་ཀྱི་ནོར་བུའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའོ། །འཁོར་བའི་ཆུ་བོ་ལ་རྒྱུ་བ་འདོན་པས་ལྕགས་ཀྱུ་ལྟ་བུའོ། །ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་མཆོད་སྡོང་ལྟ་བུའོ། །བསམ་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པས་བུམ་པ་བཟང་པོ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འགྲོ་བའི་འཆི་བདག་འཇོམས་བྱེད་པའི། །བདུད་རྩིའི་མཆོག་ཀྱང་འདི་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བའི་དབུལ་བ་སེལ་བ་ཡི། །མི་ཟད་གཏེར་ཡང་འདི་ཡིན་ནོ། ། འགྲོ་བའི་ནད་རབ་ཞི་བྱེད་པའི། །སྨན་གྱི་མཆོག་ཀྱང་འདི་ཡིན་ནོ། །སྲིད་ལམ་འཁྱམས་ཤིང་དུབ་པ་ཡི། །འགྲོ་བའི་ངལ་གསོའི་ལྗོན་ཤིང་ཡིན། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ངན་འགྲོ་ལས། །སྒྲོལ་བར་བྱེད་པའི་སྤྱི་སྟེགས་ཡིན། །འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་གདུངས་སེལ་བའི། །སེམས་ཀྱི་ཟླ་བ་ཤར་བ་ཡིན། །འགྲོ་བའི་མི་ཤེས་རབ་རིབ་དག །དཔྱིས་འབྱིན་ཉི་མ་ཆེན་པོ་ཡིན། །དམ་ཆོས་འོ་མ་བསྲུབས་པ་ལས། །མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་ཕྱུང་བ་ཡིན། །འགྲོ་བའི་འགྲོན་པོ་སྲིད་པའི་ལམ་རྒྱུ་ཞིང༌། །བདེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་སྤྱད་པར་འདོད་པ་ལ། །འདི་ནི་བདེ་བའི་མཆོག་ཏུ་ཉེར་གནས་ཏེ། །སེམས་ཅན་འགྲོན་ཆེན་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "治癒痛苦疾病並生起智慧光明的利益是： 此外，利益無量： '發菩提心者， 如吉祥如意寶瓶， 治眾生病最勝良藥， 智慧日月除熱惱， 如虛空無垢德星聚。 恒時利樂之自性。' 如《華嚴經》中說：'菩提心如一切佛法之種子，如增長一切眾生白法之田地，如焚燒一切過患之劫火，如窮盡一切不善之地底，如成就一切義利之如意寶王，如拔濟輪迴河中眾生之鉤，如人天阿修羅世間之供處，如成就一切意願之妙瓶。' 又如《入菩薩行論》中說： '此乃滅除眾生死， 無上甘露妙良藥。 此乃除盡眾生貧， 無盡寶藏大伏藏。 此乃息滅眾生疾， 無上良藥妙甘露。 輪迴路中疲睏者， 眾生休憩大樹蔭。 普度一切諸眾生， 離苦解脫作橋樑。 眾生煩惱熱惱時， 猶如清涼月光現。 眾生無明翳障眼， 猶如燦爛大日昇。 攪拌正法乳海中， 猶如醍醐精華出。 眾生客旅輪迴道， 欲享安樂受用時， 此為最勝安樂處， 滿足眾生大賓客。'"

། «ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་ནི།» དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་ཅིང་བློས། བསམ་ཡས་བསོད་ནམས་སྤྲིན་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད། །རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྨད་བྱུང་དང༌། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྟར་དཔག་ཡས་རྒྱ་ཆེ་འོ། །འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མདོ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གཅིག་དང་ལྡན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་དང་གཞན་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །ཆོས་གཅིག་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གཅིག་པོ་དེ་དང་ལྡན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་དང་གཞན་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་དག་ཀྱང་སྣང་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ། གང་བསམ་པ་མ་མཆིས་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རིང་བ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ནི། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་ནའང་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དང༌། རྩིག་པ་དང༌། ཤིང་ལྗོན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱུང་ངོ༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་དག་པ་ལ་ནི་རང་གི་ཡིད་ཀྱིས་དཔྱོད་པ་ཉིད་ལས་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བགྱིའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། གང་ལ་རྐང་པ་མཆིས་པ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མཆིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་བསམ་པ་མཆིས་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མཆིས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཡན་ལག་གི་དང་པོ་མགོ་མཆིས་པ་དེ་ལ་འཚོ་བ་མཆིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མཆིས་སོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "功德廣大的利益是： 如是功德無量，心難思議： '無量福德云聚難思議， 佛陀功德極其稀有妙， 如法界般廣大難測量。' 如是能持無量佛法。如《菩薩藏經》中說：'舍利子，菩薩摩訶薩若具一法，則能總持此等及其他無量佛法。何為一法？即殊勝意樂菩提心。舍利子，菩薩摩訶薩若具此一法，則能總持此等及其他無量佛法。' 同樣，多種法相亦將顯現，並得佛陀加持。如《正法集經》中說：'世尊，殊勝意樂是一切法之根本，若無意樂，則一切佛法皆遠離。世尊，對於具足殊勝意樂者，即使佛不在世，亦能從虛空、墻壁、樹木中聽聞法音。菩薩意樂清凈，則從自心思維中生起一切教誡與開示。因此，菩薩應當成就殊勝意樂。世尊，譬如有足者能行走，同樣，有意樂者具足佛法。世尊，譬如有頭這一首要肢體者能活命，同樣，有增上意樂者具足佛菩提。'"

། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ཁྱིམ་བདག་དཔལ་སྦྱིན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཞིང་རྣམས་མི་གང་གིས། །རིན་ཆེན་བདུན་གྱིས་ཡོངས་བཀང་ནས། །འཇིག་རྟེན་མགོན་ལ་ཕུལ་བ་བས། །གང་གིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བྱས་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་སེམས་བཏུད་ ནས། །མཆོད་པ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས། །དེ་ལ་མཐའ་ནི་མ་མཆིས་སོ། ། ཞེས་པ་དང༌། འཕགས་པ་ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་མདོ་ལས། བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་གཏམས་པའི་ཞིང་དག་ན། །མཆོད་པ་རྣམ་མང་དཔག་མེད་ཇི་སྙེད་པ། །སྐྱེས་མཆོག་རྣམས་ལ་དེ་ཡིས་རྟག་མཆོད་པས། །བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱི་གྲངས་དང་ཆར་མི་ཕོད། །ཅེས་པ་དང༌། སྒོ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་མདོ་ལས། ཚངས་པ། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་བླ་ན་མེད་པའོ། ། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པའོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་འཛིན་པ་དང༌། གང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ཚངས་པ། གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པ་དང༌། རིམ་གྲོ་བྱ་བ་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཚངས་པ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཚེའི་ཚད་བསྐལ་པར་བཞུགས་ནས། མཆོད་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྟན་ཡང་བསྐལ་པ་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེའི་ཕན་ཡོན་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། གཞན་ཡང་ངན་སོང་ལས་ཐར་ནས་ཞི་བ་དམ་པ་འཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང༌། ཕྱག་བྱ་བའི་འོས་སུ་འགྱུར་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་གྱུར་ན་སྐད་ཅིག་གིས། །འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བསྡམས་པའི་ཉམ་ཐག་རྣམས། །བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བརྗོད་བྱ་ཞིང༌། །འཇིག་རྟེན་ལྷ་མིར་བཅས་པས་ཕྱག་བྱར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། དམན་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། གསེར་འགྱུར་རྩི་ཡི་རྣམ་པ་མཆོག་ལྟ་བུར། །མི་གཙང་ལུས་འདི་བླངས་ནས་རྒྱལ་བའི་སྐུ། །རིན་ཆེན་རིན་ཐང་མེད་པར་བསྒྱུར་བས་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་རབ་བརྟན་ཟུང༌། ། ཞེས་སོ།

以下是直譯： "此外，這也成為供養如來的最勝方式。如《吉祥施長者請問經》中說： '有人以七寶， 遍滿諸佛土， 供養世間怙， 不如合掌后， 心向菩提道， 此供養殊勝， 彼供無邊際。' 又如《月燈經》中說： '億萬剎土中， 無量諸供養， 恒時供勝者， 不及慈心分。' 又如《無邊門陀羅尼經》中說：'梵天，此三者是對如來無上供養恭敬，福德無量。何為三者？一者發無上正等正覺心，二者受持如來正法，三者如所聞而修行。梵天，此三者是對如來無上供養恭敬。梵天，即使如來住世一劫，宣說此等供養之果報，劫盡亦不能窮盡此福德之利益。' 此外，還有脫離惡趣、獲得殊勝寂靜等無量不可思議的利益，併成為應受禮敬之對象。如《入菩薩行論》中說： '若發菩提心，剎那間， 輪迴獄中諸苦眾， 得稱善逝子尊號， 人天應敬禮供養。' 又說低劣轉為殊勝： '猶如點金妙藥王， 此污穢身得轉化， 無價之寶佛陀身， 堅持菩提心亦然。'"

།གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་གང༌། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་མཆིས་ན། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཀུན་བཀང་སྟེ། །དེ་ནི་དེ་བས་ལྷག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། མདོར་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ལེགས་པ་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལེགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཡང་དེ་ཙམ་སྟེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྟར་རྒྱ་ཆེའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཕན་པར་དགོངས་ནས་བསྟན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བསྐལ་པ་དུ་མར་རབ་དགོངས་མཛད་པ་ཡི། །ཐུབ་དབང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ཕན་པར་གཟིགས། །ཞེས་སོ། ། དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྔགས་པ་ཡང༌། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཞིང་ཆེན་པོ་སྟེ། ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཁྲོ་བར་བྱས་ན་ཡང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཚད་མེད་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུས་ངན་སོང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། གང་ཞིག་དེ་འདྲའི་རྒྱལ་སྲས་སྦྱིན་བདག་ལ། །གལ་ཏེ་ངན་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེ། །ངན་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གྲངས་བཞིན་བསྐལ་པར་ནི། ། དམྱལ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་ཐུབ་པས་གསུངས། ། ཞེས་དང༌། གཞན་ཡང༌། རབ་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་མདོར། འཇམ་དཔལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་དང་བརྙས་པའི་སེམས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་བསྐལ་པར་དམྱལ་བར་གནས་པས་གོ་ཆ་བགོ་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །འོན་ཏེ་དད་པས་དགེ་བ་བྱེད་ན་ལྷག་པར་ཡང་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར། སྔ་མ་ལས། འོན་ཏེ་གང་ཞིག་ཡིད་རབ་དང་བྱེད་ན། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་དེ་བས་ལྷག་པར་འཕེལ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "《不可思議秘密經》中說： '菩提心之福德， 若其有形相， 遍滿虛空界， 尚有餘剩餘。' 《華嚴經》中說：'總之，諸佛世尊所具之善，發菩提心之善與功德亦復如是，如虛空界與法界般廣大。' 如是菩提心乃諸佛為利益眾生而宣說。如《入菩薩行論》中說： '諸佛經多劫， 深思而觀察， 唯見此能利。' 對具此心的菩薩的讚歎如下：菩薩是大福田，若有人對其生嗔，則造無量非福，其果報將導致惡趣。同書中說： '若對如是菩薩施主， 生起惡意加以損害， 佛說噁心所生之數， 即于爾許劫住地獄。' 又《寂靜決定神變經》中說：'文殊，對菩薩生起嗔恨輕蔑之心，應知需披甲住地獄如是劫數。' 然而，若以信心行善，則福德更加增長。如前引文繼續說： '若生清凈信心者， 其果報更勝於彼。'"

།ཇི་ལྟར་འཕེལ་ན། ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཕྱག་རྒྱའི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ། ཡོངས་སུ་རྟག་པར་གཟུང་སྟེ་དཔེར་བྱ་ན། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིག་ཕྱུང་བར་གྱུར་པ་ལས། གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དེ་དག་གི་མིག་བསྐྱེད་པའམ། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བཙོན་ར་མུན་པ་མུན་ནག་ཅན་དུ་བཙུད་པ་བཏོན་ཏེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའམ་ཚངས་པའི་བདེ་བ་ལ་བཀོད་པ་བས། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བལྟ་ཞིང་བསྔགས་པ་བརྗོད་ན། །འདི་དེ་བས་བསོད་ནམས་ཆེས་གྲངས་མེད་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་བལྟ་ནའང་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་ཞིང་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་ན་དད་པས་བལྟ་བ་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གཟུགས་བཟང་ཞིང་བལྟ་ན་སྡུག་པ་ཞིག་མཉན་ཡོད་དུ་བསོད་སྙོམས་སྤྱོད་པ་ན། ཚོང་དཔོན་གྱི་བུ་མོ་དཔལ་ཡོན་ཅན་གྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བས་མཐོང་སྟེ། བུ་མོ་དེ་དག་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེ་རབ་ཏུ་འབར་བས་གདུང་བཞིན་དུ་ཚེའི་དུས་བྱས་ཏེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷར་སྐྱེས་སོ། །དེར་ལྷའི་བུ་དེས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ། ཨེ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བལྟས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། དད་པས་མཆོད་ཅིང་བལྟས་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སྙམ་ནས། ལྷའི་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འོངས་ཏེ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པར་བྱས་སོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "如何增長？《決定不決定印契經》中說：'文殊，應當永遠牢記，譬如，有人能使十方世界所有眾生失明者重見光明，或將十方世界所有眾生從黑暗牢獄中解救出來，安置於轉輪聖王或梵天之樂中。然而，若有善男子、善女人以信心觀看大乘菩薩並讚歎他，其所生福德較前者更為無量。' 此外，即便以煩惱心觀看菩薩也不會墮入惡趣而生於善道，更何況以信心觀看。如《聖寶積經》中說：'有一位名為喜作的菩薩，相貌端嚴，令人喜悅。他在舍衛城乞食時，被一位名叫吉祥勝的商主之女看見。這位少女因愛慾之火熾盛而死去，轉生為三十三天的天子。此天子憶及前世，心想："啊！僅僅以貪慾心看菩薩，尚且獲得如此果報，若以信心供養觀看，其果報豈不更大？"於是與五百天眾一同前來，以鮮花等物供養。'"

།གཞན་ཡང་དེ་ལ་མ་དད་པས་ངན་སོང་དུ་སོང་ཡང་མཐར་དེའི་ཐུགས་རྗེས་སྐྱོབ་པས་འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་དུ་སྒྲོལ་ཞིང༌། དད་པས་འབྲེལ་ནའང་དོན་ཡོད་པས་མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་སྟེ། དཀོན་བརྩེགས་ལས། གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་པ་དག་ཀྱང༌། ལས་དེས་ངན་སོང་དུ་སོང་བ་ལས། སླར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་ཐར་བར་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འཇོག་གོ་ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བདག་ལ་དམིགས་ནས་གང་དག་གིས། ཁྲོ་བའམ་དད་པའི་སེམས་བྱུང་ན། །དེ་ཉིད་རྟག་ཏུ་དེ་དག་གི །དོན་ཀུན་གྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པ་དང༌། གང་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་བདེར་འབྲེལ་བ། །བདེ་བའི་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་སྐྱབས་ཀུ་མཆི། །ཞེས་སོ། ། «གཉིས་པ་ངོ་བོ་བཤད་པ་ལའང་བདུན་ལས། སྨོན་འཇུག་གཉིས་སྤྱིར་བསྟན་པ་ནི། »ད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཚད་མེད་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། །ཡང་དག་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་སྟེ། ། སྨོན་དང་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བསམ་པས་སྨོན་དང་སྦྱོར་བས་ཁྱབ། །འགྲོ་བར་འདོད་དང་འགྲོ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་འདོད་པ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར། །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ འདོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་སེམས་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རིགས་པ་ཡིན་ལ། སེམས་བྱུང་དེའི་ཁྱད་པར་ལ་དཔྱོད་པས་ན། འདིར་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པས་ཁྱད་པར་ཞར་ལ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུན་པ་སེམས་བསྐྱེད་ལ་སོགས་པ་ཞར་ལ་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་གཉིས་ལས། སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདུན་པ་ཡིན་ལ། འཇུག་པ་ནི་དེའི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ། བསམ་པས་སྨོན་པ་དང་སྦྱོར་བས་ཁྱབ་པ་ཉིད་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དང་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟ་བུར། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་མདོར་བསྡུ་ན། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་དང་ནི། །བྱང་ཆུབ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： "此外，即便因不信而墮入惡趣，最終也會因菩薩的悲心而得救，並被度至輪迴的彼岸。若以信心結緣，則更有意義，能迅速獲得菩提。如《寶積經》中說：'若有人對菩薩造作惡業，雖因此業墮入惡趣，但該菩薩終將以大精進使其解脫，並安置於無上菩提中。'《入菩薩行論》中說：'若有人緣於我，生起嗔恨或信心，愿此永遠成為，成就他們一切利益的因。'又說：'即使加害於他仍與樂相連，我皈依彼等樂之源。' 第二，解釋本質，分七項。首先總說願行二者： 現在解釋發心的本質。如《最上菩提》中說： '為無量眾生故， 欲證正等覺， 發心有二性： 願心與行心。 前者意樂攝， 後者行為攝， 如欲行與行。' 發心是為利他而欲求佛果。如《現觀莊嚴論》中說：'發心為利他，欲求正等覺。'其中，心是本質，心所是其特徵。此處主要講本質，特徵則順帶提及，如欲樂等發心是順帶獲得的。 本質有二：愿菩提心是欲求獲得菩提；行菩提心是實踐其法。意樂攝願心，行為攝行心，如欲行走與正在行走。《入菩薩行論》中說：'菩提心總的來說，應知有兩種：愿菩提心和行菩提心。'"

། འགྲོ་བར་འདོད་དང་འགྲོ་བ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་མཁས་པས་འདི་གཉིས་ཀྱི། །བྱེ་བྲག་རིམ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་དབྱེ་ཚུལ་དུ་མ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་སུ་ཡང་ཡོད་དེ། མྱང་འདས་ལས། ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དབྱེ་བ་ཡིས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་སོ། །དེའང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་སམ། ཕྱི་རོལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང༌། ནང་སེམས་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུངས་ཀྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས། སེམས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་ཡེ་ནས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་སྔོན་མ་སྐྱེས་པའི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་མམ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་དུའང་ཡོད་དེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། གང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྡོམ་པའི་སེམས་དང༌། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་སེམས་དང༌། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་གསུམ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ་ཞེས་ སོ། །ཚོགས་སྦྱོར་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང༌། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང༌། དག་པ་ས་གསུམ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་བཞིར་ཡང༌། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་ས་རྣམས་ལ། །མོས་དང་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང༌། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་དུ་འདོད། །དེ་བཞིན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། ། ཞེས་སོ།

以下是直譯： "'如何了知欲行走與行走的差別，智者也應如是了知這兩者的差別。' 此處應知有多種分類方法。可分為世俗菩提心和勝義菩提心兩種。如《涅槃經》中說：'依世俗勝義分，菩提心有二種。' 這也可以理解為凡夫和聖者的發心兩種，或者緣外在眾生和緣內在自心兩種，稱為世俗和勝義菩提心。如《大乘發菩提心經》中說：'菩薩迦葉問：世尊，應如何發心？佛陀回答：一切法如虛空無相，本來光明清凈，這稱為菩提。與之相應，生起前所未生的珍貴之心，稱為發菩提心。' 依三種戒律或三學，也可分為三種發心。如《中般若經》中說：'斷除過失的心、攝集善法的心、成熟眾生的心，應當精進于這三種發心。' 在資糧道和加行道是信解行發心，從初地到七地是清凈增上意樂發心，三清凈地是成熟發心，佛地是斷障發心，共四種。如《經莊嚴論》中說：'發心于諸地，信解及凈勝解，成熟復他意，如是斷諸障。'"

།ཚོགས་དང༌། སྦྱོར་བ་དང༌། མཐོང་བ་དང༌། སྒོམ་པ་དང༌། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལྔའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔར་ཡང་ཡོད་དེ། ཉི་ཁྲི་ལས། ལས་དང་པོ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཆོས་མཐོང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར། འདི་ལ་མ་ཞུགས་པ་གཞུག་པར་བྱའོ། །ཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །ལྷའི་མིག་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་བདེན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ལྟོས་ནས་དྲུག་ཏུ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡངས་པ་ཚད་མེད་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་ལྟོས་ནས་བཅུར་ཡང་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ལྷས། དེ་ལྟར་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་བཅུ་བསྒོམས་ནས་ཞེས་སོ། །ས་མཚམས་ཀྱིས་དབྱེ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དཔེས་བསྟན་པ་ཉིད། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། དེ་ཡང་ས་གསེར་ཟླ་བ་མེ། །གཏེར་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་མཚོ། །རྡོ་རྗེ་རི་སྨན་བཤེས་གཉེན་དང༌། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཉི་མ་གླུ། །རྒྱལ་པོ་མཛོད་དང་ལམ་པོ་ཆེ། །བཞོན་པ་བཀོད་མའི་ཆ་དང་ནི། །སྒྲ་བརྙན་ཆུ་བོ་སྤྲིན་རྣམས་ཀྱིས། ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "還可以依五道分為五種發心：資糧道、加行道、見道、修道和無學道的發心。如《二萬頌般若經》中說：'初業發心、清淨髮心、見法發心、解脫髮心和不可思議發心。須菩提，應當引導未入者入，已入者令清凈，生起天眼，修習聖道諦，獲得無障礙佛眼。' 依六波羅蜜也可分為六種發心。同經中說：'具足六波羅蜜的廣大無量心，非聲聞緣覺所共。' 依十波羅蜜也可分為十種發心。如善天所說：'如是以內正定禪修十種菩提心。' 若依地位分類，則有二十二種，以比喻說明。如《海慧所問經》所說，《現觀莊嚴論》中提到： '此復如地金，月火藏源海， 金剛山藥友，如意寶日歌， 王藏並大道，車乘與泉源， 雅音河云等，謂二十二種。'

།དཔེ་དེ་དག་གི་དོན་ནི་རིམ་པ་ལྟར། དེའི་བགྲེལ་པ་ལས། འདུན་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང༌། སྦྱོར་བ་དང༌། སྦྱིན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། བཟོད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཤེས་རབ་དང༌། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྨོན་ལམ་དང༌། སྟོབས་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དང༌། སྙིང་རྗེ་དང་ལྷག་མཐོང་དང༌། གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང༌། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་སོ། །ས་མཚམས་ནི། འདུན་པ་ས་ལྟ་བུ་དང༌། བསམ་པ་གསེར་ལྟ་བུ་དང༌། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལྟ་བུ་གསུམ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་ཚོགས་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བཏགས་སོ། །སྦྱོར་བ་མེ་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱོར་ལམ་བཞིའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་གཏེར་ལྟ་བུ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་དང༌། བཟོད་པ་མཚོ་ལྟ་བུ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དང༌། བསམ་གཏན་རི་ལྟ་བུ་ དང༌། ཤེས་རབ་སྨན་ལྟ་བུ་དང༌། ཐབས་ལ་མཁས་པ་བཤེས་གཉེན་ལྟ་བུ་ དང༌། སྨོན་ལམ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་དང༌། སྟོབས་ཉི་མ་ལྟ་བུ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གླུ་དབྱངས་སྙན་པ་ལྟ་བུ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་བཅུ་པའི་བར་ལ་རིམ་པ་བཞིན་ནོ། །མངོན་ཤེས་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་དང༌། ཚོགས་གཉིས་མཛོད་ཁང་ལྟ་བུ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལམ་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ལྷག་མཐོང་གཉིས་བཞོན་པ་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་དང༌། གཟུངས་སྤོབས་གཉིས་བཀོད་མའི་ཆུ་མིག་ལྟ་བུ་ལྔ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་དགུ་པ་བཅུ་པ་གསུམ་ཀ་ལ་ཁྱབ་པར་ཡོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུ་དང༌། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ཆུ་བོ་ལྟ་བུ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྤྲིན་ལྟ་བུ་གསུམ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡོད་དེ་ཡེ་ཤེས་དང་འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： "這些比喻的含義，按順序如其註釋中所說：'欲求、思維、增上意樂、加行、佈施、持戒、忍辱、精進、禪定、智慧、方便善巧、愿、力、智慧波羅蜜、神通、福德智慧、菩提分法、悲心與勝觀、總持與辯才、法筵、一乘道、具法身。' 關於各階段： 欲求如地、思維如金、增上意樂如新月這三種，分別對應資糧道小中大三個階段的發心。 加行如火，對應四加行道的發心。 佈施如寶藏、持戒如寶源、忍辱如海、精進如金剛、禪定如山、智慧如藥、方便善巧如善知識、愿如如意寶、力如日、智慧波羅蜜如悅耳歌聲，這十種分別對應初地到十地。 神通如王、二資糧如寶庫、菩提分法如大道、悲心與勝觀如良駕、總持與辯才如泉源，這五種遍及第八、九、十地。 法筵如回聲、一乘道如河流、具法身如雲彩，這三種存在於第十地，因為以大智慧和大事業利益眾生。"

དེ་སྐད་དུའང་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་ལས། དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ལས་དང་པོ་པའི་སས་བསྡུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཅིག་ནི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཅུ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུས་བསྡུས་ཏེ། །མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ལྔ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་སོ། དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་ནི། སྦྱོར་བ་དང༌། དངོས་དང༌། མཇུག་གི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་ས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། ཁ་ཅིག་སྐབས་འདིའི་ཐ་མ་གསུམ་ཀུན་དུ་འོད་ཀྱི་ས་ལ་སྦྱོར་བའི་ལུང་དུ་འཆད་པ་མི་རིགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དེ་ལ་འཇུག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཟད་པའམ་མཐའ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པའི་ས་སྟེ་བཅུ་པའི་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་དུ་བཤད་ཅིང༌། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ། །སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་ཚོགས་ལམ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སེམས་བསྐྱེད་ཡོད་དམ་མེད་ཅེ་ན། སློབ་ལམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ལྟར་ད་གཟོད་ཐོབ་པར་འདོད་པ་མེད་དེ་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཁས་བླངས་པའི་དུས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཆོ་གས་བླངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཡོད་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོར་བ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་དོན་མཛད་པ་ཡོད་དེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། ངས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་གཟིགས་ཤིང་སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་དང་ལྡན་པས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་འདས་པ་ན། སེམས་ཅན་གང་དག་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་དེ་དག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་ཏེ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "如《現觀莊嚴論釋·明義疏》中所說：'其中前三由小、中、大分別屬於初業地。之後一種屬於入初地之道。再后十種屬於歡喜地等十地，是見道和修道的所行境。之後五種屬於殊勝道。最後三種發心，從加行、正行、後行三方面屬於佛地。如是，發心的詳細分類涵蓋從初業地到佛地。' 有些人將此處最後三種解釋為遍光地的引證，這是不合理的。因為佛不可能進入那個階段，因為已經到達盡頭或無邊際。'佛'指大乘阿羅漢向地，即第十地的加行、正行、後行三個階段。《經莊嚴論》中說：'佛子們的發心，如雲彩般示現。'這表明這二十二種發心是從資糧道到第十地所說的。 在此，若問佛地是否有發心，答：沒有如學道中那樣新獲得的發心，因為已經獲得，且已超越誓言時期，所以沒有以儀軌所受的發心。但有勝義發心，因為從法性中獲得的發心已得而未失，且越來越增上。因為有無所捨棄的空性，以及無緣大悲利益眾生。如《中般若經》所說：'我以佛眼觀察，具有何種發心，能超越恒河沙數那麼多的東方世界，爲了利益安樂那些墮入地獄、餓鬼、畜生道的眾生而為他們說法。'"

།དེ་ལྟར་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ལ། སློབ་དཔོན་དཔལ་ཡེ་ཤེས་གྲགས་པ་ནི་དང་པོ་གསུམ་སྨོན་པ། ཕྱི་མ་བཅུ་དགུ་འཇུག་པར་འདོད་དེ། འདུན་སོགས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །སྨོན་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །འཇུག་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །རྣམ་པ་བཅུ་དགུ་དག་ཏུ་བཞེད། །ཅེས་གསུངས་ཀྱང༌། དེ་རེ་རེའི་སྐབས་སུ་སྨོན་འཇུག་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པར་འདོད་དགོས་ཏེ། སྨོན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཆ་དེ་ཡིན་ལ། འཇུག་པ་སྦྱོར་བས་ལག་ལེན་ལ་ཁྱད་པར་བྱེད་པའི་ཆ་གཉིས་པོ་ཚང་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་ཡང༌། སེམས་ཙམ་པ་ལྟར་ན་དང་པོ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བདུན་གང་རུང་གི་རྟེན་ལ་སྐྱེ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ལམ་སྒྲོན་ལས། སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བདུན་གྱི། །རྟག་ཏུ་སྡོམ་གཞན་ལྡན་པ་ ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡི། །སྐལ་པ་ཡོད་ཀྱིས་གཞན་དུ་ མིན། །ཞེས་སོ། །དབུ་མ་པ་ལྟར་ན་སེམས་བསྐྱེད་ལེན་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་གང་ཡོད་དུ་སྐྱེ་ཡི་དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་ཁོ་ན་མི་དགོས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པ་ན། ལྷ་དང༌། ཀླུ་དང༌། ལྷ་མ་ཡིན་དང༌། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང༌། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་བགྲང་བ་ལས་འདས་པ་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །ལུགས་འདི་གཉིས་ཀྱང་དོན་གྱིས་མི་འགལ་བར་གོ་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་དུས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པར་མིང་མ་བཏགས་ཀྱང༌། དོན་འདྲ་བར་སྲོག་མི་གཅོད་པར་དམ་འཆའ་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་དགོས་པས། དེའི་ཆ་ནས་རྟེན་འདྲ་རུང་དུ་ངེས་ཏེ། དོན་ལ་གནོད་པ་ལས་བློ་ལོག་པ་ཞིག་ལ་སྐྱེ་ངེས་སོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གང་རུང་སྡོམ་ནུས་པ་ཞིག་མེད་ན་གང་ལའང་མི་སྐྱེ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཉིད་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： "關於這二十二種發心，尊貴的智慧稱論師認為前三種是愿菩提心，后十九種是行菩提心。如他所說：'以欲求等三種分類，愿菩提心有三種。所謂行菩提心，則有十九種。' 然而，應當認為在每一種情況下都存在愿和行兩種菩提心。因為愿是為菩提而追求的方面，而行是以實踐來特別實施的方面，這兩個方面都必須具備。 關於發菩提心的所依，依唯識宗觀點，初次獲得時需要依靠七種別解脫戒之一的基礎。如《菩提道燈論》所說：'常具七種別解脫戒之一者，才有資格受持菩薩戒，其他則不行。' 依中觀宗觀點，只要有發菩提心的意願就可以生起，不一定需要具備暇滿人身。如《寶積經》所說：'當時宣說此法門時，無數天、龍、阿修羅、迦樓羅、摩睺羅伽等發起了無上正等正覺之心。' 這兩種觀點實際上並不矛盾。雖然發菩提心時可能沒有明確稱為別解脫戒，但實質上需要能夠立誓不殺生等，從這個角度來看，所依是相似的。因為必定是在遠離有害之事的心態上生起的。如果沒有能夠守持任何一種別解脫戒的能力，就不會在任何情況下生起菩提心，因為這違背了菩提心本身的學處。"

། མདོར་ན་གང་ལེན་པར་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་དེའི་ས་པས་བསྡུས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ལ། དད་སོགས་བསོད་ནམས་ཀྱི་བློ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བསམ་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་ཏ་ལ་ལའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་དང་རྒྱལ་བའི་ཆོས་ལ་དད་གྱུར་ཅིང༌། །བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་ལའང་དད་གྱུར་ལ། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལ་དད་བྱེད་ན། །བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེའོ། །ཞེས་སོ། ། གནས་པའི་རྟེན་ཡང༌། གང་ལ་སྐྱེས་པ་དེའི་རྟེན་ལ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་གནས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཐོབ་པ་སྟེ་གསུམ་ལས་སྐྱེ་བར། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། གྲོགས་སྟོབས་རྒྱུ་སྟོབས་རྩ་བའི་སྟོབས། །ཐོས་སྟོབས་དགེ་བ་གོམས་པ་ལས། །མི་བརྟན་པ་དང་བརྟན་འབྱུང་བ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བཤད། །ཅེས་སོ། །དེའང་གྲོགས་དམ་པ་བསྟེན་པའམ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྐུལ་ཞིང་ཐོས་པ་བྱས་པ་ལས་སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་བརྟན་པའི་རྒྱུ་དང་པོར་འབྱུང་ཞིང༌། རང་གིས་དགེ་བ་གོམས་པ་དང༌། རྒྱུ་རིགས་སད་པ་དང༌། རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་པ་ལས་ནི་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་སྐྱེས་རྗེས་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ་འདི་དག་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། ། སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡང༌། གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་འདོད་དང་མ་བྲལ་བའི་སེམས་སྨོན་འཇུག་གིས་བསྡུས་པ་གང་ཞིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་སྟེ། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཆས་པ་སྟེ། སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་སོ། །དེའང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་དང༌། སྡོམ་པ་ཞེས་ལྡོག་པས་ཕྱེ་ཡང་ངོ་བོ་གཅིག་སྟེ། གཞན་དོན་དུ་སེམས་པ་དང་དགེ་བ་སྤྱོད་པས་སྨོན་འཇུག་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ཐུབ་པ་དགོངས་རྒྱན་དུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་ཀ་ཡང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་ཡང་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "總之，想要受持菩提心的眾生所屬的界是身體的所依，而信心等殊勝的福德心是意樂的所依。如《寶髻經》所說：'信佛及佛法，亦信無上覺，信解諸佛子行，具慧者發心。' 安住的所依也是在生起菩提心的基礎上，只要不出現退失的因緣就會一直安住。 發菩提心的因有三：緣佛的信心、緣眾生的悲心、獲得菩提心的利益。如《經莊嚴論》所說：'依友力、因力、根本力、聞力、習善力，生不堅固及堅固，說他教授發心。' 這表明，依靠善知識或善友的勸導和聽聞，首先生起不穩固的愿菩提心；而通過自己習慣行善、種性覺醒、生起根本悲心，則能生起穩固的行菩提心，這些是後天產生的因。 菩提心的本質是：為利他而欲求圓滿菩提且不離此心的願行菩提心，其本質即是六波羅蜜多。如《華嚴經》所說：'彼菩提心為利他而發，具願行本性及諸波羅蜜多。' 雖然從不同角度可分為兩種菩提心、三種戒律和誓言，但本質是一體的。為利他而思維和行善即是願行菩提心。如智慧生論師在《牟尼密意莊嚴》中說：'兩種菩提心都不離為利他而欲求正等正覺。'"

།དེའང་རང་གི་རྒྱུད་སྡོམ་པས་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། དེ་ལས་གཞན་ཕན་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད། ཚོགས་གཉིས་ལ་སོགས་པ་སྤེལ་བས་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ཆ་དང་བཅས་པ་སྡོམ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེ་གཅིག་ལའང་རིམས་ནད་སེལ་བ་དང༌། དགོས་འདོད་འབྱུང་བ་དང༌། མུན་པ་སེལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པའི་ཆ་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་ ནོ། ། «སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། »ད་ནི་སྨོན་འཇུག་གི་ངོ་བོ་བཤད་པ། སྨོན་པ་ཚད་མེད་བཞི་ཡི་ངོ་བོ་ལ། འཇུག་པ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། དེ་ཡང༌། བྱམས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བྱམས་པ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་པ་ཡང་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། དགའ་བ་ཆེན་པོ་དང༌། བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་སོ། ། « སྨོན་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་བཤད་པ་ནི། »དེ་གཉིས་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལས། རེ་ཞིག་སྨོན་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། འགྲོ་བ། གང་གིས་ཕྱོགས་མཐའ་གཏུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མང་པོར་བསྙེན་བཀུར་ཏེ། །རང་ཉིད་ལེགས་པ་ཙམ་ཞིག་དོན་གཉེར་བའི། །བསོད་ནམས་དེ་ཡིས་སྨོན་པའི་ཆར་མི་ཕོད། །ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས། གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ། །རིན་ཆེན་བདུན་དང་གཟིམ་ཆ་དང༌། །ཞལ་ཟས་ལྔ་རྫས་དཔག་མེད་ཀྱིས། །ནམ་འཚོའི་བར་དུ་མཆོད་པ་བས། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི། །དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སྨོན་པ་མཆོག །དེ་ལ་ཚད་ནི་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་པ་དང༌། གཞན་ཡང༌། སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ནི་སྒོམ་བྱེད་ན། །དེ་ཡི་བསོད་ནས་ཕུང་པོ་ནི། །རྒྱལ་བ་ཡིས་ཀྱང་བགྲང་མི་ སྤྱོད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： "這裡，以戒律約束自己是律儀戒，由此而利益他人是攝眾生戒，增長二資糧等是攝善法戒。所有這些都是通過約束自己的不善及其細微行為，因此被稱為菩薩戒。就像一顆寶石可以治療疾病、滿足需求、驅散黑暗等，本質相同但從不同角度有不同作用。 現在解釋願行菩提心的本質。愿菩提心的本質是四無量心，行菩提心則是六波羅蜜多。如《彌勒請問經》所言：'彌勒，為利他而發願即是大慈、大悲、大喜、大舍，而如實行持則是六波羅蜜多。' 通過各自的功德也可以瞭解這兩者的區別。首先是愿菩提心的功德：'有人於十方諸佛，歷經多劫而供養，僅為自身求善法，其福不及發願心。' 如《大般涅槃經》所說：'以七寶及臥具，五種飲食無量物，盡形壽供諸佛，不如剎那為眾生，發菩提愿最殊勝，其福德量不可測。' 又說：'若有人修習，剎那菩提心，其所積福德，諸佛難計量。'"

། «མཚུངས་པའི་དཔེ་བཤད་པ་ནི།» དེའི་འཐད་པ་འགོད་པ། འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉུང་ཟད་སེལ་བའི་བློ། །སྐད་ཅིག་སྐྱེས་པས་ངན་སོང་ཐར་འགྱུར་ཞིང༌། །ལྷ་མི་བདེ་བ་དཔག་མེད་མྱོང་བར་གསུངས། །དེད་དཔོན་མཛའ་བོའི་བུ་མོས་ཀརྴ་པ་ཎི་བཞི་དང༌། བརྒྱད་དང༌། བཅུ་དྲུག་དང༌། སུམ་རྩ་གཉིས་བྱིན་ནས་མའི་མགོ་བོ་ལ་རྡོག་པས་བསྣུན་པས། རྒྱ་མཚོའི་གླིང་དུ་ལྷའི་བུ་མོ་བཞི་དང༌། བརྒྱད་དང༌། བཅུ་དྲུག་དང༌། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བསུ་ཞིང་དགེ་བའི་ལས་ཟད་ནས། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྕགས་ཀྱི་ཁང་པར་ཚུད་དེ་མགོ་ལ་གསོར་འཁོར་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཛམྦཱུའི་གླིང་ན་མའི་མགོ་ལ་རྡོག་པས་བསྣུབ་པ་མང་ན་དེ་དག་ཀྱང་འདིར་འོང་ངེས་ཀྱི། བདག་གི་འདིས་གོ་ཆོད་ནས་དེ་དག་འདིར་མི་སྐྱེ་བར་ཤོག་ཅིག་སྙམ་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་གསོར་འཁོར་འཕྲོ་ཆད་དེ་ཚེའི་དུས་བྱས་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷར་སྐྱེས་པ་དང༌། སྟོན་པ་འདི་དམྱལ་བའི་གནས་སུ་གྱད་བག་ཤི་ཏར་སྐྱེས་དུས་མེའི་ཤིང་རྟ་འདྲེན་པ་ལས་ཀ་མ་རཱུ་པས་ཤིང་རྟ་མ་འདྲོངས་པ་ལ་གཤིན་རྗེའི་ཝ་ཁྲོས་ཏེ་མེའི་ཐོ་བས་བསྣུན་པ་ལ་སྙིང་རྗཻ་སྐྱེས་ཏེ། གྱད་བག་ཤིན་ཏས་ཤིང་རྟ་འདྲེན་པར་བརྩམས་པས། གཤིན་རྗེས་ཐོ་བས་བསྡིགས་ཏེ། རང་རང་གི་ལས་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སུས་ཅི་བྱ་ཞེས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གསུངས་ སོ། ། «འཇུག་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་པ་ནི།» སྨོན་པའི་སེམས་ལ་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ། དེ་བས་འཇུག་པའི་ཕན་ཡོན་མཐའ་ཡས་ཏེ། །དངོས་སུ་སྦྱོར་བས་ཡང་དག་ཁྱབ་བའི་ཕྱིར། །སྐད་ཅིག་སྦྱོར་བས་ཁྱབ་པའི་སེམས་མཆོག་གིས། །བསྐལ་པ་མང་པོའི་ཚོགས་གཉིས་བཟླུམས་པར་བཤད། །འདི་ལྟར་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་ཅིང་སྨོན་པ་ཙམ་ལའང་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་བུ་མོ་ཟླ་མཆོག་གི་མདོ་ལས། གཞན་ལ་ཕན་པའི་སེམས་ཙམ་ལའང༌། །ཕན་ཡོན་ཤིན་ཏུ་ཚད་མེད་ ན། །ཕན་པར་མཛད་རྣམས་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཕན་པར་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང༌། །སངས་རྒྱས་མཆོད་ལས་ཁྱད་འཕགས་ན། །སེམས་ཅན་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །

以下是直譯： "解釋相似的比喻： 論證其合理性：'稍解眾生苦的心，剎那生起即能使，解脫惡趣得人天，無量安樂如是說。' 船長之女給了四、八、十六、三十二迦利沙波拿（貨幣單位），然後用棍棒打母親的頭。因此在海島上有四、八、十六、三十二位天女迎接。善業耗盡后，她墮入南方鐵屋，頭上有鋸子旋轉。在那一刻她想：'閻浮提中打母親頭的人很多，他們必定會來此。愿我的遭遇足以警示他們，使他們不再轉生此處。'這一念頭剛起，鋸子停止，她命終後轉生兜率天。 又如，佛陀前世轉生為地獄中的閻羅夫時，有位迦摩羅不能拉動火車。閻羅狗發怒用火錘擊打他。閻羅夫生起悲心，開始幫助拉車。閻羅用錘威脅說：'各自承受業報，誰也不能干涉。'就在那一刻，他轉生到三十三天。如是等等，經中說有無量功德。 解釋行菩提心的功德： '願心功德雖甚大，行心利益更無邊，以實修行遍及故，剎那修習此勝心，能攝多劫二資糧。' 這是因為以增上意樂發起的剎那實修有無量功德，僅僅發願也有無量功德。如《月上女經》所說：'僅思利他心，功德已無量，何況實行者。' 《入行論》中說：'僅思利他心，勝供養諸佛，何況為一切，有情求利樂。'"

སངས་རྒྱས་མཆོད་ལས་ཁྱད་འཕགས་ན། །སེམས་ཅན་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །བདེ་དོན་བརྩོན་པ་སྨོས་ཅི་ དགོས། །ཞེས་སོ། །དེའི་འཐད་པ་ཡང༌། མི་ནག་མདུང་ཐུང་ཅན་བསད་པས་ཚོགས་བསྐལ་པ་བཞི་ཁྲི་བཟླུམས་པ་དང༌། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་སྐར་མ་ལ་དགའ་བས་ལོ་ཉི་ཁྲིར་ནགས་སུ་ཚངས་པར་སྤྱད་དེ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་བྱོན་པ་ཚོང་དཔོན་གྱི་བུ་མོས་མཐོང་ནས། ཁྱིམ་ཐབ་ཏུ་གསོལ་བར་ཁས་མ་བླངས་པས་འཆི་བར་སེམས་པ་ན། སྲོག་ལས་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་ཚངས་སྤྱོད་བཏང་བས་ཚོགས་བསྐལ་པ་ཉི་ཁྲི་ཟླུམས་པ་ལ་སོགས་པ་གསང་ཆེན་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྨོན་པ་ལ་འབྲས་བུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མེད་ལ། འཇུག་པ་ལ་བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཁྱད་ཞུགས་པའང་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་ལས་ནི། །འཁོར་ཚེ་འབྲས་བུ་ཆེ་འབྱུང་ཡང༌། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་སེམས་བཞིན་དུ། །བསོད་ནམས་རྒྱུད་ཆགས་འབྱུང་བ་མིན། ། ཞེས་སོ། ། «བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚོགས་བཟླུམས་ཚུལ་བཤད་པ་ནི།» ད་ནི་ཚོགས་སྐད་ཅིག་རེ་རེས་མང་པོ་བཟླུམས་པར་བཤད་པའི་ཞར་ལ་བློ་དམན་པ་དག་གིས་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ནི། རྒྱུ་མཚན། དེ་ཕྱིར་གྲངས་མེད་གསུམ་སོགས་གསུངས་པ་ཀུན། །མྱུར་དུ་རྫོགས་དང་རིང་དུ་རྫོགས་པ་དང༌། །ཚེ་གཅིག་གྲོལ་བ་བློ་ཡི་སྟོབས་ལ་རག ། དེ་ཡང་ཐབས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་རབ་མཆོག །གསུམ་གྱིས་སྒྲུབ་གང་བླ་མེད་སྟོབས་ཆེ་འོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ནི་གྲངས་མེད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྟེ། ཚོགས་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཉིས་སུ་གསུམ། ས་བཅུ་པོ་རེ་རེ་ལ་གསུམ་གསུམ་མོ། །འབྲིང་པོས་ནི་བདུན་ཏེ། ཚོགས་སྦྱོར་གཉིས་ལ་གཉིས་གཉིས། མཐོང་ལམ་དུ་གཅིག་སྒོམ་པའི་ལམ་དུ་གཉིས་སོ། །རྣོན་པོས་ནི་གསུམ་སྟེ། སློབ་དཔོན་བྷ་བྱས་མཛད་པའི་དབུ་མ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོན་མ་ལས། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ལ། དབང་པོ་འབྲིང་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བདུན་གྱིས་སོ།

以下是直譯： "'僅思利他心，勝供養諸佛，何況為一切，有情求利樂。' 其合理性如下：殺死黑人短矛者積累四萬劫資糧；婆羅門童子喜星在林中修梵行二萬年，入城乞食時被商主之女看見，請求成為丈夫未被接受，女子欲自殺，為救其命放棄梵行，積累二萬劫資糧。這些在《大方便善巧秘密經》中有所說明。 愿菩提心沒有持續不斷產生福德的果報，而行菩提心則有持續不斷產生福德的特點。如《入行論》所說：'雖由發願菩提心，輪迴亦得大果報，若如行心之功德，福德相續不能及。' 現在解釋如何通過心力積累資糧：爲了遮除智慧淺薄者的誤解，說明每一剎那都能積累大量資糧。理由是：'故說三無數等，速成與久成及，一生解脫依心力，復由方便精進慧，三者修持最殊勝。' 這樣，根器極鈍的菩薩需要三十三個無數劫：資糧道和加行道各三個，十地每地各三個。中等根器需要七個：資糧道和加行道各兩個，見道一個，修道兩個。利根者需要三個，如阿阇黎跋毗所著《中觀寶燈論》所說：'利根者以三個無數劫圓滿成佛，中等根器者以七個無數劫成佛。'"

།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་སོ་ཞེས་པའི་རྣོན་པོའི་གསུམ་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། གྲངས་མེད་གསུམ་ནི་རྫོགས་པ་ཡིས། །སྒོམ་པ་ཡི་ནི་ཚར་ཕྱིན་ཏེ། །ཞེས་པ་དང༌། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་དང་པོའི་བར་དུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ རོ། །གཉིས་པ་ནི་ས་དྲི་མ་མེད་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ས་མི་གཡོ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུའོ་ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས། ཚོགས་སྦྱོར་གཉིས་སུ་གཅིག་དང༌། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་གཅིག་དང༌། དག་པ་ས་གསུམ་དུ་གཅིག་ཅེས་བཤད་དོ། །དེའང་ཞིང་གི་མི་ཚུན་ཆད་ཞིང་དུ་བརྩི་བ་ལྟར། ས་དང་པོ་ཚུན་ཆད་ཚོགས་སྦྱོར་དུ་གྲངས་མེད་བཤད་པའི་ཚུལ་ས་སྡེའི་དེ་དང་དོན་ལ་གཅིག་གོ །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་གྲངས་མེད་ཀྱང་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གྱིས་བཞག་ལ། རྣོན་པོའི་གྲངས་མེད་གསུམ་ཡང་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པ་བགས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་གསོག་པ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། ཡང་སེམས་སྟོབས་ཆེ་ན་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཚོགས་བསྐལ་པ་མང་པོ་བཟླུམས་པར་བཤད་པས་གྲངས་མེད་གསུམ་ཇི་ལྟ་བར་གསོག་མི་དགོས་ཤིང༌། གསང་སྔགས་ལས་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣོན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སེམས་སྟོབ་ཆེན་པོས་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་བཟླུམས་པ་ཅན་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སློབ་པས་མྱུར་དུ་ཚེ་གཅིག་ལ་སོགས་པས་གྲོལ་བར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་ནས་རིམ་གཉིས་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུར་ཆུད་པའོ། །དེ་ནས་བརྩོན་པ་དང་ཐབས་ཆེན་པོས་འབད་ན་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པར་གསུངས་ལ། མཐོང་ལམ་ཐོབ་ནས་སྐྱེ་འཆི་མེད་པས་ཚེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་ལམ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །དེའང་མཐོང་ལམ་ཐོབ་ནས་འདོད་ན་ཞག་བདུན་གྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར། ཉི་ཁྲི་ལས། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་འདོད་ན་ཞག་བདུན་གྱིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ལ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "鈍根者需要三十三個無數劫。利根者的三個無數劫，如《經莊嚴論》所說：'三無數劫圓滿，修行得究竟。'《八千頌大疏》中說：'第一無數劫從資糧道開始到初地圓滿。第二無數劫從離垢地到第七地。第三無數劫從不動地到佛地。'《菩薩地》中說：'資糧道和加行道一個，從初地到七地一個，三清凈地一個。' 這就像田地中的稻穀也算作田地一樣，初地以前的資糧道和加行道也算作一個無數劫，與《菩薩地》所說實際上是一致的。 這些無數劫的說法是根據利鈍根器而定的。利根者的三個無數劫是指逐步平均積累二資糧的情況。但如果心力強大，每一剎那都能積累多劫資糧，因此不必按照三個無數劫來積累。密咒乘中針對極利根者，以強大的心力在每一剎那積累無量資糧，持續修習，因此合理地可以在一生等短時間內解脫。 具體而言，獲得灌頂后開始修習二次第，即進入小資糧道。之後若以大精進和方便努力修持，經中說可在當生獲得見道。獲得見道后沒有生死，因此可在當生圓滿修道而獲得菩提。《二萬頌般若經》中說：'獲得清凈法眼的大菩薩，若願意的話，七天之內也可現證無上正等菩提。'"

།དེ་ཕན་ཆད་ནི་རང་དབང་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པས་ན་ཅི་དགར་ཟད་དོ། །ཉན་རང་ཐེག་ཆེན་དུ་ཞུགས་པའང་འཕགས་པའི་ལུས་དེས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ཚེ་གཅིག་གིས་གྲོལ་བ་ལ་མང་ན་བགྲང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ ནོ། །འདི་ལྟར་སྔགས་ནི་ཐབས་ཟབ་ལ་མང་བས་མྱུར་དུ་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། མཐོང་ལམ་ཚུན་ཆད་དུ་ཐབས་དང་བརྩོན་པའི་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །དེ་ཡན་ཆད་དུ་དབང་པོ་ཤིན་དུ་རྣོན་པོའི་སེམས་དཔའ་དང༌། སྔགས་ཀྱི་རིགས་འཛིན་ས་བགྲོད་པའི་དུས་ལ་ཁྱད་མེད་པར་བཤད་དོ། །རྟུལ་པོ་རྣམས་ལས་སྔགས་ལ་སྤྱོད་པའི་རིགས་འཛིན་འཕགས་པས་མྱུར་དུ་གྲོལ་བ་ཡིན་ ནོ། །འཇིག་རྟེན་ནའང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཐབས་ཆེ་བ་ཤེས་རབ་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་བྱ་བ་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པ་དང༌། ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འགྲུབ་པས་ཀྱང་དཔེ་གོ་བར་བྱས་མོད། །གཅིག་ཏུ་ན་གཞན་དུ་བགྲོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ནང་དུ་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ལ་དྲི་མ་སྦྱོང་བ་ཙམ་ལས་གཞི་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་ཉེ་བར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུད་ལས་བཤད་དོ།

以下是直譯： "從那以後，由於獲得自在，可以隨心所欲地成就，因此可以隨意而為。聲聞緣覺入大乘后，經中說也可以以聖者之身現證菩提。 因此，密咒道中一生解脫的方法不應該被認為需要很長時間。這是因為密咒法門方便深廣眾多，能迅速獲得見道。在見道之前，主要依靠方便和精進的殊勝。從見道以上，經中說極利根菩薩和密咒持明者通過各地的時間沒有差別。鈍根者中修習密咒的持明聖者比其他人更快解脫。 在世間，精進大、方便多、智慧高的人能迅速完成事業，而普通人則無法完成，這也可以作為比喻來理解。但究竟而言，並非前往他處，而是僅僅凈除內心本具光明的垢染，並非成就本不存在的基礎，因此能迅速成就。這是密續中所說的。"

། «གསར་དུ་འཁྲུངས་པ་ལ་དགའ་བ་བསྐྱེད་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། »བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དམ་པ། འདི་ནི་སྙིང་རྗེའི་ལྗོན་ཤིང་སྙིང་པོ་ཅན། །འགྲོ་བའི་ཁུར་ཆེན་ལེགས་པར་ཁྱེར་བ་ ནི། །ཚངས་སོགས་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་སྔོན་མེད་ཅིང༌། །རང་གི་ཕྱིར་ཡང་རྨི་ལམ་མ་རྨིས་ན། །གཞན་ཕྱིར་སྨོས་ཅི་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །སྔ་ན་མེད་པ་འཁྲུངས་ལ་དགའ་བ་བསྐྱེད། །དེ་ཡང༌། དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས། ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་འབྲིང་རྣམས་ཐུབ་དབང་སྐྱེས། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་འཁྲུངས་ཤིང༌། །སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་གཉིས་སུ་མེད་བློ་དང༌། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ། །དེ་ཕྱིར་ཐོག་མར་སྙིང་རྗེ་བསྔགས་པར་བགྱི། །ཞེས་པའི་ཚུལ་ལྟར་སྙིང་རྗེའི་ལྗོན་ཤིང་འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་བྱ་ཚོགས་བསྟན་པའི་ཁུར་བསྣམས་པ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དམ་པ་དེ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་བདག་པོ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལའང་མེད་ལ། རང་ལའང་དེ་སྔ་ཕན་ཆད་ཚེ་འདི་གཉེར་བ་ཙམ་ལས། དེ་འདྲའི་སེམས་སྔར་མེད་སྐྱེས་པ་ལ་སྤྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཕ་འམ་ཡང་ན་མ་ཡང་རུང༌། །སུ་ལ་འདི་འདྲའི་ཕན་སེམས་ཡོད། །ལྷ་དང་དྲ་སྲོང་རྣམས་ཀྱང་རུང༌། །ཚངས་པ་ལ་ཡང་འདི་ཡོད་དམ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྔོན། །རང་གི་དོན་དུ་འདི་འདྲིའི་སེམས། །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མ་རྨིས་ན། །གཞན་གྱི་དོན་དུ་ག་ལ་སྐྱེ། ། གཞན་དག་རང་གི་དོན་དུ་ཡང༌། །མི་འབྱུང་སེམས་ཅན་དོན་སེམས་གང༌། ། རིན་ཆེན་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི། །སྔ་ན་མེད་པའི་རྨད་ཅིག་འཁྲུངས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་རང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་བསྒྲུབ་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། འདི་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཉེས་བྱེད་ཡིན། །རང་དོན་ཡང་དག་འགྲུབ་པའང་འདི་ཉིད་དོ། །འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའང་འདི་ཉིད་དེ། །དེ་བས་བདག་གིས་རྟག་ཏུ་འདི་ཉིད་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "解釋如何對新生起的菩提心生起歡喜： 這殊勝菩提心，是大悲樹的精華， 善能擔負眾生的重擔， 梵天等世間以前未曾有， 為自己也未曾夢見， 更何況為他人發心的菩提心， 對這前所未有的生起應當歡喜。 如《入中論》所說： '聲聞與緣覺從佛生， 諸佛從菩薩而生起， 大悲心與無二智慧， 菩提心是佛子之因， 是故首先贊大悲。' 按此方式，大悲之樹擔負無量眾生利益的重擔。這殊勝菩提心，連希望自利的父母等人和世間主宰梵天等也沒有，自己以前也只是追求今生利益，從未生起過這樣的心。對於這種前所未有的心的生起應當歡喜。 如《入菩薩行論》所說： '父親或是母親， 誰有如此利他心？ 天神與仙人等， 梵天也有此心否？ 這些眾生自身， 為己也未曾夢見， 如此殊勝之心， 為他怎能生起？ 他人為自利益， 尚且不生此心， 為眾生利益想， 此殊勝寶貴心， 前所未有稀有， 今竟然已生起。' 這樣稀有的心，能成就自他二利，也是供養如來的最勝方式。同論中說： '此心能令如來喜， 圓滿自利亦依此， 能除世間諸苦難， 是故我當恒修持。'"

།དེ་ཡང་སེམས་མ་བསྐྱེད་ན་སངས་རྒྱས་མི་ཐོབ་པས་ཀྱང་སེམས་བསྐྱེད་པར་གདམས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མ་བསྐྱེད་པར། །སངས་རྒྱས་ནམ་ཡང་མི་འཐོབ་ཅིང༌། །འཁོར་བར་བདག་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་པའི། ། ཐབས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། ། «གསུམ་པ་བླང་བྱའི་ཆོ་ག་ལ་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་གྱི། སྔོན་འགྲོ་ལ་གཉིས་ཏེ། མཐུན་རྐྱེན་བསག་པ། ཡན་ལག་བདུན་པ་བྱ་བའོ། །མཐུན་རྐྱེན་བསག་པ་ལའང་དྲུག་ལས། བླང་བའི་ཡུལ་ནི།» དེ་བས་ན་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་རང་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་ན་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་བསམས་པ་ལ་ལེན་ཏེ། འཇམ་དཔལ་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་མདོ་ལས་བཤད་པ་ལྟར་བྱ་ཞིང༌། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཆོ་གས་ཀྱང་ལེན་པའོ། །དེའང་བྱང་ཆུབ་ལམ་སྒྲོན་ལས། གལ་ཏེ་བླ་མ་མ་རྙེད་ན། །དེ་ལ་གཞན་སྡོམ་ནོད་པ་ཡི། །ཆོ་ག་ཡང་དག་བཤད་པར་བྱ། །དེ་ལ་སྔོན་ཚེ་འཇམ་པའི་དཔལ། །ཨམྦ་རཱ་ཛར་གྱུར་པ་ཡིས། །ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཐུགས་བསྐྱེད་པ། །འཇམ་དཔལ་གྱི་ནི་སངས་རྒྱས་ཞིང༌། །རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས་བཤད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འདིར་ནི་རབ་གསལ་བྲི། །མགོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་རུ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང༌། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་མགྲོན་དུ་གཉེར། །དེ་དག་འཁོར་བ་ལས་བསྒྲལ་ཏོ།

以下是直譯： "若不發菩提心則不能成佛，因此勸誡發菩提心。如《菩提心釋》中所說： '若不發菩提心， 永遠不能成佛， 在輪迴中成就， 自他利益無他法。' 第三，受持儀軌分為加行、正行、後行三部分。加行又分為兩部分：積累順緣和修七支供。積累順緣又分六種，其中受持對象是： 如果有能力自力發心，則觀想前方虛空中有佛菩薩眾，向他們受持。應當按照《文殊剎土功德莊嚴經》所說的方式進行，也可以按照下文所述的儀軌受持。 《菩提道燈論》中說： '若未遇上師， 我當解說他， 如法受戒儀軌。 昔日文殊師利， 化現為菩薩時， 如何發菩提心， 如文殊佛剎土， 莊嚴經中所說， 我今當明述此。 于諸怙主前， 發殊勝菩提心， 攝受一切眾， 度脫輪迴苦。'

།གནོད་སེམས་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཉིད་དང༌། །སེར་སྣ་དང་ནི་ཕྲག་དོག་ཉིད། །དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་མཆོག །ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་མི་བྱ་འོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་བྱ་ཞིང༌། ། སྡིག་དང་འདོད་པ་སྤང་བར་བྱ། །ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་ལ་དགའ་བས། །སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་བསླབ་པར་བྱ། །བདག་ཉིད་མྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་སྤྲོ་ཞིང༌། །སེམས་ཅན་གཅིག་གི་ཕྱིར་ཡང་ནི། །ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་གནས་པར་བགྱི། །ཚད་མེད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི། །ཞིང་དག་རྣམ་པར་སྦྱང་བར་བྱ། །མིང་ནས་གཟུང་བ་བྱས་པ་དང༌། །ཕྱོགས་བཅུ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་གནས། །བདག་གི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་དག་པར་བྱ། ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དག་བྱ་སྟེ། །མི་དགེའི་ལས་རྣམས་མི་བྱ་འོ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རང་ལ་ནུས་པ་མེད་པའང་བླ་མ་ལས་ལེན་པར་འདོད་ན། སེམས་རིན་པོ་ཆེ། དེ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཡིད་བཞིན་དག་ལས་འདོད་དགུའི་ཆར་འབབ་བཞིན། ནོར་བུ་ལས་དགོས་འདོད་ཀྱི་ཆར་འབབ་པ་ལྟར། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཀྱང་ལེགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མངའ་ཞིང་དེའི་བསླབ་པ་ལ་མཁས་པས་རྗེས་སུ་འཛིན་ནུས་པ་སྟེ། སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས། བླ་མ་སྡོམ་ལ་གནས་ཤིང་མཁས། །ནུས་དང་ལྡན་ལས་བླང་བར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། རྟག་པར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི། །ཐེག་ཆེན་དོན་ལ་མཁས་པ་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག །སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་མི་གཏོང་ངོ༌། །ཞེས་དང༌། ལམ་སྒྲོན་ལས། བླ་མ་བཟང་ལས་སྡོམ་པ་བླང༌། །སྡོམ་པའི་ཆོ་ག་ལ་མཁས་དང༌། །བདག་ཉིད་གང་ཞིག་སྡོམ་ལ་གནས། །སྡོམ་པ་འབོགས་བཟོད་སྙིང་རྗེར་ལྡན། །བླ་མ་བཟང་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "從今日起直至證得無上菩提， 我將不生害心與嗔恨， 不起慳吝與嫉妒之心。 我將修持梵行， 斷除罪業與貪慾， 歡喜守持戒律， 隨學諸佛學處。 我不急於自己迅速成佛， 而愿為度化一個眾生， 甚至住世到最後際。 我將清凈無量不可思議剎土， 令十方世界知我名號， 安住其中。 我將凈化身語諸業， 也將凈化意業， 不造作任何不善業。" 以此方式發菩提心。 若自己無力發心而想從上師處受持，則應知珍貴的菩提心來自善知識。如同如意寶珠降下所欲之雨，善知識也能生起一切善法，成為發菩提心的依止。 什麼樣的善知識呢？具有菩提心並精通其學處，能夠攝受弟子。如《二十頌律》所說： "應從具戒且精通， 有能力者處受持。" 《入菩薩行論》中說： "恒常親近善知識， 通達大乘義理者， 菩薩最勝律儀戒， 縱遇命難亦不捨。" 《菩提道燈論》中說： "從善上師受戒律， 精通戒律儀軌者， 自身安住于戒律， 具足悲心能授戒， 應知此為善上師。"

། «ཀུན་སྣོད་དག་པ་འཆོས་པ་ནི།» དེ་ལྟར། སྐྱོན་བྲལ་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་བླ་མ་ ཡིས། །སྐལ་བཟང་སློབ་མ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི། །འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་སོགས། །ཐོག་མ་བར་དང་མཐར་དགེའི་ཆོས་རྣམས་ དང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་མཐའ་ཡས་བརྗོད། །དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་རྣམས་བརྗོད་ལ་བློ་བསྒྱུར་བར་བྱའོ། ། «རྟེན་དགྲམ་ཞིང་མཆོད་པ་བཤམ་པ་ནི།» དེ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པའི། གནས་གཙང་མཆོད་པས་མཛེས་ཤིང་ཉམས་དགའ་བར། །རྒྱལ་བའི་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་སྟ་གོན་བྱ། །གཙང་ཁང་བརྒྱན་པ་དང༌། མེ་ཏོག་སིལ་མ་དགྲམ་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྐུ་གཟུགས་བཞུག་པ་དང༌། སྤོས་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་བཤམ་པ་དང༌། ལྷ་དང་མི་རྣམས་མཉེས་པའི་ཡོ་བྱེད་ཚོགས་པར་བྱའོ། །«ཚོགས་ཞིང་སྤྲུལ་པ་ནི།» དེ་ནས་མདུན་གྱི་རྟེན་དེས་མཚོན་ནས། མདུན་གྱི། ནམ་མཁའི་གནས་སུ་ནམ་མཁའ་གང་བ་ཡི། །རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་རྒྱ་མཚོའི་སྤྲིན་ཕུང་བསམ། །དེའང་སྤོས་དང་རོལ་མོའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསུ་ཞིང་ཐལ་མོ་སྦྱར་ལ་ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། སེམས་ནི་རྒྱ་ཆེན་མཆོག་ཏུ་རབ་བསྐྱེད་དོ། །འགྲོ་བ་འདི་དག་མ་ལུས་སངས་རྒྱས་རྒྱུ། །འདི་ནི་སྣོད་མིན་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མེད། །བཞེངས་ཤིག་བཞེངས་ཤིག་སྟོབས་བཅུ་མངའ་བའི་ལྷ། །དུས་ལས་མི་འདའ་ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་ན། །སེམས་ཅན་དོན་ལ་དགོངས་པའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ། ། ཡིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་ཞིང་བཤམས་པའི་གནས་འདི་རུ། །རྒྱལ་བ་འཁོར་བཅས་མ་ལུས་གཤེགས་སུ་གསོལ། །ཞེས་ལན་གསུམ་བརྗོད་པས། ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་ཁམས་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་བྱོན་ཏེ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་གང་བར་བསམ་མོ།

以下是直譯： "準備清凈容器： 具足無過圓滿功德的上師， 令有緣弟子生起歡喜心， 宣說輪迴過患、解脫利益等， 以及始中終善的諸法， 並宣說無邊菩提心功德。 應如前所述方式宣說輪迴過患、解脫利益和菩提心功德，以轉變心意。 陳設所依並擺設供品： 在清凈莊嚴悅意之處， 準備佛像等所依。 應裝飾清凈房間，撒散鮮花，安置三寶像，擺設香、燈等供品，集聚令天人歡喜的資具。 觀想會供聖眾： 以前方所依為表徵， 觀想前方虛空遍滿， 如海雲集佛及佛子。 以香、音樂迎請，合掌如《月燈經》所說迎請： '發起廣大殊勝心， 此等眾生皆佛因， 無有一個非法器。 請起請起十力尊， 大悲不失時機故， 為利眾生三寶尊， 意化陳設此處所， 祈請佛及眷屬臨。' 如是誦三遍，觀想十方剎土三寶降臨，遍滿虛空界。"

། «དེའི་འཐད་པ་དགོད་པ་ནི།» དེ་ལྟར་བསམ་པས་འབྱོན་པའི་མཐད་པ་འགོད་པའི་ཚུལ། འདི་ནི་རང་གི་སེམས་སྟོབས་དྲི་མེད་དང༌། །མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། །ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་ གསུངས། །ཇི་སྐད་དུ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། གང་ཞིག་རྒྱལ་བ་ཡིད་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་མདུན་ན་དེ་བཞུགས་ཏེ། །རྟག་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད། །ཉེས་པ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་དགྲོལ། །ཞེས་སོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ལ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བས་གསོལ་བ་བཏབ་ཅིང་སྤྱན་དྲངས་པ་དགོངས། བརྩེ་བའི་ཐུགས་རྗེ་མངའ་བས་གཟིགས། མཛད་པའི་འཕྲིན་ལས་མངའ་བས་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོས་སྐད་ཅིག་ལ་འབྱོན་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལས་མེད་པས་བདག་ཅག་གི་དོན་མཛད་པའི་སླད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ཡང་ཞལ་ཟས་གསོལ་བའི་དོན་ཙམ་ལའང་ཐག་རིང་མོ་ནས་འབྱོན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མགྲོན་དུ་ངེས་པར་འབྱོན་པ་འཐད་པ་དང་བཅས་པའོ། ། «སྤྱན་དྲང་ཞིང་ཁྲུས་རྒྱན་གསོལ་བ་ནི།» སྙན་གསན་དབབ་ཅིང་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་བྱོན་པར་བསམས་ལ། དེ་ནས་ཐལ་སྦྱར་མེ་ཏོག་སྙིམ་བཀང་ནས། །སྤྱན་དྲང་བཞུགས་གསོལ་ཁྲུས་རྒྱན་གོས་སོགས་དབུལ། །ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀྱི་དཀོན་མཆོག་ཐམས་ཅད་རང་གི་གནས་དེ་ཉིད་གཞལ་མེད་ཁང་པ་སྟོང་གསུམ་ལས་ལྷག་པར་བསམས་ལ། པདྨ་རིན་པོ་ཆེ་ཉི་ཟླ་འབར་བའི་གདན་ལ་སྤྱན་དྲང་སྟེ། རིག་པ་མཆོག་ལས། མ་ལུས་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མགོན་གྱུར་ཅིང༌། ། བདུད་སྡེ་དཔུང་བཅས་མི་བཟད་འཇོམས་མཛད་ལྷ། །དངོས་རྣམས་མ་ལུས་ཇི་བཞིན་མཁྱེན་གྱུར་པའི། །བཅོམ་ལྡན་འཁོར་བཅས་གནས་འདིར་གཤེགས་སུ་གསོལ། །ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་བྱོན་པའི་ལམ་དུ་ཁྲུས་ཁང་ལྷའི་བུ་དང་བུ་མོ་མང་པོས་བརྒྱན་པར་རིན་པོ་ཆེའི་བུམ་པས་སྐུ་ཁྲུས་གསོལ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སྐུ་ཁྲུས་གསོལ་བའི་རྗེས་ལ་ཁྲུས་རས་ཀྱིས་ཕྱིས་ཏེ། ན་བཟའ་གསོལ་བར་བསམས་ལ་འདི་དག་བརྗོད་དོ།

以下是直譯： "闡述其理由： 如是觀想降臨的理由是： 此乃自心無垢力量及 諸智悲自在尊大悲力， 如所觀想如是成就故。 如《寶積經》所說： '若人作意諸佛陀， 彼等即住其面前， 恒常賜予諸加持， 解脫一切諸過失。' 諸佛具有智慧，故能了知祈請與迎請；具有大悲，故能垂視；具有事業，故能以大神通剎那降臨。為何如此？因為諸佛唯為利益眾生，故為我等成辦利益。即便僅為受用飲食也從遠處降臨，何況為菩提心福德之賓客，必定降臨，此有其合理性。 迎請、沐浴、供養莊嚴： 觀想邀請降臨虛空界后， 合掌手捧鮮花， 迎請安座沐浴供衣等。 觀想虛空界一切三寶安住於此處所化現的宮殿，大於三千世界。迎請安坐于燃燒日月的寶蓮座上。誦《勝智經》： '一切眾生怙主尊， 摧伏魔軍不可擋， 如實遍知諸事物， 祈請世尊眷屬臨。' 誦此時，觀想來路上有天子天女莊嚴的浴室，以無量寶瓶為佛沐浴。沐浴后以浴巾擦拭，復觀想供養法衣，同時誦唸以下內容。"

ཁྲུས་ཀྱི་ཁང་པ་ཤིན་ཏུ་དྲི་ཞིམ་པ། ། ཤེལ་གྱི་ས་གཞི་གསལ་ཞིང་འཚེར་བ་བསྟར། །རིན་ཆེན་འབར་བའི་ཀ་བ་ཡིད་འོང་ལྡན། །མུ་ཏིག་འོད་ཆགས་བླ་རེ་བྲེས་པ་དེར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་དང་དེ་ཡི་སྲས་རྣམས་ལ། །རིན་ཆེན་བུམ་པ་མང་པོ་སྤོས་ཀྱི་ཆུས། །ཡིད་འོང་ལེགས་པར་བཀང་བ་གླུ་དང་ནི། །རོལ་མོར་བཅས་པ་དུ་མས་སྐུ་ཁྲུས་ གསོལ། །དེ་དག་སྐུ་ལ་མཚུངས་པ་མེད་པའི་གོས། །གཙང་ལ་དྲི་རབ་བགོས་པས་སྐུ་ཕྱིའོ། །དེ་ནས་དེ་ལ་ཁ་དོག་ལེགས་བསྒྱུར་བའི། །ན་བཟའ་ཤིན་ཏུ་དྲི་ཞིམ་དམ་པ་དབུལ། །གོས་བཟང་སྲབ་ལ་འཇམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང༌། །རྒྱན་མཆོག་བརྒྱ་ཕྲག་དེ་དང་དེ་དག་གིས། །འཕགས་པ་ཀུན་དུ་བཟང་དང་འཇམ་དབྱངས་དང༌། །འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་སྩོགས་ལའང་བརྒྱན་པར་བགྱི། །སྟོང་གསུམ་ཀུན་དུ་དྲི་ངད་ལྡང་བ་ཡི། །དྲི་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་ཐུབ་དབང་རྣམས་ཀྱི་སྐུ། །གསེར་སྦྱངས་བཙོམ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ལྟར། །འོད་ཆགས་འབར་བ་དེ་དག་བྱུག་པར་བགྱི། །ཞེས་བརྗོད་ནས། གནས་ཁང་དུ་གདན་སོ་སོ་ལ་བཞུགས་པ་ལ། « ཡན་ལག་བདུན་པ་ལའང་གསུམ་ལས། དངོས་དང༌། རྒྱུད་དག་པའི་ཚུལ། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ཡན་ལག་བདུན་པ་དངོས་ལ་ཡང་བདུན་གྱི། ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། དངོས་ནི། »དང་པོ་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཡན་ལག་ནི། ཡིད་འོང་རྫིང་བུའི་ནང་ན་གནས་པ་ཡི། །འཆར་ཀའི་པདྨ་ཁ་འབུས་བྱེ་འདྲ་བ། །ལག་གཉིས་སྤྱི་བོར་ཐལ་སྦྱར་བསྟོད་དབྱངས་བཅས། ། ལུས་དཔག་མེད་པར་སྤྲུལ་ནས་གུས་ཕྱག་འཚལ། །དེ་ཡང་པདྨ་ལྟར་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། ཐར་པ་ཆེན་པོ་ལས། པདྨ་ཁ་འབུས་བྱེ་འདྲ་བར། །ལག་གཉིས་སྤྱི་བོར་ཐལ་སྦྱར་ཏེ། །ལུས་དཔག་མེད་པའི་སྤྲིན་ཚོགས་ཀྱིས། །ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ། །ཞེས་པ་དང༌། བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་ལས། བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་སྟོབས་དག་གིས། །རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ། །ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་ལུས་རབ་བཏུད་པ་ཡིས། །རྒྱལ་བ་ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ།

以下是直譯： "浴室芬芳極怡人， 水晶地面明潔耀， 美妙寶柱放光芒， 珍珠璀璨帷幔垂。 于彼如來及佛子， 眾多寶瓶盛香水， 悅意盈滿伴歌樂， 眾多樂器為沐浴。 無與倫比清凈衣， 香氣芬芳拭佛身。 復以妙色善染就， 極香殊勝法衣獻。 精美輕柔眾妙衣， 百種殊勝莊嚴具， 普賢文殊觀自在， 等諸聖者皆莊嚴。 三千界中香氣溢， 勝妙香料涂佛身， 如同精煉擦拭金， 光明熾盛極莊嚴。" 誦畢，觀想諸佛安坐各自座位。 "七支供中亦有三：正行、凈化相續之理、無量福德之理。首先，正行七支供中又分七，禮敬支分二，其正行為： 首先禮敬支： 如同悅意蓮池中， 初綻蓮花喻雙手， 頂上合掌伴讚頌， 化現無量身恭敬禮。 如是雙手合掌如蓮花。如《大解脫經》云： '如同初綻蓮花瓣， 雙手頂上虔合掌， 化現無量身云聚， 禮敬十方諸佛陀。' 又如《普賢行愿品》云： '以普賢行願力故， 于意化現諸如來， 一一塵中身數等， 遍禮一切諸如來。'"

། « ཕན་ཡོན་ནི།» དེའི་བསོད་ནམས་ནི། ས་འདི་རིར་བཅས་རྒྱ་མཚོའི་རྡུལ་སྙེད་ དུ། །བསོད་ནམས་དེ་འདྲ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་མེད། །ལུས་བཏུད་དབང་ཆེན་བར་གྱི་རྡུལ་རྣམས་དང༌། །མཉམ་པའི་གྲངས་སྙེད་འཁོར་ལོ་སྒྱུར་འགྲོ་ ཞིང༌། །མཐར་ཐུག་ཞི་བ་མཆོག་གི་གོ་འཕང་འཐོབ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་ཕྱག་འཚལ་བའི་བསོད་ནམས་དང་མཉམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་མེད་དེ། ལེགས་པ་ཙམ་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཕྱག་འཚལ་ནའང་བསོད་ནམས་མང་པོ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར། འདུལ་བ་ལུང་ལས། དགེ་སློང་དག །ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབུ་སྐྲ་དང་སེན་མོའི་མཆོད་རྟེན་ལ་དད་པས་ཕྱག་འཚལ་བ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི། ཇི་སྲིད་དུ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དབང་ཆེན་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་འཁོར་ལོ་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་བདེ་བ་མྱོང་ཞིང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： "其功德： 此福德量等大地山， 及同大海微塵數， 三界之中無與倫。 身禮等同大自在， 中間微塵數轉輪， 最終證得寂靜果。 如是為發菩提心而禮敬的福德，三界中無與倫比。即便僅為些許利益而禮敬，也能獲得諸多福德。如《律經》云：'諸比丘，你們以信心禮敬如來發髻和指甲塔，其果報是：只要未對同梵行者生起嗔心，便能享受等同大自在天金地基至頂間微塵數量的轉輪王安樂，並轉生於天人之中。'"

། « མཆོད་པ་ལའང་གཉིས་ཏེ། མདོར་བསྟན་པ་ནི།» ཡན་ལག་གཉིས་པ་ནི། རང་གིས། དངོས་སུ་འབྱོར་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་སྤྲུལ་པའི། །མཆོད་པ་བླ་མེད་རྒྱ་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། ། « རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་དངོས་བཤམས་དང་ཡིད་སྤྲུལ་གཉིས་ལས། དངོས་སུ་འབྱོར་པ་ནི། »དེ་ལ་དངོས་སུ་བཤམས་པ་ནི། མེ་ཏོག་སྤོས་དང་མར་མེ་ཞལ་ཟས་ཆུ། །བླ་རེ་འཕན་ལྡིང་གདུགས་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ། །རྒྱལ་མཚན་རྔ་ཡབ་རྫ་རྔ་ལ་སོགས་དང༌། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་མཁོ་དགུའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས། །འགྲོ་བའི་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་སྲས་བཅས་མཆོད། །འདི་དག་ཀྱང་ཚད་མེད་པར་བཀོད་དེ་འབུལ་བ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཐུབ་དབང་མཆོད་གནས་མཆོག་ལ་ཡིད་འོང་བའི། །མེ་ཏོག་མནྡཱ་ར་དང་པདྨ་དང༌། །ཨུཏྤ་ལ་སོགས་དྲི་ཞིམ་ཐམས་ཅད་དང༌། །ཕྲེང་བ་སྤེལ་ལེགས་ཡིད་འོང་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། །སྤོས་མཆོག་ཡིད་འོང་དྲི་ངད་ཁྱབ་པ་ཡི། །བདུག་པའི་སྤྲིན་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་དབུལ། །ཞལ་ཟས་བཟའ་བཏུང་སྣ་ཚོགས་བཅས་པ་ཡི། །ལྷ་བཤོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་དབུལ་བར་ བགྱི། །གསེར་གྱི་པདྨ་ཚར་དུ་དངར་བ་ཡི། །རིན་ཆེན་སྒྲོན་མ་རྣམས་ཀྱང་དབུལ་བར་བགྱི། །ཞེས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་གདུགས་མཛེས་གསེར་གྱི་ཡུ་བ་ཅན། ཁོར་ཡུག་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་ཡིད་འོང་ལྡན། །དབྱིབས་ལེགས་ལྟ་ན་སྡུག་པ་བསྒྲེང་བ་ཡང༌། །རྟག་ཏུ་ཐུབ་དབང་རྣམས་ལ་དབུལ་བར་བགྱི། །ཞེས་སོ། ། « ཡིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལ་ལྔ་ལས། ལྷ་རྫས་ཀྱི་མཆོད་པ་ནི། »ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ནི། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་སོགས་པ། ལྷ་སོགས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་ཡིད་འོང་བའི། །གཞལ་མེད་ཁང་བརྩེགས་རིན་ཆེན་དྲ་བ་ཅན། །གླུ་གར་སིལ་སྙན་བསྟོད་དབྱངས་ཆར་འབབ་ཅིང༌། །རྒྱན་མཆོག་བརྒྱ་ཕྲག་མངའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། །དེའང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལྷའི་གཞན་ཡས་ཁང་བསྟོད་དབྱངས་ལེན་ཅིང་མེ་ཏོག་གི་ཆར་འབབ་པས་གང་བར་བསམ་ཏེ་མཆོད་གནས་དམ་པ་རྣམས་ལ་དབུལ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། གཞལ་མེད་ཕོ་བྲང་བསྟོད་དབྱངས་ཡིད་འོང་ ལྡན། །མུ་ཏིག་རིན་ཆེན་རྒྱན་འཕྱང་མཛེས་འབར་བ། །དཔག་ཡས་ནམ་མཁའི་རྒྱན་གྱུར་དེ་དག་ཀྱང༌། །ཐུགས་རྗེའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་དབུལ་བར་བགྱི། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "供養分為二：略說為： 第二支分是： 自身實物及意化， 無上廣大諸供養。 廣說分實物陳設和意幻化兩種。實物供養為： 花香燈食水， 幡幢傘樂聲， 寶幢拂鼓等， 身財諸資具， 供養眾生師，三寶及佛子。 這些也應無量陳設供養，如《入菩薩行論》云： '于諸勝供處， 曼陀羅蓮花， 優缽羅妙香， 悅意諸花鬘。 最勝妙香氣， 遍滿香云供， 各種飲食等， 天饌亦供養。 金蓮列成行， 珍寶燈亦獻。' 又云： '美妙金柄傘， 周圍飾莊嚴， 形美悅人心， 常獻諸佛前。' 意幻化分五，天物供養為： 意化供養： 三十三天等， 天等世間悅意處， 無量宮殿珠網飾， 歌舞樂音讚頌雨， 百種勝妙莊嚴具。 應觀想一切世界皆為天宮，充滿讚頌歌聲及花雨，供養殊勝對境，如同論中所說： '無量宮殿悅意音， 珍珠寶飾美熾然， 廣大虛空莊嚴具， 亦獻大悲本性尊。'"

། «བདག་པོས་མ་བཟུང་བའི་མཆོད་པ་ལྔ་ནི།» གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ན། རིན་ཆེན་རི་བོ་ནགས་ཚལ་པདྨའི་མཚོ། །ངང་མོའི་འགྲོས་ཀྱིས་གཉེར་བ་དེ་དག་དང༌། །སྨན་སོགས་དྲི་ཞིམ་ངད་ལྡང་དཔག་བསམ་ ཤིང༌། །མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་དུད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད། །དེ་སྐད་དུ་ཡང༌། མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང༌། །སྨན་གྱི་རྣམ་པ་གང་དག་ཡོད་པ་ དང༌། །འཇིག་རྟེན་རིན་ཆེན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང༌། །ཆུ་གཙང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅི་ཡོད་དང༌། །རིན་ཆེན་རི་བོ་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ། །ནགས་ཚལ་ས་ཕྱོགས་དབེན་ཞིང་ཉམས་དགའ་དང༌། །ལྗོན་ཤིང་མེ་ཏོག་རྒྱན་སྤྲས་སྤུད་པ་དང༌། །ཤིང་གང་འབྲས་བཟང་ཡལ་ག་དུད་པ་དང༌། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང༌། འདབ་སྟོང་གཡོ་བས་བུང་བ་བཟུང་བ་ཡི། །ལག་པས་གདུ་བུ་ཀུ་མུ་ཏས་མཚན་ཞིང༌། །སྤྲིན་བྲལ་ཉི་ཟླའི་ཟེར་གྱིས་རབ་ཕྱེ་བའི། ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་ཡིད་འོང་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། །གཞན་ཡང། ཙནྡན་བསིལ་བའི་ཁ་ཡི་སྦུབས་བསྐྱོད་པའི། །དྲི་ཞིམ་སེར་བུ་བདེ་བའི་ངད་རྣམས་དང༌། །ཕུག་དང་བྲག་རི་སྨན་ལྗོངས་ཉམས་དགའ་བ། །ཆུ་བསིལ་རྫིང་བུ་གང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། །དེ་ལྟ་བུ་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། མཚོ་དང་རྫིང་བུ་པདྨས་བརྒྱན་པ་དག །ངང་པ་སྐད་སྙན་ཤིན་ཏུ་ཡིད་འོང་ལྡན། །མ་རྨོས་འཁྲུངས་པའི་ལོ་ཐོག་རྣམ་པ་དང༌། །གཞན་ཡང་མཆོད་པར་འོས་པའི་རྒྱན་རྣམས་ནི། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "無主供養五種為： 複次，于清凈世界中： 寶山林苑蓮花池， 鵝行波紋及其他， 藥等芳香如意樹， 花果垂枝眾供養。 如是亦云： '所有花果及， 一切諸藥物， 世間諸珍寶， 清凈悅意水， 寶山亦復然， 幽靜悅意林， 花飾莊嚴樹， 枝垂美果樹。' 複次： '千葉搖曳蜂所執， 手持臂環鳶尾飾， 無雲日月光開放， 青蓮等悅意供養。' 復又： '旃檀清涼口中動， 芳香微風悅意香， 洞窟山巖藥境美， 清涼池塘滿供養。' 如是亦在彼論云： '蓮飾池沼諸湖泊， 悅意鵝鳴極動聽， 不耕自生諸莊稼， 及余堪為供養飾。'"

།གཞན་ཡང༌། སྟོན་ཀའི་མཚན་མོ་དཀར་བའི་རི་བོང་འཛིན། །གཟའ་བྲལ་རྒྱུ་སྐར་ཕྲེང་བས་བསྐོར་བ་དང༌། །ཉིན་བྱེད་འོད་སྟོང་དྲ་བས་མཛེས་འབར་བ། །གླིང་བཞིའི་འཇིག་རྟེན་རྒྱན་གྱུར་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད། །གཞན་ཡང༌། ཁོར་ཡུག་རིར་བཅས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱའི་ཞིང༌། །མ་ལུས་ཡོངས་བཀོད་འདོད་དགུས་འབྱོར་པ་དང༌། །ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་རྡུལ་སྙེད་ཀུན། །བློ་ཡིས་བླངས་ཏེ་ཐུབ་དབང་སྲས་བཅས་མཆོད། ། « བདག་པོས་བཟུང་བའི་མཆོད་པ་ནི།» གཞན་ཡང༌། འདོད་དགུ་འབྱུང་བའི། བུམ་བཟང་དཔག་བསམ་ཤིང་དང་འདོད་འཇོའི་བ། །རྒྱལ་སྲིད་བདུན་དང་བཀྲ་ཤིས་རྫས་བརྒྱད་དང༌། །ཉེ་བའི་རིན་ཆེན་བདུན་སོགས་རྒྱ་ཆེ་བས། །ཡོན་གནས་དམ་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་རྣམས་མཆོད། །དེའང་ཡིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀུན་གང་བར་འབུལ་བ་ནི། འཁོར་ལོ་དང༌། རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཙུན་མོ་དང༌། བློན་པོ་དང༌། རྟ་མཆོག་དང༌། གླང་པོ་དང༌། དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ་རྒྱལ་སྲིད་བདུན་དང༌། ཡུངས་ཀར་དང༌། དཱུརྦ་དང༌། བི་ཝ་དང༌། ལི་ཁྲི་དང༌། ཞོ་དང༌། འགི་ཝང་དང༌། མེ་ལོང་དང༌། དུང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་སྟེ་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྫས་བརྒྱད་དང༌། ལྷྭམ་དང༌། སྟན་དང༌། བཞོན་པ་དང༌། མལ་ཆ་དང༌། ཁྲི་དང༌། རལ་གྲི་དང༌། པགས་པ་སྟེ་ཉེ་བའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་མཆོད་དོ།

以下是直譯： "複次： 秋夜白色持兔者， 無雲星宿環繞飾， 日光千束網熾美， 四洲世界飾供養。 複次： 環繞山巒億剎土， 無餘遍設諸所欲， 十方剎海微塵數， 意取供養佛及子。 有主供養為： 複次： 如意寶瓶及如意樹與如意牛， 七政寶及八吉祥物， 七近寶等廣大供， 供養殊勝大悲尊。 此亦應以意遍滿虛空界供養：輪寶、珍寶、王妃、大臣、駿馬、大象、將軍寶，此為七政寶；白芥子、吉祥草、木蘋果、李子、酸奶、麝香、鏡子、右旋螺，此為八吉祥物；靴子、座墊、坐騎、臥具、寶座、寶劍、皮革，此為七近寶，以此供養。"

། « ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱ་མཚོའི་མཆོད་པ་གཉིས་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཆོད་པ་ནི།» བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་དང་མཆོད་པའི་སྤྲིན་ལ་སོགས་པའི་བཀོད་པ་བས་ཆེས་ལྷག་པ་ཙམ་དུ་བསམས་ཏེ་འབུལ་བ་ནི། འདི་ལྟར། ཏིང་འཛིན་ཡིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཁྱབ་པར། །ཕྱི་ནང་གསང་བའི་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོས་མཆོད། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། མེ་ཏོག་སྤྲིན་མཛེས་ལྡིང་ཁང་མཛེས་འབར་བ། །སྤོས་དང་སྨན་སྦྱར་བདུད་རྩིའི་སྤྲིན་ཕུང་དང༌། །གཟི་ལྡན་སྒྲོན་མ་ཞལ་ཟས་རོལ་མོའི་ སྤྲིན། །བསྟོད་དབྱངས་ཡན་ལག་རྒྱ་མཚོའི་སྤྲིན་གྱིས་མཆོད། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་ན། དཀོན་མཆོག་ཏ་ལ་ལའི་མདོ་ལས། མེ་ཏོག་ཕལ་ཆེར་མེ་ཏོག་བླ་རེ་དང༌། །མེ་ཏོག་བཀོད་པའི་འོད་ཟེར་རབ་བཀྱེ་སྟེ། །མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་བཀྲམ་བྱས་ནས། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་མཆོད། །ལག་པའི་མཐིལ་ན་མཆོད་པ་བསམ་ཡས་རྣམས། །རྒྱལ་བ་གཅིག་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ལྟར། ། རྒྱལ་བ་མ་ལུས་ཀུན་ལའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །དྲང་སྲོང་ཏིང་འཛིན་རྣམ་འཕྲུལ་དེ་འདྲ་འོ། །ཞེས་པ་འདི་ཕལ་པོ་ཆེ་ནའང་ཡོད་པ་ལྟར་དང༌། བཟང་སྤྱོད་ལས། དེ་དག་བསྔགས་པ་མི་ཟད་རྒྱ་མཚོ་རྣམས། །དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྒྱ་མཚོའི་སྒྲ་ཀུན་གྱིས། །རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཡོན་ཏན་རབ་བརྗོད་ཅིང༌། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་བསྟོད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： "三摩地海供養二者：三摩地供養為： 應當觀想勝過普賢行愿和供養云等莊嚴，如是供養： 以三摩地意遍滿虛空界， 外內密供雲海而供養。 此亦有三種，其一為： 花云美麗樓閣熾， 香藥合成甘露云， 光明燈明食樂云， 讚頌支分海云供。 其方式如何？如《寶髻經》云： '大多花朵花幔帳， 花飾光芒遍照耀， 種種花朵普遍散， 供養大士佛及子。 掌中無量諸供養， 如供一佛復如是， 供養一切諸佛陀， 仙人三昧神變也。' 此亦見於《華嚴經》，又如《普賢行愿品》云： '彼等無盡贊海中， 以海音聲諸支分， 宣說一切佛功德， 我今讚歎諸善逝。'"

། « ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཆོད་པ་གཉིས་ནི།» ནང་དང་གསང་བའི་མཆོད་པ་ནི། བློའི། འཇུག་པའི་སྤྲིན་ཅན་ཤིན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པ། །སྒེག་མོ་ཕྲེང་ཐོགས་རིན་ཆེན་གླུ་གར་སོགས། །མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་སྣ་ཚོགས་སྤྲིན་འཕྲོ་བས། །རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་མ་ལུས་མཉེས་གྱུར་ཅིག །རྡོ་རྗེ་གཟུགས་མ་དང༌། སྒྲ་མ་དང༌། དྲི་མ་དང༌། རོ་མ་དང༌། རེག་མ་དང༌། ཕྲེང་བ་མ་དང༌། སྣང་བྱེད་མ་དང༌། མེ་ཏོག་མའི་ཚོགས་རང་རང་གི་མཆོད་པ་ནམ་མཁའ་གང་བས་མཆོད་པར་དམིགས་ཏེ་འབུལ་ཞིང༌། གཅེས་པར་གཟུང་བའི་ལུས་ཀྱང་དཀོན་མཆོག་གི་བྲན་དུ་འབུལ་བ་ཉིད། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ནམ་མཁའ་རབ་འབྱམས་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པར། །ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མེད་པ་དེ་དག་ཀུན། །བློ་ཡིས་བླངས་ནས་ཐུབ་དབང་སྐྱེས་ཀྱི་མཆོག །སྲས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ལེགས་འབུལ་ན། ། ཡོན་གནས་དམ་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་རྣམས་ཀྱིས། །བདག་ལ་བརྩེར་དགོངས་བདག་གི་འདི་དག་བཞེས། །བདག་ནི་བསོད་ནམས་མི་ལྡན་བཀྲེན་ཆེན་ཏེ། ། མཆོད་པའི་ནོར་གཞན་བདག་ལ་ཅང་མ་མཆིས། །དེས་ན་གཞན་དོན་དགོངས་པའི་མགོན་གྱིས་འདིར། །བདག་གི་དོན་སླད་ཉིད་ཀྱི་མཐུས་བཞེས་ཤིག ། རྒྱལ་དང་དེ་སྲས་རྣམས་ལ་བདག་གིས་ནི། །བདག་གི་ལུས་ཀུན་གཏན་དུ་དབུལ་བར་བགྱི། །སེམས་དཔའ་མཆོག་རྣམས་བདག་ནི་ཡོངས་བཞེས་ཤིག ། ཅེས་སོ།

以下是直譯： "不共供養二者：內密供養為： 意之： 入云無量極廣大， 持鬘美女寶歌舞， 種種供養天女云， 愿悅一切佛及子。 金剛身女、聲女、香女、味女、觸女、鬘女、燈女、花女等眾，各以己供遍滿虛空而作觀想供養。並將珍愛之身獻為三寶之仆。 如《入菩薩行論》云： '遍及無邊虛空界， 一切無主諸物品， 意取供養佛及子， 聖賢悲愍祈納受。 我乏福德貧困甚， 更無他財堪供養， 故祈利他怙主尊， 以己威力哀納受。 我今永將身相續， 悉皆奉獻佛佛子， 祈請勝士哀納受。'"

། «སྡིག་པ་བཤགས་པ་ནི།» ཡན་ལག་གསུམ་པ་ནི། བདག་གི་ཚེ་རབས་ཐོག་མེད་དུས་ནས་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་སྡིག་པ་ཅི་བགྱིས་པ། །སྲིད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་དེ་ཀུན་བཤགས་པར་བགྱི། །ཞེས་པ་སྟེ། འདིར་སྡིག་པ་བཤགས་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་སྦྱང་བྱ་སྡིག་པའི་སྒོ་དྲུག་ནི། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དང༌། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གསུམ་སྟེ། ཡུལ་ཕ་མ་དང༌། མཁན་པོ་དང༌། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་ལ། དུས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར། ངོ་བོ་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་སྡིག་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ཕྱི་དྲོའི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་བཅས་པ་དང་འགལ་བ་ཐམས་ཅད་དེ། བཟང་སྤྱོད་ལས། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དབང་གིས་ནི། །ལུས་དང་ངག་དང་དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང༌། །སྡིག་པ་བདག་གིས་བགྱིས་པ་ཅི་མཆིས་པ། །ཞེས་སོ། །སྦྱོར་བ་རང་གིས་བྱས་པའམ། གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའམ། བྱེད་པ་ལ་ཡི་རང་བའི་སྡིག་པའོ། །སྡིག་པའི་བྱེད་ལས་ནི། མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅིང་ངན་སོང་དུ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་སྦྱོང་ཚུལ་གཉེན་པོ་སྟོབས་བཞི་ནི། མི་དགེ་བ་ལ་འགྱོད་པ་མང་བ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་སྟོབས་དང༌། མི་དགེ་བ་བྱས་དུས་སླར་བརྩོན་པས་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་གཉེན་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་དང༌། སྡོམ་པ་བླངས་ནས་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་སོར་ཆུད་པའི་སྟོབས་དང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྟེན་ནས་སྡིག་པ་ཟད་ཅིང་བསྲབས་པར་བྱེད་པ་རྟེན་གྱི་སྟོབས་ཏེ། ཆོས་བཞི་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། བྱམས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་སྡིག་པ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་རོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང༌། གཉེན་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང༌། སོར་ཆུད་པའི་སྟོབས་དང༌། རྟེན་གྱི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་སྤྱོད་ནའང་དེ་ལ་འགྱོད་པ་མང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཀྱང་དགེ་བའི་ལས་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： "懺悔罪業： 第三支分為： 我從無始時以來，由習氣薰染， 所造業惑諸罪業， 成為輪迴之因者，今悉皆懺悔。 此處解說懺悔罪業之方法有四種： 首先，應凈化的六種罪業之門：身、語、意三門，以及貪、嗔、癡三毒。對象是父母、親教師、阿阇黎等；時間是從無始以來直至現在；本質是十不善業等自性罪，若是出家人，還包括違背如午後進食等制戒的一切過失。如《普賢行愿品》云：'以貪嗔癡之力，由身及語與意，我所造作諸罪業。' 行為是自己做的，或教唆他人做的，或隨喜他人所做的罪業。罪業的作用是障礙善趣和解脫，使在惡趣中受苦。 其次，凈化方法即四種對治力： 厭患對治力：對不善業生起強烈的悔恨。 現行對治力：曾造不善業時，以精進修習善法對治。 返回對治力：受持戒律，不再造作罪業。 依止對治力：依靠三寶和菩提心，消盡、減輕罪業。 如《四法經》云：'彌勒，菩薩若具足四法，則能摧伏一切所作所集罪業。何為四？即厭患行、對治行、返回力、依止力。其中，第一是雖造不善業亦多生悔恨。第二是雖造不善業亦極為精進行善。'"

།གསུམ་པ་ནི། སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ ནོ། །བཞི་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང༌། ཆོས་དང༌། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་སྦྱོང་ཚུལ་ལ་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་ནི། སྦྱོར་བ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསམས་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་བྱ། དངོས་གཞི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་དྲན་ཞིང་འགྱོད་པས་རང་གཞན་གྱི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ལྕེ་ཐོག་ཏུ་ནག་ལིང་ངེར་བསམས་ལ་བཤགས་པས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨིན་མཚམས་ནས་འོད་ཟེར་བྱུང་སྟེ་འཕྲལ་ལ་དག་པར་བསམ། རྗེས་འོད་ཟེར་མང་དུ་བྱུང་ནས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་དག་ལུས་ཤེལ་གོང་ལྟར་གྱུར་པར་བསམ་མོ། །ཚིག་ཀྱང༌། བཟང་སྤྱོད་དམ་སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ན་བཞུགས་པ་ཡི། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས། ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་རྣམས་ལ། །ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་གསོལ་བ་ནི། །ཐོག་མ་མེད་ལྡན་འཁོར་བ་ནས། །ཚེ་རབས་འདི་འམ་གཞན་དག་ཏུ། །བདག་གིས་མ་འཚལ་སྡིག་བགྱིས་པའམ། །བགྱིད་དུ་སྩལ་བ་ཉིད་དང་ནི། །གཏི་མུག་འཁྲུལ་པས་བདག་ནོན་ཏེ། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་གང་བགྱིས་པ། །ནོངས་པ་དེ་ནི་མཐོང་བགྱིས་ནས། །བསམ་པ་ཐག་པས་མགོན་ལ་བཤགས། །བདག་གིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ནི། །ཕ་མའམ་བླ་མ་གཞན་དག་ལ། །ཉོན་མོངས་སྒོ་ནས་ལུས་དང་ངག །ཡིད་ཀྱིས་གནོད་བགྱིས་གང་ལགས་དང༌། །ཉེས་པ་དུ་མས་སྐྱོན་ཆགས་པའི། །སྡིག་ཅན་བདག་གི་སྡིག་པ་གང༌། །ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བགྱིས་པ་སྟེ། །ཐམས་ཅད་འདྲེན་པ་རྣམས་ལ་འཆགས། །ཞེས་སོ། །དེའི་རྗེས་ལ་སྡིག་པའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་གང་ན་གནས་སོ་སོར་བཏགས་ནས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུ་རྒྱས་པའི་མདོ་ལས། གང་ཞིག་འགྱོད་ཚངས་བྱེད་འདོད་ན། །དྲང་པོར་འདུག་ལ་ཡང་དག་ལྟོས། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །དེ་ནི་འགྱོང་ཚངས་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "第三是正受戒律后不再造罪的持戒。第四是皈依佛法僧三寶，不捨棄菩提心。 第三，凈化方法分為前行、正行、後行三個階段： 前行：觀想無量諸佛菩薩，並皈依。 正行：憶念並悔恨一切罪業，觀想自他一切罪業如黑色液體聚集於舌上，懺悔時，觀想諸佛菩薩眉間放光，立即清凈。 後行：觀想更多光芒出現，清凈一切罪業，身體變得如水晶般透明。 詞句可用《普賢行愿品》或《入菩薩行論》中的： '于諸十方現在的，一切如來菩薩眾， 具大悲心諸聖尊，我今合掌而啟請： 無始輪迴至今生，此世他生所造罪， 不知不覺而作者，或勸他作隨喜者， 因癡顛倒而造作，見此過已誠懺悔。 我於三寶及父母，或阿阇黎師長等， 以煩惱力而身語，及意造作諸傷害。 種種過失所染污，我這罪人諸罪業， 所作一切難忍罪，于諸導師前懺悔。' 之後，對罪業的本質逐一觀察，安住于如虛空般的狀態中，即可清凈。如《十方廣經》云： '若欲作懺悔，端坐正觀察， 如實觀實相，見實即解脫， 此乃最勝懺。'"

།དེའང་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྡིག་པའི་ཉེས་དམིགས་བཤད། སློབ་མས་ཕྱག་དང་མཆོད་པ་བྱས་ཏེ། བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས། བདག་གི་སྡིག་པ་སྦྱང་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞིང་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སྡིག་པ་ལྕེ་ཐོག་ཏུ་སེམས་སུ་བཅུག་ལ། བདག་གིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་མཁན་པོ་དང༌། སློབ་དཔོན་དང༌། ཕ་མ་དང༌། སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་དབང་གིས་སྡིག་པ་ཅི་བགྱིས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགྱོད་ཚངས་དྲག་པོའི་བསམ་པས། ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཐོལ་ལོ་བཤགས་སོ། །སླན་ཆད་ཀྱང་སྡོམ་པར་འཚལ་ལགས་སོ་ཞེས་ལན་གསུམ་བརྗོད་པའི་རྗེས་ལ་དར་ཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་དུ་བཅུག་ནས། རྟེན་གྱི་ཐུགས་ཀ་ནས་འོད་ཟེར་དཀར་པོ་བྱུང་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དག་པར་བསམ་པའོ། །རྗེས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཐོང་སྡོམ་དྲི། སློབ་མས་གཏང་རག་བྱའོ། །དེའང་ཚུལ་དང་པོ་ནི་རང་གི་ཚུལ་དང༌། ཕྱི་མ་ནི་གཞན་གྱི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་དེ་དག་གིས་སྦྱོང་ནུས་པའི་ཤེས་བྱེད་ནི། བྱམས་པ་སེང་གེ་སྒྲ་ཆེན་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། མི་ཤེས་པས་ནི་གང་བྱས་པའི། །སྡིག་པའི་ལས་ནི་བཤགས་པར་བགྱི། །མཁས་པས་ཉེས་པ་བཤགས་ནས་ནི། །ལས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ།

以下是直譯： "此外，上師講解罪業的過患，弟子行禮供養，偏袒右肩，祈請'請凈化我的罪業'。之後皈依發心，觀想罪業集中於舌上，唸誦：'我因貪嗔癡對三寶、親教師、阿阇黎、父母及其他眾生所造諸罪，以強烈懺悔之心，於十方諸佛菩薩前，為獲得佛果菩提，發菩提心，發露懺悔。今後誓不再犯。'如是念誦三遍。 之後，令其短暫修空性。觀想本尊心間放白光，清凈身語意三業。結束后，上師詢問見解和誓言，弟子表示感謝。前者是自行方式，後者是他行方式。 第四，能凈化罪業的依據：《彌勒獅子吼大乘經》云： '無知所造諸罪業， 皆當如法而懺悔。 智者懺悔諸過失， 不與業果同安住。'"

།ཞེས་པ་དང༌། ལུང་རྣམ་འབྱེད་ལས། གང་གིས་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་པ། །དགེ་བ་ཡིས་ནི་མཐར་བྱེད་དེ། །ཉི་ཟླ་སྤྲིན་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན། །འཇིག་རྟེན་འདིར་ནི་དེ་སྣང་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་མཛོད་ཀྱི་མདོ་ལས། ཕ་མ་དང་རང་སངས་རྒྱས་བསད་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་པ་དང༌། ལས་རྣམ་འབྱེད་ལས། ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་ལས་རྣམས་བྱས་པ་ནི། །བདག་ལ་རྣམ་པར་སྨོད་པས་བསྲབས་པར་འགྱུར། །རབ་ཏུ་བཤགས་དང་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིས། །དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྩ་ནས་བཏོན་པ་བཞིན། །ཞེས་པ་དང༌། བཤེས་སྤྲིང་ལས། གང་ཞིག་སྔོན་ཆད་བག་མེད་གྱུར་པ་ལས། །ཕྱི་ནས་བག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་དེ་ཡང༌། ། ཟླ་བ་སྤྲིན་བྲལ་ལྟ་བུར་རྣམ་མཛེས་ཏེ། །དགའ་བོ་སོར་ཕྲེང་མཐོང་ལྡན་བདེ་བྱེད་བཞི་ན། །ཞེས་སོ། ། «དགེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ནི། »ཡན་ལག་བཞི་པ་ནི། འགྲོ་བའི་བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་མཐའ་ཡས་ལ། །རྟག་པར་བདག་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ༌། །དེའང་རང་བཞིན་གྱི་དགེ་བ་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ཡི་རང་བསྒོམས་ན་དགེ་རྩ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་དེ། སྡུད་པ་ལས། སྟོང་གསུམ་རི་རབ་སྲང་ལ་གཞལ་བ་ཚད་གཟུང་རུང༌། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་དགེ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མིན། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་འདི་བསམ་པ་ཐག་པས་ཡི་རང་ཞིང་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚིག་འདིས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱལ་བ་ཀུན་དང་སངས་རྒྱས་སྲས། ། རང་རྒྱལ་རྣམས་དང་སློབ་དང་མི་སློབ་དང༌། །འགྲོ་བ་ཀུནགྱི་བསོད་ནམས་གང་ལ་ཡང༌། །དེ་དག་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་བདག་ཡི་རང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "又《律分別》云： '以善業凈除惡業， 如日月出離雲翳， 此世間中得顯現。' 《佛藏經》云：'即使殺害父母和辟支佛，修空性也能得解脫。' 《業分別》云： '造作極重難忍業， 自責悔過可減輕。 深切懺悔並持戒， 如同連根拔除般。' 《致友書》云： '若人先前不慎重， 後來謹慎具正念， 如月離云極美麗， 如難陀優波難陀。' 第四支，隨喜善業： '無邊眾生福德蘊， 我恒隨喜而讚歎。' 若由衷隨喜自性善業，將獲得等同善根，福德無量。《般若攝頌》云： '三千世界須彌山，稱量尚可得其數， 隨喜善業之福德，非能如是而稱量。' 應以至誠隨喜，並以《普賢行愿品》中此偈頌： '十方一切諸如來，及諸佛子眾， 獨覺有學無學眾，一切眾生所修福， 如是一切我隨喜。'"

། « ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བསྐུལ་བ་ནི། »ཡན་ལག་ལྔ་པ་ནི། མ་ལུས་སྐྱེ་དགུའི་ཚོགས་རྣམས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བླ་མེད་བསྐོར་བར་བསྐུལ། ། དེའང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་མི་གསུང་བ་ལ་ཚངས་པས་འཁོར་ལོ་ཕུལ་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་བདག་ཀྱང་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བསམས་ལ། གང་རྣམས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་སྒྲོན་མ་དག །བྱང་ཆུབ་རིམ་པར་སངས་རྒྱས་མ་ཆགས་བརྙེས། །མགོན་པོ་དེ་དག་བདག་གིས་ཐམས་ཅད་ལ། །འཁོར་ལོ་བླ་ན་མེད་པར་བསྐོར་བར་བསྐུལ། །ཞེས་སོ། ། དེས་ནི་ཆོས་སྤངས་པའི་སྒྲིབ་པ་འདག་ཅིང༌། ཚེ་རབས་ནས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་རྒྱུད་ལ་འཛིན་པ་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་རོ། ། « མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་གསོལ་བ་ནི། »ཡན་ལག་དྲུག་པ་ནི། དིང་ནས་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་མ་སྟོང་པར། །མྱ་ངན་མི་འདའ་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པར་གསོལ། །སྔོན་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ལ་དགེ་བསྙེན་ཙུནྡས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་སྙེད་བཞུགས་པ་རྣམས་དང༌། བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་པ་དག་ནངས་ཀྱི་ཐ་མ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བཞེད་པ་རྣམས་ལ། ཇི་སྲིད་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་བཞུགས་པར་གསོལ་བ། མྱ་ངན་འདའ་སྟོན་གང་བཞེད་དེ་དག་ལ། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཕན་ཞིང་བདེ་བའི་ཕྱིར། །བསྐལ་པ་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་བཞུགས་པར་ཡང༌། །བདག་གིས་ཐལ་མོ་རབ་སྦྱར་གསོལ་བར་བགྱི། །ཞེས་སོ། །དེས་ནི་ཚེ་ཐུང་བ་དང༌། དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་དང༌། གཞན་གྱིས་སྲོག་ལ་འཚེ་བའི་སྡིག་པ་འབྱང་ཞིང་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐུབ་པར་འགྱུར་རོ།

以下是直譯： "第五支，請轉法輪： '為度一切眾生故， 請轉無上妙法輪。' 如同佛陀成道后不說法時，梵天獻法輪並請法，我們也應觀想在諸大善知識前祈請： '十方世界諸明燈， 次第證得菩提者， 我今勸請彼諸尊， 轉無上妙正法輪。' 這能凈除捨棄正法的罪障，並使生生世世不離正法。 第六支，請佛住世： '從今直至輪迴盡， 恒請常住不涅槃。' 如同過去凈飯王請求我等本師不入涅槃，我們也應對十方世界所有佛陀和即將涅槃的善知識祈請： '所有欲示涅槃者， 為利眾生得安樂， 愿住剎塵劫數中， 我今兩手合十請。' 這能凈除短命、非時死亡和他人傷害性命的罪業，並獲得長壽。"

། «དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ནི།» ཡན་ལག་བདུན་པ་ནི། དགེ་བ་དེ་ཡིས་བདག་དང་འགྲོ་བ་ཀུན། མ་ལུས་ཕྱམ་གཅིག་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག །དེའང་རང་གཞན་གྱི་དགེ་རྩ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདུན་ཞིང་བསྒྱུར་བ་དེ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་བསྔོ་བ། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་མཆོད་ཅིང་བཤགས་པ་དང༌། ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བསྐུལ་ཞིང་གསོལ་བ་ཡི། །དགེ་བ་ཅུང་ཟད་བདག་གིས་ཅི་བསགས་པ། །ཐམས་ཅད་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཕྱིར་བསྔོའོ། །ཞེས་སོ། ། དེའང་བསྔོ་རྒྱུ་ནི་རང་གཞན་གྱི་དགེ་བ་དུས་གསུམ་དང་འབྲེལ་བ་ཐམས་ཅད་དེ། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། འགྲོ་ཀུན་དགེ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང༌། །བྱས་དང་བྱེད་འགྱུར་དེ་བཞིན་བྱེད་པ་དག །བཟང་པོ་ཇི་བཞིན་དེ་འདྲའི་ས་དག་ལ། །ཀུན་ནས་ཀུན་ཀྱང་བཟང་པོར་རེད་གྱུར་ཅིག །ཅེས་སོ། །བསྔོ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོ་ན་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར། དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོ་ནར་བསྔོ་བར་བྱ་ཡི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་ལས་གཞན་གྱི་སར་ཡང་བསྔོ་བར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་སོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྔོ་ཡི། རང་གིས་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་བཞིན་སྣང་བ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། དགེ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་ནས་བསྔོ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རབ་འབྱོར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། དགེ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱས་སྟེ་ཞེས་དང༌། བཟང་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། གང་གིས་སྦྱིན་པ་གང་ལ་བཏང༌། །སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟར་མི་དམིགས་པ། །སྦྱིན་པ་མཉམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །བཟང་པོ་ལ་ནི་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག །ཅེས་སོ།

以下是直譯： "第七支，迴向善業： '以此善業愿我與， 一切眾生同成佛。' 應將自他善根迴向圓滿菩提，作為發心之因： '禮拜供養與懺悔， 隨喜勸請祈請福， 我所積聚諸善業， 悉皆迴向大菩提。' 迴向之因是與自他三世相關的一切善業。《華嚴經》云： '所有眾生諸善業， 已作當作正在作， 如是善業皆迴向， 愿得一切善圓滿。' 迴向應唯向佛地。《中般若經》云：'須菩提，此善根應唯迴向佛地，不應迴向聲聞、緣覺及其他地。' 迴向目的是為一切眾生獲得菩提。同經又云：'應為一切眾生而回向，不僅為自己獲得，否則將墮入聲聞緣覺地。' 迴向方式是了知一切法如夢如幻而顯現，善業亦如夢如幻而回向。同經又云：'須菩提，一切法如夢如幻，善業亦應以如夢如幻的方式迴向。'《普賢問經》云： '何人以何施何物， 施者施物皆無執， 以此平等施迴向， 愿得圓滿諸善業。'"

།དམིགས་པའམ་ཞེན་པས་དགེ་རྩ་བདེན་བདེན་པོར་ཤེས་པ་ནི་མི་བཟང་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། ཇི་ལྟར་དུག་དང་འདྲེས་པའི་ཁ་ཟས་བཟང་ཟ་བ། །དཀར་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའང་དེ་འདྲར་རྒྱལ་བས་གསུངས། །ཞེས་པ་དང༌། ཅི་སྟེ་མཚན་མ་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་བསྔོ་བ་ཡིན། །འོན་ཏེ་མཚན་མ་ཡོད་ན་བྱང་ཆུབ་བསྔོ་བ་མིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་དམིགས་པའམ་ཞེན་པ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། དེ་ནི་དམིགས་མེད་རྣམ་པ་ཅན། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །བསྔོ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། དགེ་རྩ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདུན་པས་བསྒྱུར་བའི་བློ་དང༌། ཚིག་ཁྱད་པར་ཅན་མཐུ་བསྡོམས་པ་སྟེ། འཇམ་དཔལ་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་བཞིན་ཏེ། །འདུན་པའི་རྩ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །གང་གིས་སྨོན་ལམ་ཅི་བཏབ་པ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྲུབ། །ཅེས་སོ། །བསྔོ་བ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། རྒྱུ་དགེ་བ་སྔོན་དུ་སོང་ནས་ཚིག་དང་སྨོན་པ་བསྡོམས་པ་ནི་བསྔོ་བ། རྒྱུ་དགེ་རྩ་མ་སོང་བར་སྨོན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་མོ། དེའང་བསྔོ་བ་སྦྱིན་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་འདུན་པ་དང་ཚིག་གི་ནུས་པས་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པར་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེང་སང་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ནི་ངེས་མི་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་དཔང་པོ་ཡིན་པས། བླ་མ་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱིས་ཁོའི་ཚིག་གི་རྗེས་སུ་སེམས་ཕྱོགས་པས་འགྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་པའི་མཐུན་གྱུར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ཀྱང་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་བདེན་ཚིག་གྲུབ་པ་ཞིག་གིས་གསུངས་པ་བཞིན་བྱ་ཡི། གང་རུང་རུང་མ་ཡིན་པས་འདིར་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ༌། །བསྔོ་བ་འགྲུབ་པའི་དཔང་པོར་མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྲིན་ཕུང་འཐིབས་པ་བཞིན་བསམས་ལ། སྔོན་རྒྱལ་པོ་བྱམས་པའི་སྟོབས་སུ་གྱུར་པའི་ཚེ་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ལ་རང་གི་ཤ་ཁྲག་བྱིན་ནས་གསུངས་པ་ལྟར་བརྗོད་པ། བསོད་ནམས་འདི་ཡིས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་ཉིད། །ཐོབ་ནས་ཉེས་པའི་དགྲ་རྣམས་ཕམ་བྱས་ཏེ། །སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་རྦ་ཀློང་འཁྲུག་པ་ཡི། །སྲིད་པའི་མཚོ་ལས་འགྲོ་བ་སྒྲོལ་བར་ཤོག །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ།

以下是直譯： 專注或執著于善根為真實存在是不好的。如《般若攝頌》中說： "如同食用摻雜毒藥的美食， 執著于白法也是如此，勝者所說。" 又說： "若無相，則是迴向菩提； 若有相，則非迴向菩提。" 因此，應當無所緣或無執著。如《現觀莊嚴論》中說： "彼乃無緣之行相， 不顛倒之特徵也。" 迴向的本質是：以欲求菩提的心轉變善根的心，以及特殊語言的力量結合。如《文殊剎土功德莊嚴經》中說： "諸法皆如緣， 安住欲求根。 隨其所發願， 如是皆成就。" 迴向與發願的區別是：先有善因，再結合語言和願望是迴向；沒有善因而只有願望是發願。此外，迴向是通過施主的心意和語言力量轉變為菩提等。 如今上師們所做的是針對不確定的情況，否則作為見證，由上師僧眾隨順他的語言，以心向往而成就的隨喜語。 語言也應如初地以上真實語成就者所說那樣做，而不是隨意的，所以這裡要遵循那個。 作為迴向成就的見證，應觀想前方虛空中佛菩薩如雲層般密集，然後如同往昔（ཨ་མོ་གྷ་སིདྡྷི，Amoghasiddhi，अमोघसिद्धि，不空成就，阿摩伽悉地）國王成為慈力時，將自己的血肉施予夜叉們后所說的那樣誦讀： "愿以此福德， 成就一切智， 摧伏諸過敵， 度脫生老病死 波濤洶涌之 輪迴大海眾生。" 等等。

ཁ་ཅིག་རྗེས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་འདེབས་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་དེ། དེས་ཅི་བྱ་དམིགས་པ་མེད་པའོ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་མ་གོ་བར་སྣང་སྟེ། དགེ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། གསོག་པ་པོའང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། ལེན་པ་པོའང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། འཁོར་གསུམ་དུ་བདེན་ཞེན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཟེར་གྱི། དགེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་བསྒོམ་པའི་སྟོང་པ་ནི་ཆད་ལྟ་ཡིན་པས་ལུགས་ངན་པར་གོ་བས་སྤང་བར་ བྱའོ། །སྤྱིར་གྱི་དགེ་བ་གང་བྱེད་ཀྱང༌། སྦྱོར་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དམ་པས་ཟིན་པ། དངོས་གཞི་དམིགས་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དམ་པས་ཟིན་པ། རྗེས་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བསྔོ་བ་དམ་པས་ཟིན་པ་སྟེ། དམ་པ་གསུམ་དང་འབྲེལ་ན་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མས་རྒྱུ་བྱེད་པ་མིན་ནོ། །དེས་མ་ཟིན་ན་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་ཞེས་བྱ་སྟེ་རང་རང་གི་དགེ་འབྲས་ལན་ཅིག་ཕྱུང་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། «གཉིས་པ་དེ་དག་གིས་རྒྱུད་དག་པའི་ཚུལ་ནི།» དེ་ལྟར་ཡན་ཡག་བདུན་པ་སྔོན་དུ་བྱས་པའི་དགོས་པ་ནི། དཔེ། ཇི་ལྟར་ཁྲུས་ཀྱིས་སྦྱངས་པའི་རས་ཡུག་དག །ཚོན་གྱིས་བསྒྱུར་བས་ཁ་དོག་གསལ་བ་བཞིན། དེ་ལྟར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སེམས་སྦྱངས་པའི། རྒྱུད་ལ་དངོས་གཞིའི་སེམས་མཆོག་གསལ་བར་སྐྱེ། དེའང་སེམས་དམ་པ་སྐྱེ་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་དྲི་མ་ཡོད་ན་སེམས་དེ་མི་སྐྱེ་ཞིང་གེགས་དག་ན་སྐྱེ་བ། རས་དྲི་མ་ཅན་ཚོས་སུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་བཙོ་བླག་མཁན་གྱིས་ཁྲུས་རས་སྦྱངས་ཏེ་ཚོས་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། ། « གསུམ་པ་དེ་ཡིས་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པའི་ཚུལ་ནི།» ཡན་ལག་བདུན་པ་བྱས་པ། འདི་ནི་བསོད་ནམས་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་དེ། །ཆོས་དབྱིངས་ཇི་བཞིན་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀུན་ཁྱབ། །ཇི་སྐད་དུ། དཔལ་སྦས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། གང་ཞིག་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ལ། །དམིགས་ནས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བྱས་ཏེ། ། ཕྱག་འཚལ་དེ་བཞིན་མཆོད་བྱེད་དམ། །བསོད་ནམས་དག་ལ་ཡི་རང་ཞིང༌། ། སྡིག་པ་དག་ཀྱང་འཆགས་པར་བགྱིད། །བསྐུལ་དང་གསོལ་བ་འདེབས་གྱུར་པ། །དེ་ཡི་བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་ནི། །ནམ་མཁའ་གང་བར་རྟག་ཏུ་འབྱུང༌། ། ཞེས་སོ།

以下是直譯： 有些人在最後用空性印持，這是極不合理的。若問："那麼無所緣有何用？"看來是沒有理解其意。善業如夢，積累者如夢，接受者如夢，對三輪無實執稱為無所緣，而不是觀修毫無善業的空性，那是斷見，應理解為惡劣見解而捨棄。 一般而言，無論做何善業，都應： 前行以殊勝菩提心攝持 正行以無緣無相的殊勝智慧攝持 後行以如夢如幻的殊勝迴向攝持 若與這三殊勝相連，稱為順解脫分善，是行走佛道之因。若無此攝持，稱為順福德分，應知僅能一次性產生各自的善果后即耗盡。 其次，以上述方法凈化相續的方式是： 如此先行七支供的目的，比如： "如同用水洗凈的布匹， 染色后色彩鮮明一樣， 如此以前行凈化心識， 相續中正行勝心明顯生起。" 若有障礙殊勝心生起的垢染，則該心不生；若障礙清凈則會生起。這就像染布師先洗滌有污垢不能染色的布后再染色一樣的目的。 第三，由此獲得無量福德的方式： 行七支供， "此乃福德果無量， 如法界遍虛空界。" 如《吉祥密問經》所說： "若人緣十方諸佛， 合掌頂禮及供養， 隨喜功德並懺悔， 勸請祈願諸善業， 彼之福德聚集量， 恒常充滿於虛空。"

། «བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དངོས་ནི།» ད་ནི་དངོས་གཞིའི་ཆོ་ག་ནི། སྔོན་འགྲོ་བྱས་པའི་རྗེས། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ཚོགས་མཆོག་ལ། །ལན་གསུམ་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བྱས་ཏེ། །མགོན་པོ་སྲས་དང་བཅས་རྣམས་དགོངས་སུ་གསོལ། །ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་སྲས་བཅས་ཀྱིས། །བྱང་ཆུབ་ཐུགས་བསྐྱེད་བསླབ་ལ་གནས་པ་ལྟར། །དེང་ནས་བདག་གིས་འགྲོ་ལ་ཕན་དོན་ དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་བསླབ་ལ་གནས་པར་བགྱི། །མ་རྒལ་བ་རྣམས་བདག་གིས་བསྒྲལ་བར་བགྱི། །མ་གྲོལ་བ་རྣམས་བདག་གིས་དགྲོལ་བགྱི་ཞིང༌། །དབུགས་མ་ཕྱུང་རྣམས་བདག་གིས་དབུགས་དབྱུང་སྟེ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་འདས་ལ་དགོད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང༌། བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ། དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར་དུ། རྐང་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག །དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག །འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་གསུམ་དང༌། ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་བདག་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ། ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་བདག་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ། བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་བདག་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ། ཇི་ལྟ་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བས་ཀྱང༌། སེམས་ཅན་མ་རྒལ་བ་རྣམས་བསྒྲལ་བ་དང༌། མ་གྲོལ་བ་རྣམས་དགྲོལ་བ་དང༌། དབུགས་མ་ཕྱུང་བ་རྣམས་དབུགས་དབྱུང་བ་དང༌། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའི་ཕྱིར། དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་ལན་གསུམ་བརྗོད་དོ།

以下是直譯： 現在正行儀軌是：在前行之後， "于佛法及勝眾， 三次皈依而行， 祈請護法及眷， 如昔善逝及子， 發菩提心學處， 今為利益眾生， 我發菩提心學。 未渡者我當渡， 未脫者我當脫， 未安者我安慰， 眾生置涅槃中。" 具體而言： "我某某名，從今時起直至菩提心要，皈依兩足尊中最勝者，諸佛世尊。皈依離貪慾中最勝者，諸正法。皈依眾中最勝者，諸聖不退轉僧伽。"如是三遍。 "祈請十方一切佛世尊垂念我。祈請諸住十地的大菩薩垂念我。祈請諸大金剛持上師垂念我。如同往昔諸佛世尊及諸大菩薩發大菩提心一樣，我某某名亦為度未度者、解脫未解脫者、安慰未安慰者、令未涅槃者入涅槃，從今時起直至菩提心要，發大菩提心。"如是三遍誦讀。

།ཡང་ན་སྤྱོད་འཇུག་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་བརྗོད་དེ། དགོངས་གསོལ་གསུམ་པོ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །དེ་དག་རི་མ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འགྲོ་ལ་ཕན་དོན་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་བགྱི་ཞིང༌། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་བསླབ་པ་ལའང༌། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བགྱི། །ཞེས་པ་ལན་གསུམ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། « རྗེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་ལ་འབད་པ་མདོར་བསྟན་པ་ནི།» དེས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གྲལ་ལ་འཁོད་པ་ཡིན་པས། བསླབ་པ་བསྲུང་བ་དང༌། རང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་འབད་པར་བྱ་ཞིང༌། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དུས་རྟག་པར་ཡང༌། ཆོ་ག་དེ་ལྟར་ཉིན་དང་མཚན་མོ་ལན་གསུམ་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་བསྐྱེད་པ་ལ་འབད་པར་བྱ། །དེའང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསོ་བ་དང༌། གསལ་ཐེབས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་དུ་མ་ཡོད་དོ། ། «བཞི་པ་བརྗོད་པ་གསུམ་གྱི་དགོས་པ་ནི།» ཆོ་ག་དེའི། བརྗོད་པ་དང་པོས་སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་ལ། །གཉིས་པས་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་གསུམ་པ་ཡིས། །གཉིས་ཀ་བརྟན་ཞིང་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དེ་སྐད་དུ། རྒྱ་མཚོ་སྤྲིན་ལས། དེ་ལ་བརྗོད་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དག་གིས་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཆེས་བརྟན་པའི་མཆོག་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་སྨོན་འཇུག་གི་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་ནི་མེད་ དོ། །ཆོ་ག་ལས་ཐ་དད་པ་ལྟར་སྦྱར་བ་ཡང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་གསུམ་བརྗོད་པ་གསུམ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་རྫས་གཅིག་དུས་གཅིག་བྱེད་པ་གཅིག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས། སྨོན་པ་དང་འཇུག་པ་འདི་གཉིས་ནི། ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་པས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བྱེད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང༌། ཐ་མི་དད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ།

這是對原文的完整直譯：

或者，如《入菩薩行論》中所說，先念三遍請求原諒，然後唸誦：

如同往昔諸善逝， 發起菩提之心願， 並於菩薩諸學處， 次第學習而安住。

如是為利諸眾生， 我今發起菩提心， 如是于諸學處中， 我亦次第而修學。

以上重複三遍。

接下來簡要闡述努力修習兩種菩提心：

由此已入菩薩之列，應當努力守護戒律，為自他利益而精進。從此以後，恒常地按照這個儀軌，日夜三次發起兩種菩提心。這樣做有許多功德，如滋養菩提心、使之更加清晰等。

第四，關於三次唸誦的作用：

此儀軌中，第一遍唸誦發起愿菩提心， 第二遍唸誦發起行菩提心，第三遍唸誦， 使兩種菩提心都變得穩固清凈。

如《海云經》中所說："通過第一、第二和第三次唸誦，將獲得愿、行以及二者極為穩固的殊勝狀態。"

愿菩提心和行菩提心的本質是同時生起的，並非兩個分開的實體。儀軌中將它們分開只是爲了表達三種不同的側面從三次唸誦中生起，而非本質上有所不同。因為它們是同一心識、同時生起、作用相同的單一實體。

如《菩薩地》中所說："這愿和行兩種菩提心，本質上不可分離，應當了知它們爲了利他而作用相同，本性無別。"

«ལྔ་པ་དགའ་བ་བསྒོམ་པ་ནི།» དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་པའི་དུས། དེང་ནས་བདག་ནི་འགྲོ་ཀུན་ཉེར་འཚོའི་གཞི། །རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་འཐོབ། །སྲིད་ན་མི་འཇིགས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་ཅིང༌། །རྟག་ཏུ་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་ལྷུར་ལེན་པས། །མི་ཡི་སྲིད་པ་དོན་དང་བཅས་པར་ གྱུར། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་སེམས་དེ་མ་ཉམས་པར་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་རིགས་དགེ་བ་ཉམས་པར་མི་བྱ་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བ་ དང༌། དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དངོས་སམ་བརྒྱུད་ནས་བྱ་ཞིང༌། མི་ནུས་ནའང་སྨོན་པ་བྱ་དགོས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་ལྟར་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིས། །རབ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་བཟུང་ནས། །མཇུག་དང་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །སེམས་ནི་འདི་ལྟར་གཟེངས་བསྟོད་དེ། །དེང་དུས་བདག་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད། །མི་ཡི་སྲིད་པ་ལེགས་པར་འཐོབ། །དི་རིང་སངས་རྒྱས་རིགས་སུ་སྐྱེས། །སངས་རྒྱས་སྲས་སུ་ད་གྱུར་ཏོ། །ད་ནི་བདག་གིས་ཅི་ནས་ཀྱང༌། །རིགས་དང་མཐུན་པའི་ལས་བརྩམས་ཏེ། །སྐྱོན་མེད་བཙུན་པའི་རིགས་འདི་ལ། །རྙོག་པར་མི་འགྱུར་དེ་ལྟར་བྱ། །ལོང་བས་ཕྱག་དར་ཕུང་པོ་ལས། །ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་རྙེད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཇི་ཞིག་ལྟར་སྟེས་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདག་ལ་སྐྱེས། །ཞེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ལ་རྣམ་གྲངས་དུ་ཞེ་ན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། །བློ་ལྡན་ཉིད་དང་གསལ་བའི་ མཆོག །རྒྱལ་སྲས་རྒྱལ་བའི་གཞི་དང་ནི། །རྒྱལ་བྱེད་རྒྱལ་བའི་མྱུ་གུ་དང༌། ། རྩལ་ལྡན་དང་ནི་འཕགས་མཆོག་དང༌། །དེད་དཔོན་དང་ནི་གྲགས་མཆོག་ དང༌། །སྙིང་རྗེ་ཅན་དང་བསོད་ནམས་ཆེ། །དབང་ཕྱུག་དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ལྡན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་མ་ཐག་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཡང་རྒྱས་པར་བརྗོད་དོ།

以下是直譯： 第五，修習歡喜。以這種方式獲得發菩提心時，從今以後我成為一切眾生的生存依靠，獲得菩薩之子的名號。在輪迴中無所畏懼地利益眾生，常常專注于利益他人，使人的生存變得有意義。 從獲得發菩提心的那一刻起，只要這個心不退失，就稱為菩薩。不應讓自己的善根退失而應增長，修習無量歡喜，直接或間接地利益眾生，如果做不到也應發願。 如《入行論》中說："如是具慧者，堅持菩提心，為令此心增，應如是隨喜：今生吾獲福，善得人生身，今生入佛族，得為如來子。爾後我當爲，不負此族姓，行為當無暇，無垢聖者行。猶如目盲人，垃圾中獲寶，如是偶發生，我生菩提心。" 菩薩的名號有多少種呢？有十六種，如《經莊嚴論》中說："菩薩、大菩薩、具慧者、最勝明者、佛子、佛地、成佛者、佛芽、具力者、最勝聖者、引導者、最勝名者、具悲者、大福德者、自在者、具法者。" 如是獲得發心后，應廣說菩提心的利益。

།དེའང་སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པ་ལས། ནོར་བཟང་གིས་འཇམ་དཔལ་ལ་ཐུགས་བསྐྱེད་ནས། དེའི་བསླབ་བྱ་བཙལ་བའི་ཕྱིར་ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་པ་ན། བྱམས་ཆེན་ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཁང་བཟངས་ན་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མས་བསྐོར་བ་ལ་ཆོས་སྟོན་པ། ནོར་བཟང་གིས་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱའི་རྒྱང་ནས་མཐོང་སྟེ་དགའ་བ་དང་མགུ་བ་དང་རངས་པས་ཕྱག་བྱས་པ་བྱམས་པས་གཟིགས་ནས་ཕྱག་གཡས་པ་བརྐྱང་པ་ནོར་བཟང་གི་སྤྱི་བོར་བཞག་སྟེ། འཁོར་རྣམས་ལ་ངོམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནོར་བཟང་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ། ལྟོས་ཤིག་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི། །ནོར་བཟང་ནོར་ནི་རབ་ཏུ་བརྟན་པའི་བུ། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་དམ་པ་ཡོངས་ཚོལ་ཞིང༌། །མཁས་པ་ང་ཡི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་འོངས། །ཞེས་པ་དང༌། ལེགས་པར་འོངས་སམ་སྙིང་རྗེ་བྱམས་བྱུང་ཁྱོད། །བྱམས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡངས་པར་ལེགས་འོངས་སམ། །ལེགས་པར་འོངས་སམ་བལྟ་ན་རབ་ཞི་བ། །སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཚེ་དུབ་པར་མ་གྱུར་ཏམ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང༌། ནོར་བཟང་གིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་ཞུས་པ། འཕགས་པ། བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ནན་ཏན་དུ་བགྱི་བ་མ་འཚལ་བས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ། རིགས་ཀྱི་བུ། ཁྱོད་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་ཞིང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ནས་རྩི་དང་ནོར་བུའི་དཔེའི་བར་དུ་ཕན་ཡོན་ཕྱེད་དང་སུམ་བརྒྱར་ཉེ་བ་དངོས་སུ་གསུངས་ནས། ཕན་ཡོན་དེ་དག་དང་གཞན་ཡང་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱས་པར་མདོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

以下是直譯： 此外，《華嚴經》第四十四品中說：善財童子發心向文殊菩薩請教，為尋求其教誨而從南方往南方行進時，在南方海邊名為"毗盧遮那莊嚴藏"的宮殿中，見到彌勒菩薩被數十萬菩薩眷屬圍繞說法。善財童子從五百由旬外看到后，心生歡喜、滿足、欣悅，向彌勒頂禮。彌勒見狀伸出右手放在善財童子頭頂，向眾眷屬讚歎善財童子說："看啊，這個心意純凈的善財童子，善財之子，堅定不移，尋求殊勝的菩薩行，智者來到我這裡。" 又說："善來啊，慈悲生愛者，善來到廣大慈悲壇城，善來啊，看起來極為寂靜者，行菩薩行時不曾疲倦吧？"等等。 善財童子合掌請問："聖者，我已入無上菩提，但不知如何精進修習菩薩行，請為我開示。" 作為回答，彌勒說："善男子，你已被善知識攝受。為什麼呢？善男子，菩提心如同一切佛法的種子，如同增長一切眾生白法的田地。"從這裡開始，直到用藥和寶石作比喻，直接宣說了近二百五十種利益。之後又說，除此之外還有無量無邊的利益。詳細內容應當查閱經文字身。

། «དྲུག་པ་བསླབ་བྱའི་རིམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚུལ་ནི། »དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་དེའི་བསླབ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བའི་རིམ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚུལ། དེ་ནི་སེམས་གཙང་དགེ་བའི་ས་གཞི་ལ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་མྱུ་གུ་རབ་བསྐྱེད་དེ། །དེ་གཟུང་དག་པ་སྤེལ་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ། །འོད་གསལ་བའི་སེམས་ལ་སླར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཆེས་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དག་གིས་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཆོས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། ནོར་བུ་རིན་ཆེན་རང་བཞིན་གྱིས། །འོད་འབར་འབྱུང་གནས་ཉིད་དུ་འདུག །བྱི་དོར་བྱས་ན་དེ་བས་ནི། །ཉིས་འགྱུར་ཉིད་དུ་མཛེས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་རིགས་དང་ལྡན་པ་ ཡང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཚོལ་བྱེད་དེ། །མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་ ཡི། །སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ནི་བདུད་མི་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་མྱུ་གུ་སྐྱེས་ནས་སེམས་དེ་མི་ཉམས་པར་གཟུང་བ་དང༌། དྲི་མ་དག་པར་བྱ་བ་དང༌། དགེ་བ་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཁོ་ན་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སེམས་མཆོག་ཏུ་བསྲུང་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་གཙོ་བོར་བསླབ་པས་འགྲུབ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་ལྟར་བདག་གིས་སེམས་འདི་ནི། །ལེགས་གཟུང་ལེགས་པར་བསྲུང་བར་བྱ། །སེམས་བསྲུང་བརྟུལ་ཞུགས་མ་གཏོགས་པ། །བརྟུལ་ཞུགས་མང་པོས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། བསླབ་པ་བསྲུང་བར་འདོད་པ་ཡིས། ། རབ་ཏུ་བསྒྲིམས་ནས་སེམས་བསྲུང་སྟེ། །སེམས་འདི་བསྲུང་བར་མ་བྱས་ ནས། །བསླབ་པ་བསྲུང་བར་ཡོང་མི་ནུས། །སེམས་ཀྱི་གླང་པོ་ཡན་བཏང་པས། །མནར་མེད་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལྟར། །གླང་ཆེན་མ་ཐུལ་མྱོས་པ་ཡིས། ། འདི་ནི་དེ་འདྲའི་གནོད་མི་བྱེད། །ཀུན་ནས་དྲན་པའི་ཐག་པ་ཡིས། །སེམས་ཀྱི་གླང་ཆེན་དམ་བཏགས་ན། །འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་འགྱུར་ཞིང༌། །དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ལག་ཏུ་འོང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 第六，學處的次第分三，其中適宜的方式是： 如是發心之後，應當闡述如何精進修學其學處的次第。適宜的方式是： 在清凈善良的心地上， 生長菩提心的兩種芽， 為持守並增長清凈，應當精進。 在明凈的心上再次發菩提心，會變得更加清凈。魔障和反對者無法加以阻礙。如《十法經》中說： "如同寶珠本性， 光明閃耀而住， 若加以擦拭， 則更加美麗。 同樣具種姓者， 尋求菩提心， 遠離二邊清凈， 魔不入行境。" 如是生起心的芽后，應當努力持守不退失此心，凈除污垢，以及增長善法的方法。這些也是通過主要學習守護殊勝心的律儀而成就的。如《入行論》中說： "如是我此心， 善持善守護。 除守心律儀， 眾多何所為？" 又說： "欲護諸學處， 應勤護此心。 若不護此心， 終不能護戒。 若縱心狂象， 造無間地獄， 未馴醉象亦， 不能造此害。 若以正念繩， 堅拴心狂象， 一切怖畏除， 眾善悉歸手。"

། «བདག་གཞན་བརྗེ་བ་ལ་སོགས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ནི།» ད་ནི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང༌། དག་པ་དང༌། སྤེལ་བར་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་བཤད་པ། འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བླང་བྱ་ཞིང༌། །བདག་གིས་དེ་བས་འགྲོ་བ་བདེར་གྱུར་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་བར་དུ་དེ་དང་མི་འབྲལ་ཤོག །སྙམ་དུ་གཏོང་ལེན་སྤེལ་མར་སྦྱང་བྱ་ ཞིང༌། །སྨོན་པའི་བསླབ་བྱ་ཚད་མེད་བཞི་པོ་བསྒོམ། །དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་སེམས་བསྲུང་བྱ། །འཇུག་པའི་བསླབ་བྱ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་སྤྱད། །དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤང་བརྩོན་པར་བྱ། །དེ་ལ་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པ་ནི་སེམས་གཟུང་པའོ། །དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤང་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་ནི་དག་པར་བྱའོ། །བདག་གི་བདེ་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བརྗེ་བ་ལ་སྤེལ་མར་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྤེལ་བའོ། །འདི་ལྟར་སྤྲོ་བ་དང༌། དགེ་བའི་ཚོགས་མང་དུ་བསྟེན་པ་དང༌། ཀུན་དུ་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁུར་དུ་འཁུར་པ་དང༌། བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་དང༌། བདག་དང་གཞན་དུ་བརྗེ་བར་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་མདོ་བསྡུས་པ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སྒྱིད་ལུག་མེད་དང་དཔུང་ཚོགས་ དང༌། །ལྷུར་བླང་བདག་ཉིད་དབང་བྱ་དང༌། །བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་དང༌། །གཞན་དང་བདག་ཏུ་བརྗེ་བར་གྱིས། །ཞེས་སོ། དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་ཐོས་པ་ན། བདག་ལྟ་བུས་ག་ལ་ནུས་སྙམ་དུ་སྒྱིད་ལུག་པ་མེད་པས་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཡང་གཞི་ཤེས་པས་བཞག་གོ །

以下是直譯： 現在，如何持守、清凈和增長呢？詳細解釋如下： 愿我承擔眾生苦， 愿我令眾生得樂， 直至菩提不離此， 應當修習輪番施受， 修持四無量心為誓願學處， 斷除其違品以守護心， 實踐六波羅蜜多為入行學處， 應當精進斷除其違品。 其中，安住于發願和入行的本性即是持守心。為斷除其違品而努力即是清凈。交換自己的快樂與眾生的痛苦進行輪番修習即是增長心。 如是歡喜、廣修善資糧、唯一行善、自己承擔一切眾生的重擔、視自他平等、自他相換，這是學處的總結。如《入行論》中說： "無有懈怠及 資糧與專注， 自在及平等， 自他當相換。" 其中第一點是指聽聞利益眾生和廣大菩薩行時，不應懈怠地想"像我這樣的人怎麼能做到"，而應當精進。這也是由基礎智慧而建立的。

དེ་ཡང་སེམས་ཅན་དམན་པ་རྣམས་མི་ལུས་ཐོབ་པ་ན་བདག་གིས་ད་ལྟ་ནས་བརྩོན་པར་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་ལ། དམན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་ལ་བལྟས་ན་ཅི་དཀའ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ག་ལ་ཞེས། །སྒྱིད་ལུག་པར་ནི་མི་བྱ་སྟེ། །འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི། །བདེན་པར་གསུང་པས་བདེན་འདི་གསུངས། །སྦྲང་བུ་ཤ་སྦྲང་བུང་བ་དང༌། །དེ་བཞིན་སྲིན་བུར་གང་གྱུར་པ། །དེས་ཀྱང་བརྩོན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་ན། །བྱང་ཆུབ་ཐོབ་དཀའ་བླ་མེད་འཐོབ། །བདག་ལྟ་རིགས་ཀྱིས་མིར་སྐྱེས་ལ། །ཕན་དང་གནོད་པ་ངོ་ཤེས་པས། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་མ་བཏང་ན། །བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཅིས་མི་འཐོབ། །ཅེས་པ་དང༌། ལག་བཟང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ལག་བཟང༌། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདི་ལྟར་བསླབ་སྟེ། སེང་གེ་དང༌། སྟག་དང༌། ཁྱི་དང༌། ཅེ་སྤྱང་དང༌། བྱ་རྒོད་དང༌། ཁྲུང་ཁྲུང་དང༌། བྱ་རོག་དང༌། འུག་པ་དང༌། སྲིན་བུ་དང༌། སྦྲང་མ་དང༌། སྦྲང་བུ་དང༌། ཤ་སྦྲང་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན། བདག་མིར་གྱུར་བཞིན་དུ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཉམས་པར་བྱ་སྙམ་མོ།

以下是直譯： 此外，當低劣眾生獲得人身時，我若從現在開始精進，就能成就菩提。看到經中說即使那些低劣眾生也能獲得菩提，就應當想："這有什麼難的呢？"如同經中所說： "不應自暴棄， 謂己何能得？ 如來實語者， 說此真實言： 蚊虻與蜂蠅， 及諸蛆蟲等， 若發精進力， 亦得無上覺。 我生於人族， 能辨利與害， 若不捨覺行， 何故不證覺？" 又如《善臂請問經》中說："善臂，菩薩還應如是學習：即使獅子、老虎、狗、豺狼、禿鷲、鶴、烏鴉、貓頭鷹、蟲子、蜜蜂、蚊子和蒼蠅等也能成佛，那麼我既已得人身，為何不爲了生命而精進不懈地追求菩提呢？"

།ལག་བཟང༌། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདི་ལྟར་བསླབ་སྟེ། མི་བརྒྱའམ་སྟོང་གིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་ན། བདག་གིས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་དང༌། ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ་ལས། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་སིངྒའི་གླིང་ནས་བྱུང་སྟེ། ཡུལ་འཁོར་མོ་འཇིག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་བཤང་བ་དང་གཅི་བའི་གནས་དེ་ན། སྲིན་བུའི་རིགས་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་གནས་པ་ལས། དེའི་ཚེ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་བུང་བའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ཏེ་སྒྲ་བུང་བུང་བྱུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང༌། དེ་དག་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རིའི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་ནས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ནས་སྤོས་ཀྱི་དྲི་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སོ། །ཚུལ་གཉིས་སུ་ན་སེམས་ཅན་མཐའ་མེད་པ་དག་བདག་གི་ཕ་མ་ཡིན་ལ། འདི་རྣམས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་དགོས་ལ། འཁོར་བའི་གནས་སུ་ནམ་ཞར་སྡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྩོན་པ་བྱང་ཆུབ་ལ་བྱས་ན་འཚང་རྒྱ་ལ། སྔར་ཡང་དེ་ལྟར་མ་བྱས་པས་འཁོར། ད་དུང་དེ་བཞིན་བྱེད་ན་འཁོར་བར་འགྱུར་བས་བརྩོན་དགོས་ཤིང༌། གཞན་གྱི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ངལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པ་ལྟར་ན། དེ་བས་མཐའ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མང་ལ་བཟོད་དཀའ་བ་ངེས་པར་བཟོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོ་ངལ་མེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ལུས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་དོན་དུ། །བྱང་ཆུབ་དཔག་ཏུ་མེད་འདོད་ཅིང༌། །དགེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་བྱེད་པ། །དེ་ཀོ་བྱང་ཆུབ་དཔག་མེད་ཀྱང༌། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི། །ཚོགས་ཀྱིས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཐོབ་མི་འགྱུར། །བསོད་ནམས་མཐའ་ཡས་ཞེས་པ་དང༌། །ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཞེས་པ་དེས། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དག །མྱུར་བ་ཉིད་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །སྡིག་པས་ངན་འགྲོ་ལུས་ཀྱིས་ནི། ། སྡུག་བསྔལ་བཀྲེས་སྐོམ་ལ་སོགས་འབྱུང༌། །དེས་སྡིག་མ་བྱས་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །སྲིད་པ་གཞན་ན་དེ་མེད་དོ།

以下是直譯： "善臂，菩薩還應如是學習：即使百人或千人能證悟並獲得佛果，我為何不能證悟並獲得呢？" 《雜華經》中說："然後，觀世音菩薩從獅子國出來，在瓦拉納西大城的糞尿處，有數十萬種蟲類居住。那時，觀世音菩薩化現為蜜蜂形象，發出嗡嗡聲說：'南無佛陀'。那些蟲子隨之憶念'南無佛陀'這句話，以智慧金剛摧毀二十種薩迦耶見之山峰，它們全都轉化為名叫'口中香氣'的菩薩，往生到極樂世界。" 從兩個方面來說，無量眾生都是我的父母，爲了度化他們必須精進。在輪迴中隨時可能遭受的痛苦，如果將其中一小部分用於精進求菩提，就能成佛。以前沒有這樣做所以輪迴，如果現在還是這樣做就會繼續輪迴，因此必須精進。如果連為他人稍微辛勞的痛苦都無法忍受，那麼就更應該毫不厭倦地修行，以便能忍受更多、更難忍受的無盡痛苦。 如《寶鬘論》中說： "為無量有情， 欲求無量覺， 行無量善業， 彼雖無量覺， 以四種無量， 資糧不久時， 何故不能得？ 福德無邊際， 智慧無邊際， 能速除身心， 一切諸苦惱。 惡業生惡趣， 身受飢渴等， 苦惱彼無罪， 福德他生無。"

།རྨོངས་པས་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། ། ཆགས་དང་འཇིགས་དང་འདོད་ལ་སོགས། །དེ་རྟེན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། ། དེ་ནི་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་སྤོང༌། །ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས། །དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་མ་རྨས་ན། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐར་ཐུག་པར། །འཇིག་རྟེན་འདྲེན་ཀྱང་ཅི་སྟེ་སྐྱོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་དུས་ཐུང་ཡང༌། །བཟོད་དཀའ་ཡུན་རིང་སྨོས་ཅི་དགོས། །སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅིང་བདེ་བ་ལ། །མཐའ་ཡས་དུས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་གནོད། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད། །ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ག་ལ་ཡོད། ། དེ་ནི་སྙིང་རྗེས་འཇིག་རྟེན་ན། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡུན་རིང་གནས། །དེ་བས་སངས་རྒྱས་རིང་ཐོགས་ཞེས། །བློ་དང་ལྡན་པ་སྒྱིད་མི་ལུག །ཉེས་ཟད་ཡོན་ཏན་དོན་དུ་ནི། །འདི་ལ་རྟག་ཏུ་འབད་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཡང་འདི་ལྟར་ཡུན་རིང་མོར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྲིད་པར་གནས་པ་ག་ལ་བཟོད་སྙམ་ནའང་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོད་པས་བདེ་བ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་བཟོད་དགོས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བསོད་ནམས་ཀྱིས་ནི་ལུས་བདེ་ལ། །མཁས་པ་ཡིས་ནི་སེམས་བདེ་ན། །གཞན་དོན་འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་ནི། །སྙིང་རྗེ་ཅན་དག་ཅི་སྟེ་སྐྱོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྟོབས་ཀྱིས། །སྔོན་གྱི་སྡིག་པ་ཟད་བྱེད་ཅིང༌། །བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སྡུད་བྱེད་ ཕྱིར། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་མཆོག་ཏུ་བཤད། །དེ་བས་སྐྱོ་ངལ་ཀུན་སེལ་བའི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྟ་ཞོན་ནས། །བདེ་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་བ་ལ། ། སེམས་ཤེས་སུ་ཞིག་སྒྱིད་ལུག་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རི་མོ་དང་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡེ་ནས་མ་སྐྱེས་ལ་སྣང་བས་དོན་བྱ་བ་བདེན་པར་དགོས་པ་མེད་པས་ཀྱང་སྤྲོ་བར་བྱ་སྟེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། སེམས་ནི་ཆུ་དང་ས་དང་རྡོ་བ་དང༌། །རི་མོ་བྲིས་པ་དེ་འདྲར་རིག་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་བསྐལ་པ་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལས་ལྷག་པ་འདས་པར་གྱུར་ཀྱང་སྐྱོ་ཞིང་ཡི་ཆད་པ་མེད་དེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་སྐྱེ་བའམ། འཇིག་པའམ། འཚིག་པའམ་གྱེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།

以下是直譯： "愚癡生意苦， 貪慾怖畏等， 無所依智慧， 能速斷彼等。 身心諸苦惱， 如是未傷害， 縱至世間際， 導世何厭倦？ 短暫苦難忍， 長久何須說？ 無苦唯安樂， 無盡時何害？ 彼無身體苦， 意苦何從來？ 以悲住世間， 彼能長久住。 是故佛道遠， 智者不退怯。 為除過得德， 常當勤精進。" 再者，若想："長時為眾生利益而住于輪迴，怎能忍受？"這也是不對的。因為有菩提心，所以是快樂的，不是痛苦的，因此也應該忍受。如《入菩薩行論》中說： "福德令身樂， 智慧使心安， 菩薩為利他， 處世豈疲厭？ 菩提心力能， 滅盡宿世罪， 積聚福德海， 故勝聲聞眾。 乘此菩提心， 除盡諸疲厭， 從樂趨勝樂， 智者誰退怯？" 又，一切眾生本如幻化、如畫、如虛空般本不生而顯現，因此無需執著于真實的利他，也應該歡喜。如《致友書》中說： "當知心如水土石， 亦如繪畫所描繪。" 《寶積經》中說："譬如虛空界，經過恒河沙數劫也不會厭倦或氣餒，因為虛空界無生、無滅、無燒、無散。"

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྐྱོ་བ་དང༌། ངལ་བ་དང༌། ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་སེམས་མི་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཚུལ་དེ་ལྟ་བུས་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པ་དང༌། གཞན་དོན་བྱ་བ་ལ་སྐྱོ་ངལ་མེད་པར་བྱའོ། ། འདི་དག་གི་ཚུལ་གཞན་ཡང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་བསམ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་སོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་གི་ཕ་མ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱས་པར་མཉམ་ལ། དེའི་དུས་སུ་བརྩེ་བས་ཕན་བཏགས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་དྲིན་ལན་དུ་བྱ་བས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་དགོས་སོ། །འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས། ས་ཆེན་པོ་འདི་རིལ་བུ་སྲན་མ་ཙམ་དུ་བྱས་ཏེ། སེམས་ཅན་གཅིག་གི་བདག་གི་ཕ་དང་མ་བྱས་པའི་གྲངས་བགྲངས་ན་ས་ཆེན་པོ་འདི་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཅན་གཅིག་གིས་ཕ་དང་མ་བྱས་པའི་གྲངས་ནི་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང༌། སེམས་ཅན་གྱིས་ཕན་བཏགས་པ་དེ་དག་གིས་ལན་མ་གཞལ་ན་བྱས་པ་མི་གཟོ་བའི་ཁུར་ཆེན་པོས་ནོན་པར་འགྱུར་བས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་པར། ལུང་རྣམ་འབྱེད་ལས། ས་རྣམས་དང་ནི་རི་རྣམས་དང༌། །རྒྱ་མཚོ་བདག་གི་ཁུར་མིན་ཏེ། །བྱས་པ་མི་གཟོ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་བདག་གི་ཁུར་ཆེན་ཡིན། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གཞན་ཡང༌། སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་ན་བདག་གིས་ཕན་བཏགས་མི་དགོས་མོད་ཀྱང༌། བདག་ཅག་གི་ཕྱིར་སྔོན་སྡིག་པ་བྱས་པས་འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན་པས་ན། བདག་གིས་ལན་པའི་ཉེས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང༌། སེམས་ཅན་རྣམ་བདེ་བ་འདོད། སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པར་གཅིག་ཀྱང༌། དེའི་ཐབས་ལ་རྨོངས་པས་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་གིས་གདུང་པ་རྣམས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་སོ།

以下是直譯： "為什麼呢？因為虛空界無實體。同樣，菩薩若知一切法無實體，則不會生起厭倦、疲勞和氣餒之心。" 以這樣的方式，應當無有厭倦地修行菩提和利益他人。 關於這些方法，還應當按照大乘教授中所說的那樣思考，需要成就十三種利益。這十三種是什麼呢？ 如是，一切眾生平等地反覆做過我的父母，在那時出於慈愛而給予幫助，因此爲了報恩也應當利益眾生。《大般涅槃經》中說："若將這大地變成芝麻大小的丸子，用來計算一個眾生做過我父母的次數，大地會耗盡，而一個眾生做過父母的次數卻不會窮盡。" 此外，如果不報答眾生的恩惠，就會被忘恩負義的重擔所壓，爲了消除這個，也應當利益眾生。如《毗奈耶分別》中說："大地和山嶽，以及大海洋，這些非我擔，忘恩才是我，最重大的擔。" 再者，如果眾生安樂幸福，我就不需要幫助他們。但是，由於他們為我們過去造作惡業，而被輪迴和惡趣的痛苦所壓迫，因此爲了消除我應負的過錯，也應當利益眾生。 此外，眾生都希望快樂，不願痛苦，但他們對獲得快樂的方法愚昧無知，只是被痛苦所折磨，爲了使他們擺脫這種狀況，也應當利益眾生。

།གཞན་ཡང༌། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྔར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དྲངས་པས་མ་ལང་ཞིང་གདུལ་བར་མ་ནུས་པ་འདི་རྣམས་བདག་གིས་མ་དྲངས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཆད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་མགོན་སྐྱབས་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཀྱང་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང་ང་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་རླུང་གིས་དཀྲུགས་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ཀྱང་གདུལ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་གསུངས་ན། ཅི་ཕན་དུ་གཞན་དོན་བྱ་ནས་ཀྱང་འདི་ཡི་ཕན་པ་འགྲུབ་པར་ཤོག་ཅིག་སྙམ་དུ་བསྒོམ་ཞིང༌། སེམས་ཅན་གཅིག་ནས་ནམ་མཁའི་མཐའ་མཉམ་གྱི་བར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །བདག་གཞན་བརྗེ་བ་ནི། དེ་ལ་བློ་འབྱོངས་ནས། རང་གི་བདེ་བ་དང་དགེ་བ་ཅི་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ལ་བློས་ལིངས་ཀྱིས་ཕོག་ལ། དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་སུ་མཐོ་རིས་དང་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བསམ། དེའི་ལས་ངན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདག་ལ་ཚུར་གོས་བརྗེས་པ་ལྟར་དང་དུ་བླངས་ནས་རང་རྒྱུད་ལ་སྨིན་པས་ཁོའི་དོན་དུ་ངན་སོང་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་མྱོང་བར་བསམ་ཞིང༌། སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་བརྗེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་བློ་འབྱོངས་ནས་ཀུན་གྱི་བར་དུ་བྱའོ། །དེས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་སྡིག་པ་ཚན་པོ་ཆེ་འདག་ཅིང་ཕྱི་མར་ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་མང་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་བདེ་བ་དུ་མ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། བདག་བདེ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དག །ཡང་དག་བརྗེ་བར་མ་བྱས་ ན། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་ཅིང༌། །འཁོར་བ་ན་ཡང་བདེ་བ་མེད། ། ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་བཞིན་ཏེ། །འདུན་པའི་རྩེ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །ཞེས་པས་དེ་ལྟར་བྱས་ན་མི་རུང་སྟེ། བདག་ཉིད་གཏན་དུ་འཁོར་བར་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： "再者，無量眾生未被過去諸佛引導和調伏，如果我不引導他們，大乘種姓將會斷絕，眾生將無有依怙，因此也應當利益他們。 此外，由於我執的緣故，被煩惱之風攪動，顛倒錯亂，爲了調伏這些，也應當發願精進。既然如此，更應當為利他而修行，思維'愿此能成就他們的利益'。應當從一個眾生開始，直至虛空邊際的所有眾生都如是修習。 自他相換是：在此熟練后，將自己所有的快樂和善業全部以意念施予他人，思維以此福德暫時獲得善趣，最終成佛。將他人的惡業苦果如換衣服般接受過來，想像自己承受其果報，為他經歷諸多惡趣等痛苦。從內心深處如此交換，先對一個眾生熟練，然後擴充套件到所有眾生。 這樣做能凈除無始以來的重大罪業，消除未來將經歷的許多惡趣等業，並獲得諸多快樂。《入菩薩行論》中說：'若不以自樂，真實換他苦，不僅不成佛，輪迴亦無樂。'這就是其意義。 在此，有人說：'一切諸法如幻化，唯依意樂而安立。'因此這樣做是不合適的，因為自己將永遠墮入輪迴。"

།ཡང་མི་དགེ་བ་བྱས་དུས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདུན་པས་བསྔོས་ན་དགེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདུན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པས་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་བའང་བདུད་ཀྱི་གསང་ཚིག་ཏུ་བས་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་འདྲ་བའི་ལན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཞན་དོན་དུ་ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་སྨོན་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་ན་འཇམ་དཔལ་ཡང་འཁྱམས་པར་རིགས་ཏེ། དེའི་སྨོན་ལམ་ལས། སེམས་ཅན་རེ་རེའི་ཕྱིར་ཡང་ནི། །ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་གནས་པར་ཤོག །ཅེས་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གཞན་བརྗེ་བ་བྱས་པ་ཡང་སེམས་ཅན་དང་དངོས་སུ་བརྗེས་པ་ནི་མེད་ལ། ཡོད་ནའང་ཤིན་ཏུ་བཟང་སྟེ་རླབས་པོ་ཆེའི་བསོད་ནམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱིས་བརྗེས་པའི་སེམས་ཅན་དང་བདག་གཉིས་ཀ་རང་གི་སེམས་ཡིན་པས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདག་ལ་མི་སྨིན་ཅིང་རང་གི་བདེ་བ་གཞན་ལ་མི་འཕོ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ལས་འབྲས་མི་འཕོ་བར་གསུངས་ཏེ། ལས་བརྒྱ་པ་ལས། རང་གིས་བྱས་པ་གཞན་ལ་མི་འཕོ་ཞིང༌། །གཞན་གྱི་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་རང་ལ་མིན། །རང་གིས་བསགས་པའི་བགོ་སྐལ་སྤྱོད་པས་ན། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་མུན་པས་བསྒྲིབས། །ཞེས་སོ། །སྡིག་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་ཡིན་པས་བསྔོ་བའི་རྒྱུར་མི་རུང་སྟེ། ངན་སོང་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་སྙིང་རྗེས་དྲང་དགོས་ཏེ། མ་དྲངས་ན་སྙིང་རྗེ་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་འགྱུར་བས་ཀྱང་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང༌། བདག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དོན་མ་བྱས་ན་རང་གི་བསླབ་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བས་ཀྱང་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང༌། བདག་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཁོར་ཁྲོ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པས་ལན། ད་ནི་རང་གི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཡུལ་སེམས་ཅན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་ཡང་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་སོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། འདི་དག་མགུ་བྱས་མང་པོ་ཞིག །འདི་ལྟར་ཕུན་ཚོགས་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "又有人說，即使做不善業，如果以菩提心迴向，也會變成善業，因為有殊勝的意樂而回向。這種說法實際上是魔的密語。然而，對此應當如此回答： 如果爲了利他而願意在輪迴中流轉到最後，那麼文殊菩薩也應該流轉，因為他的愿文中說：'爲了每一個眾生，愿我住于輪迴最後。' 關於自他相換，實際上並沒有與眾生真實交換，即使有，也是非常好的，因為是廣大的福德。以意念交換時，眾生和自己都是自心所現，因此他人的痛苦不會成熟在自己身上，自己的快樂也不會轉移給他人。 如是說業果不會轉移，《百業經》中說：'自作業不轉他人，他人業亦不轉自身。自己所積之業果，眾生為業暗所蔽。' 罪業不是善根，不適合作為迴向的因，因為它只能導致惡趣和痛苦，別無他果。 此外，雖然一切法空無自性，但對於未證悟這點的眾生，他們如夢幻般，應以悲心引導。若不引導，就會輕視悲心，因此也應當利益他們。 再者，因為我發心為眾生做事，如果不做，就違背了自己的誓言，因此也應當利益眾生。 又，我在輪迴中流轉，也是因為對眾生生起嗔恨等煩惱所致。現在眾產生為我成就菩提的殊勝對境，因此也應當利益他們。 《入菩薩行論》中說：'令此等歡喜，多人得圓滿，如是到彼岸。'"

།གཞན་ཡང༌། གཞན་དོན་དངོས་སུ་བྱས་པས་རང་དོན་ཤུགས་ལ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕན་པ་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། རང་དོན་ཡང་དག་བསྒྲུབ་པའང་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང༌། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་མཉེས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཅན་མགུ་བྱ་མ་གཏོགས་པ། །རྒྱལ་བ་མཉེས་པའི་ཐབས་གཞན་མེད། །ཅེས་སོ། །གཞན་ཡང༌། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་མ་བསྒྲུབས་ན། ཉན་རང་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང༌། དོན་དམ་པར་བདག་དང་སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ནས་ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དཀའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་སོ། ། མདོར་ན་སེམས་ཅན་གཅིག་ཙམ་འཁོར་བ་ལས་མ་ཐར་ཡང་དེའི་བར་དུ་བདག་འཁོར་བར་གནས་ལ་དོན་བྱ། བདག་གིས་ཉིན་མཚན་དུ་སྐྱོ་དུབ་མེད་པས་བརྩོན་པ་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱར་བྱས་ན་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་སེམས་དགེ་བ་སྐད་ཅིག་སྐྱེ་བར་ཤེས་ནའང་སེམས་སྟོབས་ཆེན་པོས་བརྩོན་དགོས་ཏེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་སྲས་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ལ་བརྟེན་པ་དེ། །སེམས་ཅན་ཚོགས་རབ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ན། །ཕ་རོལ་སེམས་དགེ་གཅིག་གི་ཕྱིར་ཡང་ནི། །བསྐལ་བ་བྱེ་བ་སྟོང་དུའང་སྐྱོ་མི་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དཔུང་ཚོགས་བསྐྱེད་པའང་རྣམ་པ་བཞི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། མོས་བརྟག་དགའ་དང་དོར་བ་ཡིན། ཞེས་པས་དང་པོ་མོས་པའི་དཔུང་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ལ་མོས་པས་དགེ་བ་བསྒྲུབ་ཅིང་མི་དགེ་བ་དོར་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། མོས་པས་སྡུག་བསྔལ་འཇིགས་པ་དང། །དེ་ཡི་ཕན་བསམས་པས་བསྐྱེད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་བརྟེན་པའི་དཔུང་ནི་བདག་གིས་སེམས་མ་བསྐྱེད་ན་ཕར་ཞོག །བསྐྱེད་ནས་བཏང་བས་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ངན་པར་འགྱུར་དུ་འོང་སྙམ་ནས་བསྲན་ཚུགས་ལ་མ་ཤོར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ཆོ་ག་ཡིས། །བརྩམས་ནས་ང་རྒྱལ་བསྒོམ་པར་བྱ། །དང་པོར་འབྱོར་པ་བརྟགས་ནས་ནི། །བརྩམ་མམ་ཡང་ན་མི་བརྩམ་བྱ། །བརྩམས་ནས་བཟློག་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "再者，因為直接利他能間接成就自利，所以也應當利益他人。同書中說：'如是亦能成就真正自利。' 又，利益眾生能令佛歡喜，因此也應當利益眾生。同書中說：'除令眾生喜，別無悅佛法。' 此外，雖然發了菩提心，如果不利益眾生，就會墮入聲聞緣覺乘，因此也應當利益眾生。 再者，勝義中自他無二，如虛空般，從這種狀態中，以世俗如幻的方式無有困難地利益眾生，因此也應當利益眾生。 總之，即使只有一個眾生未從輪迴中解脫，我也要留在輪迴中利益他。如果知道我日夜精進不懈，歷經百億劫的努力，能使一個眾生的相續中生起一剎那的善念，也應當以大勇猛精進。如《經莊嚴論》所說：'菩薩依最勝精進，為令眾生得成熟，為一眾生一善念，千億劫中亦不厭。'應當如此利益眾生。 生起助緣力量有四種。《入菩薩行論》中說：'信解、堅固、歡喜、舍離。' 第一，信解之力是對菩提心功德生起信解，從而行善斷惡。同書中說：'由信解怖苦，思彼利而生。' 第二，堅固之力是想到：如果我不發菩提心暫且不論，若發了心又捨棄，無論如何都會變得很糟糕，因此要堅持不放棄。同書中說：'以金剛幢儀軌，應當修我慢。先當審察力，為作不為作。不作勿輕受，已作莫還退。'"

།གསུམ་པ་དོར་བའི་དཔུང་ནི་སྐབས་འགར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བསླབ་པ་ཕྲན་ཚེགས་སེམས་ཅན་ལ་མི་གནོད་པ་ཁ་ཅིག་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བར་གནང་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། འཇིགས་དང་དགའ་སྟོན་སོགས་འབྲེལ་བས། །གལ་ཏེ་མི་ནུས་ཅི་བདེར་བྱ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བཞི་པ་དགའ་བའི་དཔུང་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་བསླབ་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བས་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། སློབ་སྤྲིང་དུ། གང་ཞིག་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དབུ་རྣམས་གཅོད་བྱེད་ཀྱང༌། །པདྨ་ལྟ་བུར་དགྱེས་པའི་སྤྱན་འབྱེད་གཟིགས་མཛོད་ཅིང༌། །ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་གདུགས་དཀར་གཅིག་གིས་ཁེབས་པ་ལྟའི། །ས་ཡང་རལ་གྲི་སོ་བདར་རྣོན་པོ་ལྟ་བུར་དགོངས། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དགེ་བ་ནི་ལྷུར་བླང་བྱའམ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། རྒྱ་ཆེ་དྲི་བཟང་བསིལ་བ་པདྨའི་སྙིང་པོར་གནས། །རྒྱལ་བའི་གསུང་སྙན་ཟས་ཀྱིས་གཟི་བརྗིད་བསྐྱེད་བྱས་པ། །ཐུབ་འོད་ཀྱིས་རྒྱས་པདྨ་ལས་བྱུང་ལུས་མཆོག་ཅན། །རྒྱལ་བའི་མདུན་ནས་བདེ་གཤེགས་སྲས་སུ་དགེ་བས་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། གང་དག་གང་དུ་འགྲོ་འགྱུར་བ། །དེ་དང་དེར་ནི་བསོད་ནམས་དེས། ། འབྲས་བུའི་ཡོན་གྱིས་དངོས་མཆོད་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འགྲོ་བ་བདག་གི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་གི་ཕ་མ་དང་ཉེ་དུར་མ་གྱུར་པ་མེད་པས་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཞིང་དུ་གྱུར་པས་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཕན་གདགས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་དགྱེས་པ་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་དབང་དུ་བྱས་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་དང་རྒྱལ་བ་ལ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་འགྲུབ་འདྲ་བ་ལས། །རྒྱལ་ལ་གུས་བྱ་དེ་བཞིན་དུ། །སེམས་ཅན་ལ་མིན་ཅི་ཡི་ཚུལ། །ཞེས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་དགྱེས་པར་བགྱིད་སླད་དུ། །དེང་ནས་ངེས་བརྟུལ་འཇིག་རྟེན་བྲན་དུ་མཆི། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "第三，舍離之力是指在某些情況下，可以放棄一些不會傷害眾生的細微學處，如同書中所說：'怖畏喜宴等，不能行則舍。' 第四，歡喜之力是指以歡喜心投入利益眾生和修學。如《致弟子書》中說：'為他人利益而砍頭，如蓮花般歡喜睜眼視，為自利如白傘遮蔽般，大地視如利劍鋒利般。' 善業應當精進修習，因為它是人天善趣和解脫之因，應當時常行持。《入菩薩行論》中說：'廣大芳香清涼蓮花蕊中住，佛語甘美食增長威光明，佛光開敷蓮花生勝身，善業成為善逝子于佛前。'又說：'無論往何處，福德隨其行，以果報供養。' 攝受眾生是指：因為一切眾生都曾做過我的父母親屬，所以應當利益他們；因為他們是成就菩提的對境，所以應當攝受並利益他們；因為這能令諸佛歡喜，所以也應當攝受並利益他們。同書中說：'于諸眾生佛，同成佛法故，敬佛而不敬，有情理安在？'又說：'為令如來喜，從今獻身命，誓為世間仆。'"

།བདག་གཞན་མཉམ་པར་བསྒོམ་པ་ཡང༌། ཐུན་མོང་བ་བཏང་སྙོམས་བསྒོམས་པའི་ནང་དུ་བཤད་ཟིན་ལ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི། དགྲ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཐོག་མར་མའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ལ། རང་ཉིད་ལ་གནས་སྐབས་སུ་བདེ་བ་དང༌། མཐར་ཐུགས་ལེགས་པ་གྲུབ་ན་དགའ་བ་བཞིན་དུ། དེ་ལའང་ཁྱད་མེད་པས། བདག་གིས་ཅི་ལུང་ལས་ཀྱང༌། དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་སྟེ་ཞེས་པ་ལས། སྡིག་པའི་རྩ་བ་འདི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་སྟེ་ཞེས་གང་ལས་ཀྱང་མ་གསུངས་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་རྒྱུ་དགེ་བ་ཅན་འདུན་པས་གང་བསྔོས་པ་དེར་འགྱུར་གྱི། རྒྱུར་མི་རུང་བ་བསྔོས་ཀྱང་མི་འགྱུར་ཏེ་ནམ་མཁའ་འདི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་ཀྱང་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་ལུགས་ཡིད་ལ་མི་བསམ་ཞིང་ཐོས་པར་ཡང་མི་བྱ་ན་དངོས་སུ་བྱ་ཞིང་དེའི་རྗེས་སུ་ཁས་ལེན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སོ། །དག་པ་དང་སྤེལ་བ་ནི་འོག་ཏུ་ད་ལྟ་འཆད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་མི་སྤྲོའོ། ། « དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བསྟེན་པའི་ཚུལ་ནི།» ཚུལ་དེ་བས་ན་ཉིན་མཚན། རྟག་ཏུ་དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བག་ཡོད་ཀྱིས། །མི་དགེ་སྤང་ཞིང་དགེ་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་བསྒྲུབ། ། འདི་ལྟར་དོན་གསུམ་གྱིས་ནི་བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་རང་གི་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ལས་བསྲུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བག་ཡོད་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་བསྲུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕན་ཡོན་དང་ཉེས་དམིགས་དྲན་པས་མི་ཉམས་པ་དང༌། རང་གི་ངོ་བོ་དྲན་པས་མི་ཉམས་པར་བྱ་བ་གཞུ་གདུངས་པའི་རྒྱུད་ལྟ་བུ་ཞིག་ཁོ་ན་གལ་ཆེའོ།

以下是直譯： "關於修習自他平等，共同的部分在修習舍心時已經解釋過了。不共的部分是：首先對敵人等生起母親的想法，就像自己暫時獲得快樂、最終成就善果會感到高興一樣，對他也應該沒有差別。因為在任何經典中都說'將此善根迴向無上菩提'，而沒有說'將此罪業根本回向無上菩提'。因此，以善因作為動機所迴向的，才能成就；不適合作為因的東西即使迴向也不會成就，就像把虛空迴向菩提也不會成就一樣。所以，不應思維這樣的說法，甚至不應聽聞，更不用說實際去做或承認了。 清凈和增長將在下文解釋，此處不再贅述。 關於依止正念和正知的方法： 因此，日夜恒時以正念、正知和不放逸， 斷除不善，成就如海善法。 這樣，以三種方法保護自心不受煩惱侵害，是一切學處的根本。應當以正念、正知和不放逸這三者來守護心。 其中，憶念利益和過患而不退失，憶念自性而不退失，就像繃緊的弓弦一樣，這是最重要的。"

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཉམས་ན་དགེ་བ་ཉམས་ཤིང་མི་དགེ་བ་སྐད་ཅིག་ལ་ཚེགས་མེད་པར་འབྱུང་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཤེས་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་རྐུན་དག །དྲན་པ་ཉམས་པའི་རྗེས་འབྲང་བས། །བསོད་ནམས་དག་ནི་ཉེར་བསགས་ཀྱང༌། །རྐུན་པོས་བཏོགས་བཞིན་ངན་འགྲོར་འགྲོ། །ཉོན་མོངས་ཆོམ་རྐུན་ཚོགས་འདི་ནི། །གླགས་སྐབས་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། །གླགས་རྙེད་གྱུར་ནས་དགེ་འཕྲོག་ཅིང༌། །བདེ་འགྲོའི་སྲོག་ཀྱང་འཇོམས་པར་བྱེད། །དེ་བས་དྲན་པའི་ཡིད་སྒོ་ནས། །གུད་དུ་ནམ་ཡང་མི་གཏོང་ངོ༌། །སོང་ན་ངན་སོང་གནོད་པ་དག །དྲན་པར་བྱས་ཏེ་ཉེ་བར་གཞག །ཅེས་སོ། །ཡང་བསླབ་པ་དང༌། དེའི་ཕན་ཡོན་དང༌། ཉམས་པའི་ཉེས་དམིགས་དང༌། འཁོར་འདས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོན་ལ་སོགས་པ་ཤེས་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་ཀྱང་སེམས་བསྲུང་དགོས་སོ། །དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒན་རབས་དག་སྔར་གྱི་ལེགས་ཉེས་མང་པོའི་རང་བཞིན་ལ་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བྱ་བ་ངན་པ་འདོར་ཞིང་བཟང་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཆོས་མཚུངས་སོ། །འདི་ལྟར་ཉིན་མཚན་དུ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པས་བསྒྲུབ་ཅིང༌། རང་གི་སྒོ་གསུམ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བརྟགས་ཤིང་རྡེའུ་ལ་སོགས་པས་གྲངས་བྱས་ཏེ་མི་དགེ་བ་འདོར་ཞིང་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཤེས་བཞིན་བསྲུང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྟག་བྱ་ བ། །དེ་ཉིད་ཁོ་ན་མདོར་ན་ནི། །ཤེས་བཞིན་བསྲུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དྲན་ཤེས་བཞིན་གཙོ་བོ་བསྲུང་བར། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་སྲུང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི། །དྲན་པ་དང་ནི་ཤེས་བཞིན་དག །སྲོག་ལ་བབ་ཀྱང་སྲུངས་ཤིག་ཅེས། །བདག་ནི་དེ་ལྟར་ཐལ་མོ་སྦྱོར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "為什麼呢？因為如果正念和正知退失，善法就會退失，不善法會在剎那間毫不費力地生起。如《入菩薩行論》中說： '無正知法賊，隨失念而行， 雖積聚福德，如盜賊所奪，墮惡趣。 煩惱盜賊眾，尋求可乘之機， 得機奪善法，並毀善趣命。 是故從意門，永不捨正念， 若去當憶念，惡趣諸過患。' 此外，還需以清凈的正知來守護心，了知學處、其利益、違犯的過患以及輪迴和涅槃的過失與功德等。就像世間的長者們憑藉對過去諸多善惡事的了知而捨棄惡行、從事善行一樣。 這樣，日夜以具有正知的方式修習一切善法，觀察自己身語意三門所生起的善惡，用石子等計數，捨棄不善而從事善行，這就是守護正知。同書中說： '反覆觀察審視，身心諸狀況， 此即總略言，正知守護相。' 關於以正念正知為主要守護，同書中說： '欲護心者應，護念及正知， 縱遇命難時，亦勿舍此二，我如是合掌。'"

།ཡང་བག་ཡོད་པས་ཀྱང་སེམས་བསྲུང་སྟེ། རང་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་བྱེད་པ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང༌། གཞན་གྱིས་ཁྲེལ་གྱིས་དོགས་ནས་མི་དགེ་བསྲུང་བ་ཁྲེལ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་བག་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་དེས་ཉོན་མོངས་པ་བསྲུང་ངོ༌། །གཞན་ཡང༌། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལྡོག་ཅིང་ཐར་པའི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའི་བག་དང་ལྡན་པ་ཉིད། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། བག་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། མ་ཆགས་པ་དང༌། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང༌། གཏི་མུག་མེད་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་བཅས་པ་ལ་གནས་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་དང༌། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་བསྲུང་བ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་བག་ཡོད་པ་ལ་གནས་ན་དགེ་བ་དང་ལེགས་པ་ཀུན་འགྲུབ་ཅིང་མི་གནས་ན་མི་འགྲུབ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་ཡང་གསུངས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། བག་ཡོད་བདུད་རྩིའི་གནས་ཏེ་བག་མེད་ལ། །འཆི་བའི་གནས་སུ་ཐུབ་པས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། །དེ་བས་ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་ཆོས་སྤེལ་སླད་ དུ། །གུས་པས་རྟག་ཏུ་བག་དང་བཅས་པར་མཛོད། །ཅེས་དང༌། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་བཞིན་བཟོད་ལ་སོགས། །དགེ་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པ་ཇི་སྙེད་པ། །ཀུན་གྱི་རྩ་བ་བག་ཡོད་འདི་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པ་དང༌། གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། དེ་ལ་བག་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ཙམ་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བག་ཡོད་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་མཛེས་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའོ། །ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་སོ། ། དགེ་བའི་ཆོས་བསྩགས་ཤིང་སོ་སོར་འཛིན་པའོ། །སྔོན་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཆུད་མི་གསོན་པའོ། །བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྡུད་པའོ། །སྒྲིབ་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་སྡུད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

以下是直譯： 再者，通過謹慎也要守護心。不依靠自己而產生煩惱的慚愧心，以及擔心他人指責而避免不善的羞恥心，這兩者是謹慎的本質，因此它能守護免於煩惱。此外，遠離煩惱並行持解脫善法的謹慎，《阿毗達磨集論》中說："什麼是謹慎？安住于無貪、無嗔、無癡和精進，修習善法，守護心不受一切有漏法影響，是圓滿成就和完成一切世間和出世間功德的作用。"而且，如果安住于謹慎，一切善和美好都會成就，如果不安住則不會成就。謹慎也被說為是一切佛法的根本。《致友書》中說："謹慎是甘露之處，放逸是死亡之處，聖者如是宣說。因此，爲了增長善法，你應當恭敬地常常保持謹慎。"《三摩地王經》中說："佈施、持戒以及忍辱等，所說的一切善法，它們的根本就是這謹慎。"《寶髻所問經》中說："其中什麼是謹慎？就是盡力成辦善法。菩薩的謹慎能莊嚴菩提心要。它是菩提分法的根本。是成就智慧諸法的所依。是積累並持守善法。是不忘失先前所聞之法。是攝集應當攝集的法。是不攝集障礙法。"

།འདི་ལྟར་དྲན་ཤེས་བཞིན་བག་ཡོད་གསུམ་གྱིས་མ་ཟིན་ན། སྔོན་ཡོད་པའི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའང་ཉམས་ཤིང༌། དད་པ་ཙམ་དང༌། ཐོས་པ་ཙམ་དང༌། བརྩོན་པ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ལྟུང་བའི་རྙོག་པས་གོས་ཏེ་མ་དག་པས་འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་ལས་མི་ཐར་བ་ཉིད། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཤེས་བཞིན་མེད་པའི་སེམས་ལྡན་པའི། །ཐོས་དང་བསམ་དང་སྒོམ་པ་ཡང༌། །གློ་རྡོལ་བུམ་པའི་ཆུ་བཞིན་དུ། །དྲན་པ་ལ་ནི་མི་གནས། ། ཐོས་ལྡན་དད་པ་ཅན་དང་ནི། །བརྩོན་པ་ལྷུར་ལེན་དུ་མ་ཡང༌། །ཤེས་བཞིན་མེད་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པས། །ལྟུང་བའི་རྙོག་དང་བཅས་པར་འགྱུར། །ཞེས་ སོ། །དེའང་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་རང་གི་སེམས་ལ་བརྟག་ཅིང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་ཅི་ནས་ཀྱང་འཇུག་དགོས་ནའང་དེ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ཕྱག་དང་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ལྷུར་བླང་ཞིང་མི་དགེ་བ་དང་མ་འཕེལ་བར་བྱ། དབེན་པར་གནས་པ་ནའང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་བཏང་སྙོམས་སུ་མ་ལུས་པར་བྱའོ། ། གང་དང་གང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་མ་རྫོགས་བར་དུ་གཞན་མང་པོ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ་དེ་ཉིད་འགྲུབ་པའི་བར་ཆད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུའི་དུས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་ཡིན་ཀྱང་མ་ཉམས་པ་ཙམ་ལས་དེའི་འབད་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ལ་སྦྱིན་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་དགོས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་དང་གནང་བཀག་དང་མཆོག་དམན་ཤེས་པས་དཔྱད་པ་གལ་ཆེའོ། །དེ་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ལས། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་དུས་དག་ཏུ། །ཚུལ་ཁྲིམས་བཏང་སྙོམས་བཞག་པར་གསུངས། །གང་ཞིག་བསམས་ཏེ་བྱར་བརྩམས་པ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་བསམ་སྟེ། །དེར་གཏང་པ་ཡི་བསམ་པ་ཡིས། །དེ་ཉིད་རེ་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཀུན་ལེགས་བྱས། །གཞན་དུ་གཉིས་ཀར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཙ་ན་ཀར། སྔ་མ་མ་ཚར་གཞན་བསྒྲུབས་ན། ། གཉིས་ཀ་མི་འགྲུབ་ངལ་བའི་གནས། །རྐང་པ་ཡ་གཅིག་མ་ཚུགས་པར། །ཡ་གཅིག་བཏེག་ན་འགྱེལ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་ནི་ཆེ་མི་གཏོང༌། །གཙོ་བོར་གཞན་གྱི་དོན་བསམ་མོ།

以下是直譯： 如此，若不為正念、正知和謹慎三者所攝持，則先前所擁有的聞法等也會退失。即便僅有信心、僅有聞法、僅有精進，也會被墮落的污垢所染，因不清凈而無法從輪迴和惡趣中解脫。《入菩薩行論》中說："若心無正知，雖有聞思修，如漏瓶之水，于念不能住。多聞具信心，精進修行者，因無正知過，終染犯戒垢。" 在一切時處都應觀察自心，即便必須從事散亂之事，也應盡力行持與之相應的善法，如禮拜、繞塔等有相行為，而不增長不善。獨處時也應修習禪定等勝義善法，不可無所事事。無論做什麼，在未完成之前不要轉入其他眾多事務，因為那會成為完成此事的障礙。 例如，在佈施時，雖然持戒最為殊勝，但只需保持不失壞，而將精進放在佈施上。如此等等，了知時機、開遮、高下的抉擇很重要。同書中說："如是佈施時，舍戒而不顧。思已當所作，不應思餘事。既思則應為，否則二俱失。"《查納迦論》中說："前事未了即辦他，兩事皆廢徒勞苦。一足未立地面上，抬起另一即跌倒。"前書又說："不應舍大而取小，應以利他為主要。"

།ཞེས་པ་སྟེ། བསླབ་བཏུས་སུ། སྨན་ཤིང་ལྗོན་པ་ནར་མ་སོན་པར་བསྲུངས་ཏེ། སོན་པ་ན་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལྟར། ལུས་འདི་ཡང་འཕགས་པའི་ས་མ་ཐོབ་བར་དུ་མི་གཏོང་ཞིང་བསྲུང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་མ་དག་པར། ། ལུས་ནི་གཏང་བར་མི་བྱའོ། །ཞེས་པ་དང༌། དེས་མཚོན་ནས་དགེ་བ་ཆུང་ངུ་བྱས་པས་གོང་མའི་ཆེན་པོ་འཆོར་ནའང་ཆུང་ངུ་བཞག་པ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དགེ་བ་ཡང་གོང་ནས་གོང་དུ་བསླབ་ཅིང་འདོམས་ན་གོང་མ་བྱ་ཞིང་འོག་མ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་སོགས། ། གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་ཞུགས་སྤྱད། །ཅེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། གང་ཞིག་དགའ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ནི། །ལོ་བརྒྱར་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་བས། ། གང་གིས་ཉིན་གཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དག །བསྲུངས་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་ འཕགས། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་སྐབས་ཤེས་པས་བསྲུང་བ་གཅེས་ སོ། །གཞན་ཡང༌། ཉིན་ཞག་གི་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་རིམ་པ་དང༌། ཁ་ཟས་བཟའ་བའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། སྤྱོད་ལམ་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་པ་ཙམ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ལྡང་བའི་ཚེ་ནའང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ལངས་ཏེ། རྨི་ལམ་དུ་སྡིག་པ་མཐོང་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཤགས་ཤིང་དགེ་ན་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཙམ་བྱ་སྟེ། ཉིན་མཚན་གཉིས་ཀ་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཡུམ་བར་མ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིན་པར་རྣམ་པར་བསྒོམས་པས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རྨི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྨི་ལམ་དང་ཉིན་པར་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་སྔར་བསྟན་པའི་ཆོ་གས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྡོམ་པ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཉིན་མཚན་གྱི་ཆ་ལ་ཡན་ལག་ཅུང་ཟད་ཉམས་པ་ཡང་གསོ་ཞིང་མ་ཉམས་ཀྱང་སྤེལ་བར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་འཚལ་མ་འཚལ་བའི་ཚེ་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཆ་བཞིའི་གཅིག་དེ་ལ་དབུལ། གཅིག་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ལ་སྟེར་བའི་ཕྱིར་གཞག ། གཅིག་འཕྲོག་མའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཏོར་མ་སྦྱིན། གཅིག་རང་གིས་ བཟའོ།

以下是直譯： 如《學處攝頌》中說："如同保護未成熟的藥樹，成熟后才利益他人，這個身體也應在未得聖地之前不捨棄而加以保護。"同書中說："悲心未清凈之時，不應捨棄此身體。"由此類推，若做小善會失去上等大善，則應舍小善。若能逐步學習並指導波羅蜜多善行，則應行上等善而捨棄下等善。同書中說："佈施等諸波羅蜜，應從上至下次第修。"《寶積經》中說："若人以歡喜心，百年行佈施，不如一日中，持守清凈戒。"應以了知時機的方式來守護。 此外，還應簡要說明日夜修法的次第、飲食的次第等行爲規範。首先，起床時應憶念三寶和菩提心而起身。若夢中見惡行，應立即懺悔；若見善行，則隨喜。因為日夜對心識的熏習是相同的。《中般若經》中說："舍利子，若般若波羅蜜多白天修習能增長，則夢中修習也能增長，因為夢境與白天無差別。" 然後應以前述儀軌受持發心戒，因為需要在日夜中修復稍有損毀的支分，未損毀的也要增長。 接著，在進食時應憶念三寶，將食物分為四份：一份供養三寶，一份留給突然到來的客人，一份施捨給乞丐等人，一份自己食用。

།ཡང་ན་ཆ་གཅིག་དཀོན་མཆོག་ལ། གཅིག་ཆོས་སྐྱོང་ལ། གཅིག་རང་གིས། གཅིག་འབྱུང་པོ་ལྷག་མ་ལ་དབང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་ཏེ། སྤྱོད་བསྡུས་ལས། ཟས་ལ་ཆ་བཞིར་བགོ་བྱ་སྟེ། །དང་པོ་ལྷ་ལ་བཤོས་གཙང་དབུལ། །དེ་རྗེས་ཆོས་སྐྱོང་བསྲུང་མ་ལ། །གཏོར་མ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེར་བཏང༌། ། རང་གིས་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་པ་ཡི། །ལྷག་མ་འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་སྦྱིན། །ཞེས་ སོ། །ཡང་ན་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ཆ་གསུམ་གྱི་དང་པོས་དཀོན་མཆོག གཉིས་པ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ་རྒྱལ་རིགས་གློ་བུར་དུ་འོང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བཞག གསུམ་པ་ལོངས་སྤྱད་དོ། །དེའང་བཟའ་བའི་ཚེ་ཟས་ལ་མི་གཙང་བའི་བློ་དང༌། སྐྱོ་བའི་བློ་དང༌། སྲིན་བུའི་རིགས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཕན་གདགས་པའི་བློ་དང༌། སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བགྲོད་པའི་གྲུབ་བོ་ཆེ་དར་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བའི་བློས་བཟའ་བར་བྱའི། ཆགས་པ་དང་སྲེད་པ་འཕེལ་བའི་བློས་མི་བཟའོ། །དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཆ་བཞིའི་ཆ་གཅིག་སྟོང་པ། ཆ་གཉིས་ཟས། ཆ་གཅིག་སྐོམ་དུ་བཤད་དེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལས། ལྟོ་བའི་ཆ་གཉིས་ཟས་ཀྱིས་ཏེ། །ཆ་གཅིག་སྐོམ་གྱི་ཡིན་པར་བཞེད། །རླུང་ལ་སོགས་པའི་གནས་དག་ཏུ། །ཆ་བཞི་པ་ནི་ཡང་དག་བཞག །ཅེས་པ་ལྟར་རམ། ཡང་ན་ཟས་ཀྱི་གཞི་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར། ཆ་གསུམ་གྱི་ཆ་གཉིས་ཟས་དང་སྐོམ། ཆ་གཅིག་སྟོང་པར་བཞག་གོ །དེ་ཡང་ལྟོགས་ན་སྲིན་བུའི་ཚོགས་ལ་གནོད་པ་དང་ནད་འགའ་ཞིག་ལྡང་བ་དང་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་ལ། འགྲངས་དྲགས་ན་དྲི་ང་བ་དང༌། ནད་མང་དུ་འཇུག་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་བཤད་དེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། རན་པ་ཙམ་དུ་བཟའ་བར་བྱ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཟའ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་རྗེས་ལ་མི་རྟག་པའི་བློ་བཞག་སྟེ་ཟས་ཀྱི་བསྔོ་བ། ལུང་ལས་བཤད་པ་བཞིན། རྒྱལ་པོ་སྦྱིན་བདག་ཉིད་དང་ནི། །གཞན་ཡང་གྲོང་ཁྱེར་གནས་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་ཕུང་པོ་གཞན་དག་རྣམས། །རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་ཤོག །ཅེས་བརྗོད་དོ།

以下是直譯： 或者，將食物分為四份：一份供養三寶，一份供養護法，一份自己食用，一份施予其餘鬼神。《行為攝要》中說："食物應分為四份，首先供養清凈天神，其次廣施護法神眾，自己食用之後剩，施與一切諸鬼神。" 或者，如《律》中所說，將食物分為三份：第一份供養三寶，第二份留給可能突然到來的沙門、婆羅門或王族，第三份自己食用。 進食時應以不凈想、厭離想、利益體內蟲類的想法，以及為暫時維持身體以趨向菩提的想法而食用，不應以貪著和渴愛之心進食。 關於身體的四部分，據說一部分應保持空虛，兩部分為食物，一部分為飲料。《八支論》中說："腹中二分食物填，一分飲料當知曉，風等所居之處所，第四部分應留空。"或者，如《食事基礎》中所說，三分之二為飲食，三分之一保持空虛。 若飢餓則會傷害體內蟲類，引發某些疾病，無法從事工作；若過飽則會產生臭味，引發多種疾病，不適合入定等過失。《入菩薩行論》中說："應適量而食。"應以此方式進食。 之後，以無常想發願迴向食物功德。如《律》中所說："愿施主國王及，城中諸眾生，其他諸蘊等，恒時得安樂。"

།དེ་ནས་འགྲོ་བ་ནའང༌། གཉའ་ཤིང་གང་ཙམ་དུ་བལྟ་ཞིང་ལམ་གྱི་སྲོག་ཆགས་བརྟགས་པས་སེམས་མ་འཁྲུལ་བར་བྱ་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། གཉའ་ཤིང་གང་ཙམ་བལྟ་ཞིང་འགྲོ་ལ་སེམས་འཁྲུལ་མེད། །ཅེས་སོ། །ཡང་མིག་ཕབ་སྟེ་བལྟ་བ་དང༌། འགའ་ཞིག་འོངས་ན་འཛུམས་པས་ལེགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང༌། འཇིགས་པའི་དུས་ན་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་བལྟ་བ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དོན་མེད་གཡེང་བར་བལྟ་བ་ནི། །ནམ་ཡང་བདག་གིས་མི་བྱ་སྟེ། །ངེས་པར་སེམས་པས་རྟག་ཏུ་ནི། །མིག་ནི་ཕབ་སྟེ་བལྟ་བར་བྱ། །བལྟ་བ་ངལ་གསོའི་ཆེད་དུ་ནི། །རེས་འགའ་ཕྱོགས་སུ་བལྟ་བར་བྱ། །འགའ་ཞིག་མིག་ལམ་སྣང་གྱུར་ན། །བལྟས་ནས་འོངས་པ་ལེགས་ཞེས་བརྗོད། །ལམ་སོགས་འཇིགས་པ་བརྟག་པའི་ཕྱིར། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱོགས་བཞིར་བལྟ། །ངལ་སོས་ཁ་ནི་ཕྱིར་བལྟས་ནས། །རྒྱབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བལྟ་བར་བྱ། །མདུན་དང་རྒྱབ་ཏུ་བརྟགས་བྱས་ནས། །འགྲོ་བའམ་ཡང་ན་འོང་བྱ་སྟེ། །དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ། །དགོས་པ་ཤེས་ནས་སྤྱད་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ཤིང་དྲུང་ལ་སོགས་པར་བསམ་གཏན་དང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་བྱ་ཞིང༌། འགའ་ཞིག་ཆོས་ནན་པར་འདོད་ནའང་རིགས་པ་ལྟས་ཏེ། ཁེངས་པ་དང་མ་དུལ་བ་ཅུང་ཟད་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་དག་ལ། ཟླ་བ་སྒྲོན་མ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་བརྗོད་དེ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ལྟ་བུའི། །མདུན་དུ་བདག་གིས་ག་ལ་སྤོབས། ཁྱོད་ནི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དོ། །ཅི་ནས་ཀྱང་ཉན་པར་འདོད་ན། སྣོད་བརྟགས་ཏེ་བཤད་དོ། །དེའང་བློ་ཆུང་ངུ་ལ་ཆེན་པོ་བཤད་ན་ཆོས་སྤོང་བས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། ཐོས་ནས་བློ་ཆུང་དེ་ཡིས་འདི་ནི་སྤོང་བྱེད་དེ། །སྤངས་ནས་སྐྱབས་མེད་གྱུར་པ་དེ་ནི་མནར་མེད་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །ཆེན་པོ་ལ་ཆུང་ངུ་མི་བཤད་དེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། རྒྱ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་གྱུར་པ། །དམན་པའི་ཆོས་ལ་སྦྱར་མི་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 行走時，應注視前方一牛軛之距，觀察路上的生物，保持心不散亂。《般若攝頌》中說："行走時目視前方一牛軛距，心不散亂。" 又應低頭而視，若有人來應微笑說"歡迎"，遇到危險時應四處觀望。《入菩薩行論》中說："無義散亂視，我永不應為，以決定心意，常當垂目視。為休息眼目，偶可望四方。若人現眼前，應視而言善。為察路等險，屢顧望四方。休息回頭時，應顧視身後。前後仔細察，方可行或還。如是一切時，應了知所需。" 然後在樹下等處修禪定、誦讀等善行。若有人想聽法，應觀察其根器。對於傲慢和未調伏而略有所知的人，應如《月燈經》中所說："在您這樣的大德面前，我怎敢妄言？您是大智慧者。"等等。 若執意要聽，則應觀察法器后再講說。對小根器者講大法會導致謗法而墮惡趣。《般若攝頌》中說："聞已小慧者捨棄此法，舍已無依處彼入無間獄。" 不應對大根器者講小法。《入菩薩行論》中說："堪為廣大法之器，不應令修下劣法。"

།དེའང་གྲོགས་མེད་པར་བུད་མེད་ལ་གཅིག་པུར་ཆོས་མི་བཤད་དེ། ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་དགྲར་འགྱུར་བ་དང༌། སྒྲོ་སྐུར་གྱི་གནས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེས་པ་མེད་པར་བུད་མེད་མིན། །ཞེས་པ་དང༌། པདྨ་དཀར་པོ་ལས། མཁས་པས་གང་གི་དུས་སུ་ཡང༌། །བུད་མེད་རྣམས་ལ་ཆོས་འཆད་ པ། །དེར་ནི་གཅིག་པུར་འགྲོ་མི་བྱ། །དགོད་ཅིང་འདུག་མི་བྱའོ། །ཞེས་སོ། ། དེའང་སྤྱོད་ལམ་གཞན་ཡང་དེར་མ་གུས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་བཤད་དེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། མ་གུས་པ་ལ་ཆོས་མི་བཤད། །མི་ན་བཞིན་དུ་མགོ་གཡོགས་དང༌། །གདུགས་དང་འཁར་བ་མཚོན་ཐོགས་དང༌། །མགོ་བོ་དཀྲིས་པ་དག་ལའང་མིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ཕྱོགས་ཡངས་པར་སེང་གེའི་ཁྲི་བརྒྱན་པ་ལ་སོགས་པར། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་རང་འདོད་མེད་ཅིང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བློས་འཆད་དེ། པདྨ་དཀར་པོ་ལས། གཙང་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ས་ཕྱོགས་སུ། །ཡངས་པའི་སྟན་ནི་རབ་བཤམས་ལེགས་བཏིང་སྟེ། །བཟང་པོའི་ཚོན་གྱིས་ལེགས་པར་ཁ་བསྒྱུར་བའི། །ཆོས་གོས་གཙང་མ་དེ་ནི་རབ་བགོས་ནས། །དེ་ལ་ནམ་ཡང་འདོད་པ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཟས་དང་སྐོམ་དང་བཟའ་དང་བཅའ་བ་དང༌། །གོས་དང་མལ་སྟན་ཆོས་གོས་རྣམས་དང་ནི། །ན་བའི་གསོ་སྨན་དག་ཀྱང་མི་བསམ་སྟེ། །འཁོར་རྣམས་ལ་ནི་ཅི་ཡང་མི་བླང་ ངོ༌། །གཞན་དུ་མཁས་པས་རྟག་ཏུ་བདག་ཉིད་དང༌། །སེམས་ཅན་འདི་དག་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག །འཇིག་རྟེན་ཕན་ཕྱིར་ཆོས་གང་བསྟན་པ་དེ། ། བདག་གི་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཀུན་སྙམ་སེམས། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ནས་གང་ལྟ་བུ་དང་འཕྲད་ཅིང་གཏམ་སྨྲ་ཡང་ང་རྒྱལ་དང་ཁྱད་གསོད་དང་མ་གུས་པ་མེད་པས་འཛུམ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་སྙན་པར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ནི། ཟླ་བ་སྒྲོན་མ་ལས། ཟླ་རྒྱས་བཞིན་འཛུམ་དུལ་བ་དང༌། །རྒན་རབས་དང་ནི་གསར་བུ་ལ། །རྟག་ཏུ་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང༌། །དེས་ཤིང་ང་རྒྱལ་མེད་པར་བྱ། ། འཇིག་རྟེན་ཡིད་དུ་འོང་བའི་གཏམ། །རིགས་པས་དུས་སུ་སྨྲ་བར་བྱ། །སྣ་ཚོགས་གཡེང་བར་འགྱུར་བའི་ཚིག།འཇིགས་པས་ནམ་ཡང་སྨྲ་མི་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 不應獨自向無伴的女性說法，因為這會成為梵行的敵人，也會成為誹謗的根源。同書中說："無男子在場不應對女性說法。"《白蓮華經》中說："智者任何時候，向女性說法時，不應獨自前往，不應笑著坐下。" 此外，對於其他不恭敬等行為的人也不應說法。《入菩薩行論》中說："不應對不敬者說法，對無病而裹頭者，持傘杖及兵器者，包頭巾者亦不說。" 然後，在寬敞處設定獅子座等，以無私心、無求利養恭敬等，只為利他之心而說法。《白蓮華經》中說："在清凈悅意之處，鋪設寬大座位，身著清潔染色法衣，心中毫無貪慾。不思飲食及臥具，法衣及病人藥品，不從眷屬索取任何。智者常愿己與眾生，皆得成就佛果位。為利世間所說法，視為自身安樂具。"應以此方式說法。 之後，無論遇到何人交談，都應無驕慢、輕視和不敬，先露微笑，和顏悅色地說話。《月燈經》中說："如滿月般微笑，對長者及年輕人，常以溫和語言，謙遜無驕慢。世間悅耳之語，應適時如理說，散亂雜語諸詞，畏懼故永不說。"

།དེའང་སྙན་པར་སྨྲ་ཞིང་བསྟོད་པ་ནི་རང་ལ་ཤོར་གོད་མེད་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ལེགས་པར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ལ། །དགེ་བར་གསུངས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། །བསོད་ནམས་བྱེད་པ་མཐོང་གྱུར་ན། །བསྟོད་པས་ལེགས་པར་དགའ་བ་བསྐྱེད། །ལྐོག་ན་ཡོན་ཏན་བརྗོད་བྱ་ཞིང༌། །ཡོན་ཏན་བརྗོད་ནའང་རྗེས་སུ་བརྗོད། །རང་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་ན་དེ། །ཡོན་ཏན་ཤེས་པར་རིག་པར་བྱ། །རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དགའ་ཕྱིར་ཏེ། །དེ་ནི་རིན་གྱིས་ཉོ་ནའང་དཀོན། །དེ་ལྟས་གཞན་བྱས་ཡོན་ཏན་གྱི། །དགའ་བའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བྱ། །བདག་ལ་འདིར་གོད་འོང་མེད་ལ། །ཕ་རོལ་ལ་ཡང་བདེ་བ་ཆེ། །ཉེས་པས་མི་དགའ་སྡུག་བསྔལ་ཞིང༌། །ཕ་རོལ་དུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཆེ། །སྨྲ་ན་ཡིད་ཕེབས་འབྲེལ་པ་དང༌། །དོན་གསལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང༌། །ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་དང༌། །འཇམ་ཞིང་རན་པར་སྨྲ་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་རང་བས་ལྷག་པ་རྣམས་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་དང། མཉམ་པ་རྣམས་ལ་གྲོགས་དང༌། དམན་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་དང༌། རྒན་པ་རྣམས་ལ་ཕ་མ་དང༌། གཞོན་པ་རྣམས་ལ་བུ་ཚ་དང༌། མཉམ་པ་རྣམས་ལ་སྤུན་ཟླ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ཅིང་གུས་པར་བྱའོ། །ཆོས་བཅུ་པོའི་མདོ་ལས། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱིས་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བས་མཁན་པོ་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང༌། སློབ་དཔོན་ལ་མཁན་པོའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྒན་རབས་དང་བར་མ་དང་གསར་བུ་རྣམས་ལ་ཞེ་ས་དང་བཅས་པ་དང༌། གུས་པ་དང་བཅས་པས་བཀུར་སྟི་བྱའོ་ཞེས་པ་དང༌། སྐྱེས་རབས་སུ། དམ་པ་རྣམས་ནི་སུས་ཀྱང་མི་བསྲིང་སྟེ། །དུལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པར་བྱ། །དེ་དང་ཉེ་ན་དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་རྡུལ། །ཆེད་དུ་མ་བསྒྲུབས་པར་ཡང་བགོས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ལྐོག་ཏུ་ཉེས་སྤྱོད་དང་བག་མེད་པ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། མ་མཐོང་བར་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དག །དུག་ཟོས་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ག་ལ་འགྱུར། །ལྷ་དང་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་མི་དག་གི །རྣམ་དག་མིག་གིས་མི་མཐོང་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 說悅耳之語和讚美他人，對自己無損失，還能使他人心生歡喜。《入菩薩行論》中說："對一切善言說，應稱讚說善哉。見人行善業時，應以讚歎生喜。暗中應讚美德，他贊德時隨喜。若人讚己德時，應知彼識德行。一切所為皆為喜，此喜難得價難買。故應常行他德喜，此行於己無損失。於他亦能生大樂，過失令人不歡喜，於己於他皆痛苦。言語和悅有條理，明瞭動聽無貪嗔，柔和適度而發言。" 然後，對於勝己者生起師長想，對等者生起友伴想，對不如己者生起眷屬想，對長者生起父母想，對年輕者生起子孫想，對同輩生起兄弟姐妹等想，並應恭敬。《十法經》中說："以身語意遠離惡行，對和尚生起導師想，對阿阇黎生起和尚想，對同修梵行的長者、中年人和年輕人應以恭敬、尊重的態度對待。"《本生傳》中說："聖者不為任何人所輕，應以調柔之態親近善知識。親近善知識，其功德之塵，不經意間也會沾染。" 之後，不應暗中做哪怕極小的惡行和放逸之事。同書中說："暗中造惡業者，如同吞毒怎得安樂？天眼和瑜伽士的清凈眼睛，無所不見。"

།དེ་ནས་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་འབྱུང་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བག་ཡོད་པར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་ཕན་པ་དྲང་སྲོང་ཆེ། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་བརྒྱ་ལམ་འབྱུང་སྲིད་ཙ། །ད་ལྟ་དལ་འབྱོར་དམ་པ་རྙེད་པ་ལ། །གང་དག་ཐར་འདོད་བག་མེད་སྤང་བར་གྱིས། ། ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ལུས་འདི་ཆོས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ནད་དང་གནོད་པ་ལས་ཅུང་ཟད་བསྲུང་ཞིང་གྲུའི་བློ་བཞག་པས། ཟས་གོས་ལ་སོགས་པས་ཅི་ནས་ཀྱང་ཀླེས་ལ་མ་བོར་བ་དེ་ལྟར་བྱ་སྟེ། དོན་མེད་པར་ཟློག་སྒོམ་ལ་སོགས་པའི་དཀའ་ཐུབ་ངན་པས་མི་གདུང་བ་ཉིད། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འགྲོ་དང་འོང་བའི་རྟེན་ཙམ་དུ། །ལུས་ལ་གྲུ་ཡི་བློ་བཞག་སྟེ། །སེམས་ཅན་རྣམས་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཡིད་བཞིན་གྱི་ནི་ལུས་སུ་བསྒྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། ལུས་འདི་དགྲ་ལྟར་མཐོང་མོད་ཀྱི། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་བསྲུང་བྱ། ཁྲིམས་ལྡན་ཡུན་རིང་འཚོ་བ་ནི། །དེ་ལས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་འཐོབ། །ཅེས་སོ། ། དེའང་མི་རྟག་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ལ་སྨོན་པ་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། གཞོན་ནུ་མ་བདུན་གྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལས། འདོར་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་སྲོག་ལ། །རྩྭ་དང་ཆུ་ཡི་ཟིལ་པ་བཞིན། །ལྟོས་མེད་ཡུན་རིང་གོམས་པས་ན། །བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནམ་ཞིག་འཐོབ། །ཅེས་སོ། །དེའང་ནོར་བཏང་ནས་སྲོག་བསྲུང་ལ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཆེན་པོ་ནི་སྲོག་ལའང་ཕོངས་པ་མེད་པས་བསྲུང་དགོས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། བདག་གིས་ནོར་ནི་བཏང་ལ་ལུས་བསྲུང་ངོ༌། །ནོར་དང་ལུས་ཀྱང་བཏང་ལ་སྲོག་བསྲུང་སྟེ། །ནོར་དང་ལུས་དང་དེ་བཞིན་སྲོག་རྣམས་ཀྱང༌། །ཐམས་ཅད་བཏང་ལ་འདིར་ནི་ཆོས་བསྲུང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སེམས་ལ་བརྟག་ཅིང་སྐྱོན་བལྟས་ལ་དོར་བས་ཉོན་མོངས་པས་མི་ཚུགས་ཏེ། ཚངས་པས་ཞུས་པ་ལས། སེམས་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམས་རབ་ཤེས་ན། །སེམས་ཡོད་སྐྱོན་རྣམས་མི་བརྟེན་ནོ། །སེམས་ལ་དྲན་པ་ལེགས་གནས་ན། །སྐྱོན་མེད་ཞི་བའི་གནས་འཐོབ་བོ། །ཞེས་སོ།

以下是完整的漢語直譯: 然後,應當通過思考暇滿難得、佛陀出世難得等道理而保持謹慎。如《護國經》中說: "佛陀、利益世間的大仙人, 百千萬劫中才可能出現一次。 現在既已獲得殊勝的暇滿, 凡是希求解脫者應當斷除放逸。" 然後,爲了保護這個身體以守護佛法,應稍微防護疾病和傷害,並以船隻的心態對待身體,以飲食衣服等儘量不使其疲憊。不應無意義地以惡劣的苦行如絕食等折磨自己。如《入菩薩行論》中說: "僅將身體視為來去的依託, 以船隻的心態對待身體。 爲了成辦眾生的利益, 將其轉變為如意之身。" 又如《四百論》中說: "雖然視此身如敵人, 但仍應當保護它。 具戒者長壽存活, 由此能獲大福德。" 還應思維無常和發願菩提。如《七少女傳》中說: "對於終將捨棄的身命, 如同草上的水滴一般, 長期習慣無所顧忌, 何時才能獲得大樂?" 應舍財保命,但對於發菩提心等大法,即使捨命也應守護。如《教誡國王經》中說: "我舍財而護身, 舍財身而護命, 財身命皆可舍, 為護此處正法。" 因此,應觀察內心,看到過失就捨棄,這樣煩惱就無法侵害。如《梵天所問經》中說: "若能了知心的過失, 有心者不會依靠過失。 若能善住正念於心, 將獲無過寂靜之處。"

།གཞན་ཡང༌། སོ་ཤིང་དང་མཆིལ་སྣབས་དང་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའང་དབེན་པ་སྐྱེ་བོས་ལོངས་མི་སྤྱོད་པའི་སར་དོར་ཏེ་མི་མངོན་པར་བྱ་བ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སོ་ཤིང་དང་ནི་མཆིལ་མ་དག །དོར་བ་ལ་ནི་དགབ་པར་བྱ། །གཅི་ལ་སོགས་པའང་ལོངས་སྤྱོད་པའི། །ཆུ་དང་ཐང་ལ་དོར་བ་སྨད། །ཅེས་པ་དང༌། འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་ཆུ་མགོར་ཟག་པ་མི་འདོར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཟས་ཀྱི་ཚེའང༌། དེ་ཉིད་ལས། ཁ་བཀང་པ་དང་སྒྲ་བཅས་དང༌། ཁ་གདངས་ནས་ནི་བཟའ་མི་བྱ། །ཞེས་སོ། གང་དུ་འདུག་པ་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་བླ་མ་ དང༌། མང་པོའི་ནང་དུ་འདུག་པ་ན་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་མི་མཛེས་པ། ཉལ་བ་དང༌། འཕྲས་པ་དང༌། རྐང་པ་བརྐྱང་བ་དང༌། ལག་པ་མཉེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱ་བར་དྲང་པོར་འདུག་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་མཛེས་པར་བྱ་དགོས་པ་ཉིད། དེ་ལས། རྐང་པ་བརྐྱང་སྟེ་མི་འདུག་ཅིང༌། །ལག་པ་མཉམ་པར་མི་མཉེ་འོ། ། བཞོན་པ་མལ་སྟན་གནས་དག་ཏུ། །བུད་མེད་གཞན་དང་གཅིག་མི་བྱ། ། འཇིག་རྟེན་མ་དད་གྱུར་པ་ཀུན། །མཐོང་ཐོས་འདྲིས་པ་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་ སོ། །གཞན་ཡང་མཆོང་རྒྱུག་དང༌། ལྟ་བགད་དང༌། འཇོ་སྒེག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་ཆ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གང་ལ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡམ་ཞིང་དུལ་བ་གཙོ་བོ་བྱ་སྟེ། འདུལ་བ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་རྒྱུད་ལས། གླུ་གར་རྒྱན་པོ་འཕེན་རྒྱུགས་སོགས། །ཀུན་ལ་བལྟ་དང་འཇུག་པ་ནི། །ཉེས་བྱས་གདུག་པའི་ཁར་སོན་ནས། །ཚུལ་ཁྲིམས་སྲོག་ལ་རྒོལ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་ལ་རིང་བས་སྤང་དགོས་པ་ནི། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཡང་དག་མ་བསྡམས་རྒོད་ཅིང་ཁེངས་པ་ཅན། །མ་གུས་ང་རྒྱལ་ལྡན་ཞིང་ཆགས་ཤས་ཆེ། །ཉོན་མོངས་ཟིལ་ནོན་ཐ་བ་ཉོན་མོངས་བཅས། །དེ་འདྲ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་རབ་རིང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 此外，牙籤、唾液、大小便等也應在僻靜處人們不使用的地方丟棄，使之不可見。正如《入菩薩行論》中所說： "牙籤和唾液，丟棄時應掩蓋。 小便等也不應，在水和路上排放。" 在律藏中也提到不應在水源處排泄等。 用餐時，同書中說： "不應口滿或出聲， 張口進食亦不可。" 無論坐在哪裡，特別是在上師和眾人面前，不應做出不雅的身體動作，如躺臥、斜倚、伸腿、搓手等，應端正坐姿，務必保持優雅。同書中說： "不應伸腿而坐， 也不搓揉雙手。 乘騎、床榻、座位上， 不與他人女子同處。 世人不喜見聞者， 應當遠離與熟識。" 此外，跳躍奔跑、嬉笑、妖嬈等一切不安靜的身語意行為都應約束，以溫和為主。如《律藏花鬘續》中說： "歌舞、賭博、投擲、奔跑等， 觀看並參與這些活動， 已入惡行之口， 是毀壞戒律命根之因。" 這些行為遠離菩提，應當捨棄。如《護國長者請問經》中所說： "不自律放逸且傲慢， 不恭敬自負多貪著， 煩惱未降伏劣質多煩惱， 如是之人離最上菩提甚遠。"

།དེ་ཡང་རང་ཉིད་མ་ཞི་མ་དུལ་བར་གཞན་འདུལ་བར་མི་ནུས་པས་ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཞི་དུལ་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པར་བསྟོད་པ་ལས། འགའ་ཞིག་རང་ཉིད་མ་དུལ་བཞིན་དུ་རིགས་པར་ལྡན་པའི་ཚིག་སྨྲ་ཡང༌། །རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བར་སྤྱོད་པས་གཞན་དག་འདུལ་བར་མི་ནུས་ཞེས། ཁྱོད་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་དེ་སླད་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ཐུགས་ལ་བཞག་མཛད་ནས། །རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་མ་དུལ་བ་ཉིད་དུལ་བར་མཛད་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ལགས། ཞེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། མི་རྒལ་བས་ནི་བསྒྲལ་མི་ནུས། །མ་གྲོལ་བས་ནི་དགྲོལ་མི་ནུས། ། ལོང་བས་ལམ་ཡང་སྟོན་མི་ནུས། །གྲོལ་བས་དགྲོལ་བར་བྱེད་པར་ནུས། ། མིག་ལྡན་ལོང་ལ་ལམ་སྟོན་ནུས། །ཞེས་པ་དང༌། ཆོས་བཅུ་པ་ལས། ཇི་ལྟར་བདག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དུལ་བ་དང་ཞི་བ་ལ་དགོད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་ན། བདག་ཉིད་མ་དུལ་བ་དང༌། མ་ཞི་བ་དང༌། མ་བསྲུངས་པས་ནི་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་པས། ཞི་བ་དང༌། དུལ་བ་དང་བསྲུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་བྱ་བ་དང། བདག་ལ་གནོད་པ་བྱུང་ན་ལས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་བྱ་བ་དང༌། ཀུན་གྱི་ནང་ནས་སྐྱོ་ངལ་བཟོད་པ་མ་ལྟ་བུ་དང༌། གཞན་ལས་ཡིད་དམར་བ་གདོལ་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པས་དལ་གྱིས་འགྲོ་བ་དང༌། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང༌། སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་དྲན་པ་དང༌། ཤེས་བཞིན་དང་བག་ཡོད་པས་བྱ་ཞིང༌། གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང་ཆགས་སྡང་གིས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་རྨི་ལམ་དུའང་མི་བྱའོ། །ཉིན་པར་གྱི་ཆ་སྔ་དྲོ་དང༌། དགུང་དང༌། ཕྱི་དྲོ་དང༌། མཚན་མོའི་ཆའང་སྲོད་དང༌། དགུང་དང༌། ཐོ་རངས་ཏེ་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཕུང་པོ། སྡིག་པ་བཤགས་པའི་ཕུང་པོ། བསྔོ་བའི་ཕུང་པོ་སྟེ། ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་མདོ་བྱང་ཆུབ་ལྟུང་བཤགས་ལྟ་བུ་འདོན་པ་ལ་བསླབ་པ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉིན་དང་མཚན་མོ་ལན་གསུམ་དུ། །ཕུང་པོ་གསུམ་པ་གདོན་བྱ་ཞིང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 因此，自己未能平靜調伏就無法調伏他人，所以首先要使自己平靜調伏。如《贊無量功德》中說： "有人自身未調伏，卻說合理之言語， 行為與言語相違，無法調伏他人。 您深知此理，故將一切眾生置於心中， 暫時為調伏未調伏的自己而精進。" 《大寶積經》中說： "未度者不能度人， 未解脫者不能解脫他人， 盲人不能指引道路， 已解脫者能解脫他人， 有眼者能為盲人指路。" 《十法經》中說： "如果我為度化一切眾生而精進，為解脫一切眾生而精進，為使一切眾生調伏、平靜而精進，但我自己未調伏、未平靜、未守護，這不是我應做的。因此，應當平靜、調伏、守護自己。" 同樣，應當回報他人的恩惠；當遭受傷害時，應將其視為業力和成就菩提的因；在眾人中應如母親般忍受疲勞；對他人應生起卑微如賤民的想法，從而行動緩慢；完成事務和一切言語都應以正念、正知和謹慎為之；即使在夢中也不應誹謗他人或以貪嗔行事。 白天分為上午、中午、下午三個時段，夜晚分為初夜、中夜、后夜三個時段，在這六個時段中應誦讀如《三蘊經》、《菩提墮罪懺悔經》等，包括禮敬蘊、懺悔蘊、迴向蘊這三蘊。如《入菩薩行論》中說： "日夜各三次， 應誦三蘊經。"

།གཞན་ཡང་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྣམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དུས་འདའ་བར་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་ཚེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར། །དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་འཇུག་འགྱུར་པ། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རིགས་ཤིང་མཐུན་ཚིག་གིས། །སེམས་ཅན་ཕན་ཕྱིར་དེ་སྔོན་འདུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་ཏེ། རྒྱས་པར། སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁང་བུའི་ནང་དུ་འཇུག་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ།

以下是直譯： 此外，一切行為和舉止都應以純善的方式度過時光。如《大乘莊嚴經論》中說： "菩薩行事之時， 隨著感官所接觸的各種境界， 相應地以適宜且和諧的言語， 為利益眾生而預先準備。" 詳細內容如《大方廣佛華嚴經》中的《普賢行愿品》所說： "菩薩進入房間時，應發願：愿一切眾生獲得解脫之城。"

།དེ་བཞིན་དུ། ཉལ་བའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་པར། རྨི་ལམ་རྨིས་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར། གཉིད་སད་པ་ན་མ་རིག་པ་ལས་སད་པར། ལྡང་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར། གོས་གྱོན་པ་ན་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱི་གོས་གྱོན་པར། སྐ་རགས་འཆིང་བ་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་འབྲེལ་པར། སྟན་ལ་འདུག་པ་ན་རྡོ་རྗེའི་གདན་ཐོབ་པར། རྒྱབ་བརྟེན་པ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ཐོབ་པར། མེ་གཏོང་བ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་བསྲེག་པར། འབར་བ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་འབར་བར། གཡོས་ཟིན་པ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཐོབ་པར། ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཟས་ཐོབ་པར། ཕྱིར་འགྲོ་བ་ན་འཁོར་བའི་གྲོང་ལས་ཐར་བར། སྐས་ལས་འབབ་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཁོར་བར་འཇུག་པ། སྒོ་འབྱེད་པ་ན་ཐར་པའི་གྲོང་གི་སྒོ་འབྱེད་པར། སྒོ་གཅོད་པ་ན་ངན་སོང་གི་སྒོ་གཅོད་པར། ལམ་དུ་འཇུག་པ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་དུ་འཇུག་པར། གྱེན་ལ་འགྲོ་བ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་དགོད་པར། ཐུར་ལ་འབབ་པ་ན་ངན་སོང་གསུམ་རྒྱུན་གཅོད་པར། སེམས་ཅན་དང་འཕྲད་པ་ན་སངས་རྒྱས་དང་མཇལ་བར། རྐང་པ་འཇོག་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་འགྲོ་བར། རྐང་པ་འདེགས་པ་ན་འཁོར་བ་ནས་འདོན་པར། རྒྱན་དང་ལྡན་པ་མཐོང་ན་མཚན་དཔེའི་རྒྱན་ཐོབ་པར། རྒྱན་མེད་པ་མཐོང་ན་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར། སྣོད་གང་བ་མཐོང་ན་ཡོན་ཏན་གྱིས་གང་བར། སྟོང་པ་མཐོང་ན་སྐྱོན་གྱིས་སྟོངས་པར། སེམས་ཅན་དགའ་བ་མཐོང་ན་ཆོས་ལ་དགའ་བར། མི་དགའ་བ་མཐོང་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་མི་དགའ་བར། སེམས་ཅན་བདེ་བ་མཐོང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པར། སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར། ནད་པ་མཐོང་ན་ནད་ལས་གྲོལ་བར། དྲིན་དུ་གཟོ་བ་མཐོང་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་དྲིན་ལན་ལྡོན་པར། དྲིན་དུ་མི་གཟོ་བ་མཐོང་ན་ལྟ་བ་ལོག་པ་ལ་དྲིན་དུ་མི་གཟོ་བར། རྒོལ་བ་མཐོང་ན་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཚར་གཅོད་ནུས་པར། བསྟོད་པ་མཐོང་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་བསྟོད་པར། ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱེད་པ་མཐོང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ཐོབ་པར།

以下是直譯： 同樣地： 睡覺時愿獲得佛陀法身； 做夢時愿了悟一切法如夢幻； 醒來時愿從無明中覺醒； 起身時愿獲得佛陀之身； 穿衣時愿穿上慚愧之衣； 繫腰帶時愿與善根相連； 坐墊子時愿獲得金剛座； 靠背時愿獲得菩提樹； 生火時愿焚燒煩惱薪柴； 火燃起時愿智慧之火燃起； 飯煮好時愿獲得智慧甘露； 吃飯時愿獲得禪定之食； 外出時愿從輪迴城中解脫； 下樓梯時愿為眾生利益而入輪迴； 開門時愿開啟解脫之城門； 關門時愿關閉惡趣之門； 踏上道路時愿進入聖道； 上坡時愿安置一切眾生於善趣之樂； 下坡時愿斷絕三惡趣之相續； 遇見眾生時愿見到佛陀； 放下腳時愿為一切眾生利益而行； 抬起腳時愿從輪迴中解脫； 見到有裝飾者愿獲得相好莊嚴； 見到無裝飾者愿具足頭陀功德； 見到滿器愿充滿功德； 見到空器愿遠離過失； 見到歡喜的眾生愿喜愛佛法； 見到不喜的眾生愿厭離有為法； 見到快樂的眾生愿獲得佛陀之樂； 見到痛苦的眾生愿平息一切眾生之苦； 見到病人愿解脫疾病； 見到知恩圖報者愿報答一切佛菩薩恩德； 見到忘恩負義者愿不感恩邪見； 見到辯論者愿能摧伏一切外道論敵； 見到讚頌者愿讚頌一切佛菩薩； 見到談論佛法者愿獲得佛陀辯才。

ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱེད་པ་མཐོང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ཐོབ་པར། སྐུ་གཟུགས་མཐོང་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར། མཆོད་རྟེན་མཐོང་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་དུ་འགྱུར་བར། ཚོང་བྱེད་པ་མཐོང་ན་འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་ཐོབ་པར། ཕྱག་འཚལ་བ་མཐོང་ན་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་སྤྱི་གཙུགས་བལྟར་མི་མངོན་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་ སོ། །གཞན་ཡང་དོན་མེད་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོ་ཞིང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང༌། ས་རིས་དང༌། བབ་ཅོལ་དང༌། རྣམ་རྟོག་ལ་སོགས་པས་ཡེང་ཐབས་སུ་བྱུང་དུས་དྲན་ཤེས་བཞིན་གྱིས་དེ་མ་ཐག་དོར་ནས་ལུས་ངག་གི་བྱ་བ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་ཆོས་སུ་བསྒྱུར་བར་བྱའོ། ། མཚན་མོ་ཉལ་བའི་ཚེའང་གཞོགས་གཡས་ཕབ། མགོ་བྱང་དུ་བསྟན་ལ་ཉལ་ཏེ། འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང། དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྔས་སུ་དྲན་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལ་བློ་གནས་པས་ཉལ་བར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། མགོན་པོ་མྱ་ངན་འདས་གཟིམས་ལྟར། །འདོད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཉལ་བར་བྱ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གཞན་ཡང་ཉིན་མཚན་དུ། འཕགས་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྨོན་ལམ་མམ། སློབ་དཔོན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་དབྱངས་སྒོམ་པ་བས་མཛད་པའི་སྨོན་ལམ་བདུན་ཅུ་པ་སོགས་སྐུ་གཟུགས་དང་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་དྲུང་དུ་གདབ་པར་བྱའོ། །དེའང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་པས་བསྟན་པ་ནི། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། སངས་རྒྱས་དམ་ཆོས་དགེ་འདུན་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང༌། ། རྣམ་ཀུན་བཏུད་དེ་སྐྱབས་མཆི་ན། །མཆོད་འོས་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

以下是直譯： 見到談論佛法者愿獲得佛陀辯才； 見到佛像愿無障礙見到一切佛陀； 見到佛塔愿成為一切眾生的供養處； 見到做生意者愿獲得七聖財； 見到禮拜者愿獲得天人世間無法看見頭頂的境界。 應當如此發心。 此外，對一切無意義的散亂心生厭倦，並思維無常。當因畫地為戲、胡言亂語、妄想等而分心時，應立即以正念正知捨棄，將身語的一切行為和心的一切分別轉為佛法。 夜晚睡覺時，應右側臥，頭朝北方而睡，憶念死亡，以三寶為枕頭，心安住于如虛空般的法性中而入睡。如《入菩薩行論》所說："如同怙主涅槃臥，應向右側而安眠。" 此外，日夜應在佛像、佛塔等前誦唸《普賢行愿品》等發願文，或阿阇黎善慧稱所作的《七十愿文》等。 其中二十偈所說的是，如《寶鬘論》中說： "我向佛法僧， 及諸菩薩眾， 一切恭敬禮， 皈依諸應供。"

། སྡིག་པ་ལས་ནི་བཟློག་བགྱི་ཞིང༌། །བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ གཟུང༌། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་བསོད་ནམས་དག །ཀུན་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ ངོ༌། །བདག་ནི་སྤྱི་བཏུད་ཐལ་སྦྱར་ཏེ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་སླད་དང༌། ། འགྲོ་གནས་བར་དུ་བཞུགས་སླད་དུ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་གསོལ། །དེ་ལྟར་བགྱིས་པའི་བསོད་ནམས་དང༌། །བདག་གིས་བགྱིས་དང་མ་བགྱིས་གང༌། །དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀུན། །བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལྡན་ཤོག །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དྲི་མེད་དབང༌། །ཡོངས་རྫོགས་མི་ཁོམ་ཀུན་འདས་ཤིང༌། །སྤྱོད་པ་རང་དབང་ཡོད་པ་དང༌། །འཚོ་བ་བཟང་དང་ལྡན་པར་ཤོག །ལུས་ཅན་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། །ལག་ན་རིན་ཆེན་ཉིད་ལྡན་ཞིང༌། །ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་མཐའ་ཡས་པ། །འཁོར་བ་སྲིད་དུ་མི་ཟད་ཤོག ། བུད་མེད་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་དུ། །སྐྱེས་མཆོག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཤོག ། ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་རིག་པ་དང༌། །རྐང་པར་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཤོག །ལུས་ཅན་ཁ་དོག་ལྡན་པ་དང༌། །གཟུགས་བཟང་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་དང༌། །ལྟ་ན་སྡུག་ཅིང་ནད་མེད་དང༌། །སྟོབས་ཆེན་ཚེ་དང་ལྡན་པར་ཤོག །ཐམས་ཅད་ཐབས་ལ་མཁས་གྱུར་ཏེ། །སྡུག་བསྔལ་འཇིགས་ཀུན་ལས་ཐར་ཞིང༌། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གཞོལ་བ་དང༌། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ནོར་ཆེར་ལྡན་ཤོག ། བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་དགའ་བ་དང༌། །ཉོན་མོངས་བཏང་སྙོམས་གནས་པ་ དང༌། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་བརྩོན་འགྲུས། །བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྒྱན་ཞིང༌། །ཚོགས་རྣས་ཐམས་ཅད་རབ་རྫོགས་ཏེ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་གསལ་བ་དང༌། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ས་བཅུ་དང༌། །དབང་ཕྱུག་དག་ནི་ཐོབ་པར་ཤོག །བདག་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང༌། གཞན་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་རབ་བརྒྱན་ཏེ། །ཉེས་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ་བ་དང༌། །སེམས་ཅན་ཀུན་མཆོག་བྱམས་པ་དང༌། །སེམས་ཅན་ཀུན་ཡིད་རེ་བ་ཡི། །དགེ་བ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་བགྱིད་ཅིང༌། །རྟག་ཏུ་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བགྱིད་པར་ཤོག །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་སྐྱེ་བོ་གང༌། །སུ་དག་འཇིགས་པས་སྐྱོ་བ་དེ། ། བདག་གི་མིང་ཙམ་ཐོས་པས་ཀྱང༌། །ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་མེད་པར་ཤོག ། བདག་ནི་མཐོང་དང་དྲན་པ་དང༌། །མིང་ཙམ་ཐོས་པས་སྐྱེ་བོ་རྣམས། །

以下是直譯： 愿遠離一切罪業， 攝受一切善業， 隨喜一切有情的功德。 我以頭頂合掌， 祈請諸佛轉法輪， 並住世直至輪迴盡。 以此所作功德， 及我所作未作善， 愿一切眾生具足 無上菩提心。 愿一切眾生獲得清凈自在， 超越一切惡趣， 行為自在， 具足善妙生計。 愿一切有情 手中皆持珍寶， 資具無量無盡， 盡輪迴際不竭。 愿一切女性 恒時轉為勝者。 愿一切有情 具足智慧與雙足。 愿一切有情 具足妙色、端嚴、威嚴、 悅目、無病、 大力、長壽。 愿一切善巧方便， 解脫一切苦難恐懼， 歸向三寶， 具足佛法大財富。 愿以慈悲喜捨， 調伏煩惱， 以佈施、持戒、忍辱、精進、 禪定、智慧為莊嚴， 圓滿一切資糧， 相好莊嚴， 證得不可思議十地， 獲得自在。 愿我亦以此等功德， 及他人一切功德莊嚴， 解脫一切過失， 慈愛一切眾生， 圓滿一切眾生 所愿求的善業， 恒常消除 一切有情的痛苦。 愿世間一切 恐懼畏懼之人， 僅聞我名號， 即得無畏。 愿眾生見我、憶念我、 或僅聞我名號，

།རབ་དང་འཁྲུག་མེད་རྣལ་མ་དང༌། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ངེས་པ་དང༌། །ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་རྗེས་འབྲང་བའི། །མངོན་ཤེས་ལྔ་པོ་ཐོབ་པར་ཤོག །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་རྣམ་ཀུན་དུ། །རྟག་ཏུ་ཕན་བདེ་བགྱིད་པར་ཤོག །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་སྐྱེ་བོ་གང༌། །སྡིག་པ་བྱེད་པར་འདོད་གྱུར་པ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གནོད་མེད་ པར། །རྟག་ཏུ་ཅིག་ཅར་ཟློག་གྱུར་ཅིག །ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང༌། །སྨན་དང་དགོན་པའི་ཤིང་བཞིན་དུ། །རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །རང་དགར་དགག་མེད་སྤྱད་བྱར་ཤོག །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྲོག་བཞིན་ ཕོངས། །དེ་དག་བདག་ལའང་ཆེས་ཕོངས་ཤོག །བདག་ལ་དེ་དག་སྡིག་སྨིན་ཞིང༌། །བདག་དགེ་མ་ལུས་དེར་སྨིན་ཤོག །ཇི་སྲིད་སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཀྱང༌། །གང་དུ་མ་གྲོལ་དེ་སྲིད་དུ། །དེ་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱང་གནས་གྱུར་ཅིག །ཅེས་ཉིན་ལན་གསུམ་མཚན་ལན་གསུམ་དུ་བརྗོད་ན་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་འཐོབ་པར། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ཕྱིར་སྐུ་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་གྱི། །སྤྱན་སྔའམ་ཡང་ན་གཞན་ཡང་རུང༌། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་འདི། །ཉིན་མཚན་ཀུན་དུ་ལན་གསུམ་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང༌། དེ་སྐད་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་གང༌། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་ན། གངྒཱའི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་ཤོང་མི་འགྱུར། །དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དང་མདོ་སྡེ་དག་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་བསླབ་པས་ཉིན་མཚན་འདའ་བར་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དལ་འབྱོར་རྨི་ལམ་ཁུང་ལྟར་ཡུད་ཙམ་ཐོབ་ཀྱང༌། མི་རྟག་པ་ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་འདྲ་བ་འདི་ལ་ལམ་སྣ་མ་ཟིན་ན་དེ་ནས་མི་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： 愿獲得五種神通：清凈無擾、自然、圓滿菩提的確定性，以及世世代代相隨。愿永遠為一切眾生帶來利益和快樂。愿世間任何想要作惡的人，都能毫無障礙地立即停止。愿像土、水、火、風、藥草和荒野中的樹木一樣，永遠讓所有眾生隨意無礙地使用。愿眾生像珍惜生命一樣珍惜我，愿他們對我更加珍惜。愿他們的罪業成熟在我身上，愿我所有的善業成熟在他們身上。只要還有任何眾生未得解脫，即使獲得無上菩提，也愿留駐世間。 如果日夜各三次誦讀這段文字，就能獲得無量功德。正如經中所說："因此，在佛像、佛塔前，或其他任何地方，日夜都應三次誦讀這二十個偈頌。"又說："如果誦讀此文所獲功德有形體的話，即使恒河沙數的世界也容納不下。這是佛陀所說的。" 此外，還應按照菩薩藏和經典中所說的那樣，日夜不斷地修學。為什麼呢？因為暇滿人身如夢中洞穴般稍縱即逝，無常如水中泡沫，若在此時不把握修行的機會，以後就難以把握了。

། « བདུན་པ་ལྟུང་བྱེད་ཉི་ཤུ་ཕྱོགས་མཐུན་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ནི། »ད་ནི་ལྟུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་མི་ཉམས་བསླབ་བྱ་སྟེ། །ལོག་པར་ལྟ་སོགས་རྒྱལ་པོའི་ལྟུང་བ་ལྔ། །གྲོང་སོགས་བློན་པོའི་ལྔ་དང་ཕལ་པའི་བརྒྱད། །ཐུན་མོང་གཉིས་ཏེ་ཉི་ཤུ་ལྟུང་བྱེད་ལ། ། དེ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་ཉེས་བྱས་ཤེས་པར་བྱ། ། དེ་དག་མི་ལྡན་ལྟུང་དང་ཉེས་མེད་དེ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་མཐུན་བསླབ་བྱར་ཤེས་པར་བྱ། །འདིར་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། བསླབ་བཏུས་སུ་རྩ་ལྟུང་བཅུ་དགུ་གསུངས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ལ་ངེས་པ་ལྔ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་དཀོར་འཕྲོག་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སླཽང་ལ་ཆད་པས་གཅོད་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བསླབ་པ་ལས་འབེབས་པ་དང༌། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱེད་པ་དང༌། ལོག་པར་ལྟ་བ་འཛིན་པའོ། །བློན་པོ་ལ་ངེས་པ་ལྔ་ནི། གྲོང་དང༌། ལྗོངས་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་དང༌། གྲོང་རྡལ་དང༌། ཡུལ་འཁོར་འཇོམས་པའོ། །ཕལ་པ་ལ་ངེས་པ་བརྒྱད་ནི། བློ་མ་སྦྱངས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་ཕྱིར་བཟློག་པ་དང༌། སོ་སོར་ཐར་པ་སྤངས་ཏེ་ཐེག་ཆེན་ལ་སྦྱོར་བ་དང༌། ཉན་རང་གི་ཐེག་པ་འཛིན་ཞིང་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང༌། རྙེད་བཀུར་གྱི་ཕྱིར་བདག་ལ་བསྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང༌། རང་གི་ཟབ་མོ་བཟོད་པར་སྨྲ་བ་དང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་དཀོར་སྨིན་ཞིང་ལེན་པ་དང༌། ཞི་གནས་པའི་ནོར་ཁ་ཏོན་པ་ལ་སྦྱིན་པའོ། །ཐུན་མོང་བ་སྨོན་པའི་སེམས་བཏང་བ་དང་བཅུ་དགུ། དེའི་སྟེང་དུ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འཇུག་པའི་སེམས་སྤངས་ཏེ། དགེ་བ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་ཉི་ཤུ་ཡིན་ ནོ། །ཟླ་བ་སྙིང་པོའི་མདོ་དང༌། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་འཇུག་སེམས་སྤངས་པ་ཉིད་ལྟུང་བྱེད་དུ་གསལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ལྟུང་བ་དེ་དག་བྱུང་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་མི་རུང་བས་གསོ་བ་ལ་འབད་དོ།

以下是直譯： 現在解釋墮罪的詳細分類。如前所述的方法： 不損害菩提心二種是學處， 邪見等五種是王者的墮罪， 村莊等五種是大臣的墮罪，八種是普通人的， 共同的兩種，共二十種墮罪， 應知與此相應的惡作罪。 不具這些則無墮罪和過失， 應知與善法相應的是學處。 這裡依據《虛空藏經》，《學處攝要》中說有十九種根本墮罪。王者特有的五種是：奪取三寶財物、懲罰持戒比丘、使出家人還俗、造作五無間罪、持邪見。大臣特有的五種是：毀壞村莊、地區、城市、鄉鎮和國土。普通人特有的八種是：向未經訓練的人講授空性、勸退已入大乘者、捨棄別解脫戒而修學大乘、執持聲聞乘並使他人執持、為求名利贊己毀他、自稱通達甚深法、接受並使用三寶財物、將靜修者的財物給予誦經者。共同的一種是捨棄發心，共十九種。 此外，《寶積經》中還提到：捨棄行菩提心而不修善法，這是第二十種。《月藏經》和《虛空藏經》中也明確指出捨棄行菩提心是墮罪。 如果犯了這些墮罪，就不適合做菩薩，應當努力懺悔。

།སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས་རྩ་ལྟུང་བཞིར་གསུངས་ཏེ། རྙེད་བཀུར་གྱི་ཕྱིར་བདག་ལ་བསྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ཞིང་མགོན་མེད་པ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་འདོད་པ་ལ་སེར་སྣས་མི་སྟེར་བ་དང༌། བཤགས་ཀྱང་མི་ཉན་པར་ཁྲོ་བས་འཚོག་པ་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤང་ཞིང་ཆོས་འདྲར་སྣང་སྟོན་པ་སྟེ། རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བཞི་པོ་ནི་ཕམ་པ་འདྲ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྙེད་དང་བཀུར་སྟི་ཆགས་པ་ཡིས། །བདག་བསྟོད་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང༌། །སྡུག་བསྔལ་མགོན་མེད་གྱུར་པ་ལ། །སེར་སྣས་ཆོས་ནོར་མི་སྟེར་དང༌། །གཞན་གྱིས་བཤགས་ཀྱང་མི་ཉན་པར། ཁྲོ་བས་གཞན་ལ་འཚོག་པ་དང༌། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བྱེད་ཅིང༌། །དམ་ཆོས་འདྲར་སྣང་སྟོན་པ་འོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའང་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་རྩ་ལྟུང་བཞིར་བཞེད་ཅིང༌། ལེན་ཚུལ་ཡང་སེམས་དང་བ་ལས་སྐྱེ་བར་བཞེད་པས། ཕྱག་མཆོད་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུད་སྨིན་པ་ཉུང་ཟད་ལ་སྔོན་དུ་བར་ཆད་དྲི། རྗེས་བསླབ་པ་བརྗོད་ཅིང༌། རྩ་ལྟུང་བཞི་པོ་གང་རུང་བྱུང་ན་བཅོས་ཐབས་ཀྱང༌། སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པར། སྡོམ་པ་སླར་ཡང་བླང་བར་བྱ། །ཟག་པ་འབྲིང་ནི་གསུམ་ལ་བཤགས། །གཅིག་གི་མདུན་ན་ལྷག་མ་རྣམས། ཞེས་པ་ལྟར་འདོད་ཅིང༌། ལན་གྲངས་ཀྱང་གསུམ་ལས་ལྷག་པ་བླང་དུ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་རྣམས་ལེན་ཚུལ་ཡང་རྒྱུད་དག་པ་ལས་སྐྱེ་བར་བཞེད་པས། ཡན་ལག་བདུན་པ་བྱས་ཏེ། ཚོགས་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལ་སྔོན་དུ་བར་ཆད་མི་འདྲི། རྗེས་བསླབ་པ་མི་བརྗོད་ལ། བསྲུང་བྱ་ཡང་རྩ་ལྟུང་བཅུ་དགུའམ་ཉི་ཤུ་པོ་བསྲུང་ཞིང༌། བཅོས་ཚུལ་ཡང་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་འཆོས་ལ། ལན་གྲངས་ཇི་ཙམ་བླངས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་བཞེད་དོ། །དེས་ནི་སྲོལ་གཉིས་པོ་དེ་ནི་སེམས་ཙམ་པ་དང༌། ། དབུ་མ་པའི་ལུགས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཉིད་བཤད་དེ། དེ་ཡང་ལྟུང་བ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ། དཔེར་ན། ལོག་ལྟའི་ཕྱོགས་མཐུན་མ་གུས་པ་ཙམ་ནི། ཉེས་བྱས་ནས་ཀུན་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是直譯： 《二十頌戒論》中說有四種根本墮罪：為求名利而贊己毀他；對苦難無依者因吝嗇而不施予法財；他人懺悔時不聽受而生嗔怒打罵；捨棄大乘而宣說相似正法。這四種根本墮罪被視為類似於他勝罪。 如經中所說： "貪著利養及恭敬，自讚而譭謗他人， 對於苦難無依者，吝嗇不施法與財， 他人懺悔不聽受，反以嗔怒而打罵， 捨棄大乘之教法，宣說相似正法者。" 無著論師及其追隨者認為有四種根本墮罪，並認為受戒應從凈信心生起。他們主張僅依靠禮拜供養就能略微成熟相續，受戒前先問遮難，之後宣說學處。如果犯了四種根本墮罪中的任何一種，懺悔方法如《二十頌戒論》所說："應當重新受戒，中等過失向三人懺悔，其餘向一人懺悔。"他們認為受戒次數不能超過三次，如《菩薩地》中所說。 龍樹菩薩的追隨者認為受戒應從清凈相續中生起。他們主張先做七支供，對如海會眾不問遮難，之後也不宣說學處。他們認為應守護十九或二十種根本墮罪，懺悔方法是向虛空藏菩薩祈請後進行懺悔，並認為無論受戒多少次都能生起。 這兩種傳統分別代表唯識派和中觀派的不同觀點。 現在解釋與墮罪相應的過失。這些與墮罪相應的過失，例如與邪見相應的僅僅是不恭敬，應當知道從惡作罪開始都屬於這類。

། དེའང་ལོག་ལྟ་སྤངས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྟུང་མེད་ཅེས་བྱ་ལ། ཕྱོགས་མཐུན་གྱིས་ཀྱང་མ་གོས་པ་ནི་ཉེས་མེད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་བསླབ་བྱ་ཡིན་ཞིང༌། ཁྱད་པར་དུ་གཞན་དོན་དང་འབྲེལ་པ་དངོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ཡིན་ནོ། ། «བརྒྱད་པ་སྨོན་འཇུག་སོ་སོའི་བསྲུང་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། སྨོན་པའི་བསྲུང་ཚུལ་དང༌། འཇུག་པའི་བསྲུང་ཚུལ་ལོ། །» «སྨོན་པའི་བསྲུང་ཚུལ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀྱི། མདོར་བསྟན་པ་ནི། »ད་ནི་སྨོན་འཇུག་སོ་སོའི་བསྲུང་ཚུལ་བཤད་དེ། དེའང་དང་པོ་སྨོན་པ་བསྲུང་ཚུལ་ལའང་སྤང་བླང་གི་སྒོ་ནས་བསྲུང་བ་ནི། བསླབ་པ་ཇི་སྙེད་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་གི་རིམ་པ། མདོར་ན་ནག་པོའི་ཆོས་བཞི་སྤང་བྱ་ཞིང༌། །དཀར་པོའི་ཆོས་བཞི་དག་ལ་ནན་ཏན་བྱ། །ཞེས་བསྟན་སྟེ། «རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལའང་གཉིས་ལས། ནག་པོའི་ཆོས་བཞི་སྤང་བར་གདམས་པ་ནི།» རིམ་པ་ལྟར་དང་པོ་བཞི་ནི། མཆོད་འོས་སླུ་དང་འགྱོད་པ་མེད་ལ་བསྐྱེད། །དམ་པ་རྣམས་ལ་མི་སྙན་སྒྲོག་པ་དང༌། །འགྲོ་བའི་ནང་ན་གཡོ་དང་སྒྱུས་སྤྱོད་པ། །ནག་པོའི་ཆོས་བཞི་ལགས་པས་སྤང་འཚལ་ལོ། །ཇི་སྐད་དུ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་ལེའུ་ལས། འོད་སྲུངས། ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྗེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། བླ་མ་དང་མཆོད་པར་འོས་པ་སླུ་བ་དང༌། གཞན་འགྱོད་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འགྱོད་པ་བསྐྱེད་པ་དང༌། སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྡང་སེམས་ཀྱིས་སྐྱོན་ནས་བརྗོད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ལ་གཡོ་དང་སྒྱུས་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 捨棄邪見等善心稱為無墮罪，不被相應過失所染稱為無過失。一切善法都是學處，尤其是與利他相關的是直接學處。 第八、解釋發心和行愿各自的守護方法分兩部分：發心的守護方法和行愿的守護方法。 發心的守護方法又分兩部分。簡要說明如下： 現在解釋發心和行愿各自的守護方法。首先，發心的守護方法從斷除和修習兩方面來守護。所有學處的次第，簡而言之： 應當斷除四種黑法， 精進修習四種白法。 詳細解釋分兩部分。首先，勸誡斷除四種黑法： 欺騙應供養者及無悔處生悔， 對聖者們說不悅耳之語， 在眾生中以詭詐行事， 這四種黑法應當斷除。 如《寶積經·迦葉問品》中所說："迦葉，具足四法則忘失菩提心。何為四？欺騙上師及應供養者，于無悔處令他生悔，以嗔心誹謗已發菩提心的菩薩，以詭詐對待眾生。"

། «དཀར་པོའི་ཆོས་བཞི་བསྒྲུབ་པར་གདམས་པ་ནི། »དཀར་པོའི་ཆོས་བཞི་ནི། དམ་པ་བསྟེན་ཞིང་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་བརྗོད། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡང་དག་དགེ་ལ་བསྐུལ། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད། །ལྷག་པའི་བསམ་པས་འགྲོ་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད། །དཀར་པོའི་ཆོས་རབ་བཞི་པོ་བསྟེན་པར་ མཛོད། །ཅེས་པ་སྟེ། བརྫུན་སྤངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བདེའི་གཞིར་གྱུར་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ནི། ལམ་གྱི་གྲོགས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། གཡོ་སྒྱུ་མེད་པར་ལྷག་པའི་བསམ་པས་གནས་པ་ནི་དམ་པ་བསྟན་ཞིང་བསྔགས་པ་བརྗོད་པས་མཚོན་ཏེ། དགེ་བ་མཐའ་དག་གི་རྗེས་སུ་ཕྱོགས་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དགོད་པ་ནི་དགེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་བསྐུལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། འོད་སྲུངས། ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྗེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་མི་སྨྲ་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ལ་གཡོ་སྒྱུ་མེད་པར་ལྷག་པའི་བསམ་པས་གནས་པ་ དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་དགོད་པའོ་ཞེས་སོ། །བརྟན་བྱའི་སྒོ་ནས་བསྲུང་བ་ནི། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། གཞོན་ནུ། འདུ་ཤེས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པོར་འགྱུར་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང༌། དེས་བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་ལམ་གྱི་འདུ་ཤེས་དང༌། དེ་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ལམ་གྲོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། ། «འཇུག་སེམས་ཀྱི་བསྲུང་ཚུལ་ནི།» གཉིས་པ་འཇུག་པ་བསྲུང་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་བཤད་པ་ནི། རང་དོན་ལས་ཀྱང་གཞན་ཕན་གཙོར་འཛིན་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་སྟེ། །གཞན་དོན་འགྱུར་ན་ལུས་ངག་མི་དགེ་བདུན། ། གནང་བའི་སྐབས་ཡོད་དོན་ལ་དགེ་བ་ཡིན། །ཡིད་གསུམ་ནམ་ཡང་གནང་བའི་སྐབས་མེད་དོ།

以下是直譯： 勸誡修習四種白法： 親近善士並稱贊其功德， 勸導眾生行真實善法， 對菩薩生起如佛之想， 以增上意樂為眾生謀利樂。 應當修習這四種殊勝白法。 捨棄虛妄是為眾生利樂之基礎，對菩薩生起如佛之想是成為殊勝道友，以無詭詐的增上意樂安住是親近善士並稱贊其功德的表現，趨向一切善法，引導一切眾生安住大乘是勸導行殊勝善法即初發菩提心。 如經中所說："迦葉，具足四法則不忘失菩提心。何為四？知而不妄語，對菩薩生起如佛之想，以無詭詐的增上意樂安住于眾生，引導一切眾生安住大乘。" 從穩固的角度守護，如《聖三昧王經》中說："童子，具足四種想則菩提心堅固。何為四？對真實善知識生起佛想，對其所說法生起道路想，對修行者生起道友想，對一切眾生生起獨子想。" 行愿的守護方法： 第二、解釋行愿的守護次第： 較自利更重視利他， 是諸菩薩的學處。 若能利他，身語七不善 有開許之處，實為善法。 意三業永無開許之處。

།གཞན་ཡང༌། རང་དོན་ཞི་བདེ་འདོད་པའི་དགེ་བ་ ཡང༌། །རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྟུང་བ་སྟེ། །གཞན་ཕྱིར་ཕན་ན་མི་དགེ་གང་ལགས་པ། །དེ་ཡང་བསླབ་བྱ་ལེགས་པར་རྒྱལ་བས་གསུངས། ། དེའང་སྤང་བྱ་སྤོང་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པ། ཤེས་བྱ་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པ། བསྒྲུབ་བྱ་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། དང་པོ་ལའང༌། རྩ་བའི་ལྟུང་བ་ཤེས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང༌། དོན་མེད་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཉེས་བྱས་ལས་སེམས་བསྲུང་པའི་ཚུལ་དང༌། གནང་བཀག་ཤེས་པ་ལས་བསླབ་པའི་ཚུལ་བཞི་ལས། དང་པོ་གསུམ་ནི་སྔར་སྨོས་ཟིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལུས་ངག་གཉིས་ཀྱི་གནང་བའི་སྐབས་ཡོད་དེ། གཞན་དོན་དུ་འགྱུར་བ། འགྱུར་བར་ཤེས་པ། རང་གི་དགེ་བ་དེ་ལས་ཆེ་བ་མི་སྒྲིབ་པའི་སྟེང་དུ་འཕེལ་བ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་བརྟགས་ནས། སེམས་དཔའ་ཆེ་ལ་མི་དགེ་བདུན་གནང་ངོ་ཞེས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། མི་ནག་མདུང་ཐུང་ཅན་གྱི་མི་མང་པོ་རང་འདོད་ཀྱིས་གསོད་པ་མཐོང་ནས། དེད་དཔོན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲོག་བཅད་པ་ལྟ་བུ། འགའ་ཞིག་འབྱོར་ཡང་སེར་སྣས་མི་སྦྱིན་པ་དང༌། མུ་གེའི་ཚེ་གང་ཞིག་སྲོག་ལ་ཐུག་ན། གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་ཕྱུག་པོ་ལས་མ་བྱིན་པར་བླངས་ཏེ་དབུལ་པོ་ལ་བྱིན་པ་ལྟ་བུ། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་སྐར་མ་ལ་དགའ་བས་གཞན་འདོད་པས་གདུངས་ཏེ་འཆི་ངེས་པ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱད་པ་ལྟ་བུ། གསོད་ངེས་པ་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲས་པ་ལྟ་བུ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་བསླུས་ནས་ངན་འགྲོར་འཁྲིད་པ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་དུ་དེ་གཉིས་ཕྲ་མས་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་བསང་བའི་ཕྱིར་གཏམ་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུང་འཆད་པའམ་བཞད་གད་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངག་འཁྱལ་ལྟ་བུ། སྡིག་པ་ལ་འཇུག་ངེས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་ནི་གནང་བ་ཡིན་ཏེ་དོན་ལ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་ནི་ནམ་ཡང་གནང་བའི་སྐབས་མེད་དེ་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： 此外， 為自利求寂樂的善行， 對菩薩而言也是墮罪。 若為利他而行不善， 佛說這也是善妙學處。 這包括以斷除應斷的方式學習、以了知所知的方式學習、以修行應修的方式學習三種。 第一種又分為四：了知根本墮罪、守護心不犯煩惱性和無意義的惡作、了知開許與禁止而學習。前三種已經提到過，最後一種是指身語七不善業有開許之處。為利他，知道能利他，不障礙且增長自己更大的善行，在這三種情況下，對大菩薩開許七種不善業。 為何如此？例如： 見許多人被短矛黑人殺害，船長以大悲心為使其解脫無邊輪迴而殺生。 有人雖富裕卻因吝嗇不佈施，在饑荒時為救他人性命，為雙方利益從富人處不與取而施予窮人。 如婆羅門童子星喜，為救他人因慾望而必死無疑，而行邪淫。 為救必死之人而說妄語。 為使人遠離惡友欺騙引入惡趣，而離間他們。 為安慰憂愁者而講各種故事或開玩笑等綺語。 為阻止他人必定造惡而說粗語。 這些都是開許的，因為實際上是善行。 意的三業永遠沒有開許的情況，因為它們只是不善。

ཁ་ཅིག་ནི་གནང་པའི་སྐབས་ཡོད་ཅེས་ཟེར་བའང་སྡོམ་མ་ཕྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇམ་དཔལ་དད་པ་ལོག་ནས་མུ་སྟེགས་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་པས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བཏུལ་བའི་ཚེ་ལོག་ལྟ་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟུང་བ་གླེངས་པས། མེད་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་སྦྱོར་མོད། དེའང་དེ་ལྟར་ལུས་ངག་གིས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ལ་ལོག་ལྟ་སྐྱེས་པ་སྐད་བསྟན་གྱི། སེམས་ལོག་ལྟ་སྐྱེས་ན་དེ་དག་ལ་བར་བར་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་གསུངས་པ་དེ་ཅི་ལ་འོང༌། དེས་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ནམ་དུའང་མ་གནང་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལུས་ངག་གིས་མི་དགེ་བ་བྱས་པས་ཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དུག་ཟོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། སེམས་དགེ་བ་དུག་སྔགས་ལྟ་བུས་ཟིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས། སྙིང་རྗེ་ལྡན་ཞིང་བྱམས་ཕྱིར་དང༌། །སེམས་དགེ་བ་ལ་ཉེས་པ་མེད། །ཅེས་ སོ། །འོ་ན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། སེམས་ཅན་གཅིག་གི་སྲོག་བཅད་ཀྱང་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་ཉེ་ཚེ་བའི་དམྱལ་བར་འཚེད་པར་གསུངས་པས་སྡིག་པ་ནམ་ཡང་མི་བྱ་བར་གསུངས་མོད་སྙམ་ན། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱྀ་བློའི་རིམ་པ་ལ་དགོངས་ནས། རེས་འགའ་གཅིག་དང༌། དུ་མ་དང༌། ངེས་པ་དང༌། མ་ངེས་པར་གསུངས་ཀྱང་མི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གསུང་ལ་བསྟོད་པ་ལས། གནང་བ་དང་ནི་བཀག་པ་ལས། ཁྱོད་བཀའ་ལ་ལར་གཅིག་ཏུ་ངེས། །ལ་ལར་ངེས་པ་མ་ལགས་ལ། ། ཕན་ཚུན་འགལ་བ་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན། དགོངས་པ་ཅན་དང་ལྡེམ་དགོངས་བཞིའི་རིམ་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་གལ་ཆེའོ། ། འདི་དག་གི་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་བྱ་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པ་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་མི་སློབ་པ། དེ་ནི་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་གཙུག་ལག་དང༌། གནས་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་ལ་ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། བསླབ་པས་ནན་ཏན་དུ་བྱ་དགོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： 有些人說意業也有開許之處，這是沒有分清楚界限。例如文殊信心倒退進入外道時，調伏遍行者時生起邪見，被指出墮罪時說沒有。但這只是表面上以身語對遍行者生起邪見，若心中真生邪見，為何還說要間或讚歎三寶功德？因此，意業永遠不被開許。 若問：以身語造不善業豈不成過失，如同服毒？答：以善心如咒力護持則無過失。如《二十頌》所說："具悲心且為慈愛，善心無過失。" 若問：《念處經》說殺一眾生也將在中劫中煮煉于近邊地獄，豈不是說永遠不應造惡？答：佛陀的教言是觀待眾生心智而說，有時說一、多、決定、不定，但應知無矛盾。如《贊佛語》所說："開許與禁止，您的教言有些決定，有些不決定，但互不矛盾。"因此，瞭解了義不了義、意趣、隱密意趣四種次第很重要。這些分類下文將詳細解釋。 以了知所知的方式學習：如《經莊嚴論》所說："菩薩無不學之處。"應當以聞思修勤修世間的學問、處所和出世間的一切法，因為需要證得一切智。

།དེའང་བསྡུ་ན། བཟོ་རིག་པ་དང༌། གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང༌། ཕྱི་རིག་པ་དང༌། ནང་རིག་པ་སྟེ་གནས་ལྔ་ལ་སྦྱང་བར། དེ་ཉིད་ལས། རིགས་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ན། །འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་དག་ཚར་གཅད་རྗེས་གཟུང་དང༌། ། རང་ཉིད་ཀུན་ཤེས་བྱ་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བརྩོན་བྱེད། །ཅེས་སོ། ཁྱད་པར་དུ་བསླབ་སྡོམ་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱས་ལ་བསྲུང་བ་གལ་ཆེའོ། །དེའང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས། ལྟུང་བ་དང༌། ལྟུང་མེད་དང༌། ཕྱོགས་མཐུན་དང༌། བསླབ་བྱ་དང༌། ཕྱིར་བཅོས་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྩ་བའི་ལྟུང་བ་ནི་ཉི་ཤུའོ། །ལྟུང་བ་དེ་མེད་ཅིང་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་སྟུང་མེད་དོ། །ཕྱོགས་མཐུན་ལ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང༌། མི་དགེ་བ་ལྟུང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཉེས་བྱས་ཀྱང་གཉིས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ དང༌། དོན་མེད་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཉེས་བྱས་སོ། །དེའང་བྲེ་མོའི་གཏམ་དང་ལྟད་མོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་ཆགས་སྡང་གིས་བསྐྱེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་བྱས། དེས་བསྐྱེད་ཀྱང་དྲན་ཤེས་བཞིན་གྱིས་མ་ཟིན་པར་དགོས་མེད་དུ་འཇུག་ན་དོན་མེད་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཉེས་བྱས། གཞན་གྱི་དོན་དུ་མ་ཆགས་པར་འཇུག་ན་ལྟུང་མེད། ཆགས་པས་འཇུག་ན་དེའི་ཆའི་ཉེས་པ་སྟེ་ཕྱོགས་མཐུན་ནོ། །གཞན་དགའ་བ་ཙམ་གྱིས་འཇུག་ཀྱང་དེ་ཉིད་དོ། །གཉེན་པོར་མི་རྟག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསླབ་བྱ། གལ་ཏེ་ཉེས་པ་མཐོང་ནས་བཤགས་བསྡམ་བྱ་བས་ཕྱིར་བཅོས་སོ། །ཡང་དཔེར་བྱ་ན། དགེ་བའི་ཆ་དང་མ་འབྲེལ་བར་ས་བརྐོ་རྩ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པའི་ཉེས་བྱས་སོ། ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་ན་ལྟུང་མེད་དོ། །དོན་མེད་དྲན་པས་མ་ཟིན་བཞིན་དུ་ས་རིས་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་མཐུན། དྲན་ཤེས་བཞིན་གྱིས་ཟིན་པར་བྱ་བ་བསླབ་བྱ། བསླབ་པ་དྲན་ནས་ཕྱིར་འཆོས་ཤིང་སྡོམ་པ་ནི་ཕྱིར་བཅོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་གང་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是直譯： 這些可歸納為五明：工巧明、醫方明、因明、聲明和內明。應當修習這五種學問。如《經莊嚴論》所說： "若不勤修五明處， 即使聖者亦不能成就一切智。 因此為折服攝受他人， 及為自身遍知而勤修。" 特別重要的是瞭解並守護戒律次第。如前所述，應瞭解五種：墮罪、無罪、相似、學處和懺悔。 根本墮罪有二十種。無墮罪而行善為無罪。相似分為與善相似和與不善墮罪相似。這兩種又分為煩惱性惡作和無意義惡作。 例如，參與閑談和觀看錶演等，若由貪嗔引起則為煩惱性惡作；若無正念正知而無意義參與則為無意義惡作；若無執著為利他而參與則無罪；若有執著參與則為相似過失。僅為取悅他人蔘與也是如此。修無常等為對治是學處。若見過失而懺悔防護則為懺悔。 再舉例：無關善行而挖地、割草等是無意義惡作。若為善行則無罪。無意義且無正念地畫地等是相似過失。保持正念正知是學處。憶念學處后懺悔防護是懺悔。 應當以此方式理解身語意一切行為。

།ཉམས་ན་གསོ་ཐབས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལས། སྨོན་པ་ཉམས་ན་དེ་གསོ་བ་སྟེ། དེའང་ཉམས་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ནི། ཞུམ་པ་དང༌། སྒྱིད་ལུག་པ་དང༌། ལམ་གཞན་ལ་འཇུག་པ་གསུམ་ལས། ཞུམ་པ་ནི་བདག་འདྲ་བས་གཞན་དོན་མི་ནུས་སྙམ་ན་གཏོང་བས། དེའི་གཉེན་པོར་དལ་འབྱོར་ཐོབ་ཅིང་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དུས་འདིར་ཞུམ་པ་སྤངས་ཏེ་གཟེང་བསྟོད་པ་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། གང་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མིར་གྱུར་པ། །ཚད་མེད་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་དེའི་ཕྱིར། །ཞུམ་པ་དང་དུ་བླང་མི་བྱ། །ཞེས་སོ། །སྒྱིད་ལུག་པ་ནི་ལམ་གྱི་ཕན་ཡོན་མ་མཐོང་ཞིང༌། དཀའ་སྤྱད་ཀྱི་ཉེས་པ་མཐོང་ནས་སྒྱིད་ལུག་ན་གཏོང་བས། དེའི་གཉེན་པོར་ཕན་ཡོན་དང་བྲོད་པ་བསྟན་ནས་བཟོད་པར་གདམས་པ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་བས་སྐྱོ་ངལ་ཀུན་སེལ་བའི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྟ་ཞོན་ནས། །བདེ་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་བ་ལ། སེམས་ཤེས་སུ་ཞིག་སྒྱིད་ལུག་འགྱུར། །ཞེས་སོ། ཐེག་ཆེན་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ནའང་གཏོང་བས། དེའི་གཉེན་པོར་ཉེས་པ་དང༌། ཕན་ཡོན་བསྒོམ་པ་གཉིས་ལས། ཉན་རང་གི་ལམ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རིང་བ་ནི། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ལས་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཁྲིས་རིང་སྟེ་ཞེས་སོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་པ་ནི། སྔ་མ་ལས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྟོབས་ཀྱིས། །སྔོན་གྱི་སྡིག་པ་ཟད་བྱེད་ ཅིང༌། །བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་སྡུད་བྱེད་ཕྱིར། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། རང་གི་དོན་ལ་མི་བལྟ་ ཕྱིར། །གཞན་དོན་རོ་གཅིག་དགའ་བ་གང༌། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཐེག་ཆེན་ཏེ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བཏང་ན་བྱང་ཆུབ་ལས་རིང་ཞིང་འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་དོ། །གསོ་ཐབས་ནི་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་དྲུང་དུ་གནོང་ཞིང་འགྱོད་པས་བཤགས་བསྡམ་བྱའོ། །ཡང་སྔར་བཞིན་བླངས་པས་སྐྱེ་སྟེ། གྲངས་ངེས་པ་མེད་དོ།

以下是直譯： 關於破戒后的恢復方法也應瞭解。若發心退失，應當恢復。退失的因緣有三：怯懦、懈怠和入他道。 怯懦是認為像自己這樣的人無法利他而捨棄。對治方法是，既然已獲得暇滿併發心，應捨棄怯懦而自我鼓勵。如《經莊嚴論》所說： "因為無量剎那中， 眾產生人能證得圓滿菩提， 故不應接受怯懦。" 懈怠是未見道的利益而見到苦行的過患而懈怠。對治方法是顯示利益並勸勉忍耐。如《入菩薩行論》所說： "因此騎上除一切疲勞的， 菩提心馬， 從樂趣向樂， 知心者誰會懈怠？" 若認為聲聞道勝過大乘而捨棄，對治方法是思維過患和利益。聲聞緣覺道遠離圓滿菩提，如《大日經》所說："聲聞緣覺道與無上果相距八萬大劫。" 大乘利益無量，如前所說： "此菩提心力， 能儘先前罪， 積聚福德蘊， 故勝於聲聞。" 又如《寶鬘論》所說： "不顧自利故， 唯樂他利益， 功德源大乘。" 若如是捨棄菩提心，則遠離菩提，將遭受無量輪迴和惡趣苦。 恢復方法是在佛像等前懺悔防護。再次如前發心即可生起，次數不限。

།འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་གསོ་ཐབས་ལའང༌། ཉམས་པའི་རྐྱེན་ནི་རྟེན་གཞི་སྨོན་པའི་སེམས་ཤོར་བ། འགལ་ཟླ་རྩ་ལྟུང་བྱུང་བ། སྤོང་རྐྱེན་བསླབ་པ་ཕུལ་བ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་པའི་ཉེས་པ་ནི། སྔར་བསགས་ཟིན་གྱི་དགེ་བ་མངོན་གྱུར་ན་སྨད་པས་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བ་མེད་ཅིང་ཐེག་ཆེན་དང་མི་འཕྲད་པ་དང༌། དམ་བཅའ་ཉམས་པས་ཀུན་གྱིས་སྨད་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་དང༌། ཉེས་པ་ལྕི་བས་ངན་འགྲོར་ཡུན་རིང་དུ་འཁྱམ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེའང༌། སློབ་སྤྲིང་ལས། གང་དག་གཅིག་པུའང་ཡིད་ཀྱིས་ངེས་པར་རབ་བརྟགས་ཏེ། །ཡང་དག་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པར་བྱེད་པ་དེ། །ས་སྟེང་དཀྱིལ་ན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དམ་པ་སྟེ། །སློབ་མ་མཆོག་དེས་བླ་མ་བཀུར་བ་ཉིད་དུ་གྱུར། །ངོ་ཚ་ཡོན་ཏན་ཚོགས་བསྐྱེད་མ་གཅིག་ཡ་རབས་མོ། །མཆོག་ཏུ་གཡོ་མེད་བྱམས་པར་བལྟ་བའི་རྗེས་འབྲང་བ། །བདེན་དང་གཞུང་ལ་དགའ་བའི་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པ་རྣམས། །སྲོག་ནི་བདེ་བླག་གཏོང་བར་བྱེད་ཀྱི་དམ་བཅས་མིན། །རེ་ཞིག་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་དཔྱས་དང་སྡིག་པ་ཡི། །འགྲོ་བ་ཀུན་དང་དམྱལ་བ་མི་བཟད་ཕར་ཞོག་གི །རང་བཞི་ན་རྣལ་མ་བོར་ནས་མོད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ། །མཁས་ལ་ས་སྟེང་དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཅི་ཡོད། གང་ཞིག་ཐུབ་དབང་རྣམས་ཀྱིས་སྲོལ་གཏོད་ཆོས་ཀྱི་ལམ། །རྒྱ་ཆེན་གྲུ་དང་འདྲ་བ་རྙེད་ནས་སླར་འདོར་བ། །འཁོར་བ་རྒྱ་མཚོའི་ཀློང་དཀྱིལ་གར་མཁན་འདྲ་རྣམས་ལ། །དགའ་བས་ངེས་པར་དེའི་སེམས་བསླུས་པར་གྱུར་པ་སྙམ། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དགེ་བ་གཞན་ཡང་ཉམས་བླ་ཡི། །སེམས་ནི་ནམ་ཡང་ཉམས་མི་བྱ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེའང་ཐུན་ཚོད་ལས་ཉམས་ཏེ་ཤོར་ན་འགྱོད་སེམས་ཀྱིས་བཤགས་ནས་སྔར་བཞིན་ཆོ་ག་ལན་གསུམ་གྱིས་བླངས་པས་སོར་ཆུད་ཅིང༌། གྲངས་ངེས་པ་མེད་དོ། །ནག་པོ་པས་ནི་གསོ་ཐབསཀྱི་རིགས་གསུམ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དམན་པ་ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་དབང་གིས་འགྱོད་ཅིང་ཡིད་ལ་གཅགས་པས་གཞན་གྱི་དྲུང་དུ་ཉེས་པ་འཆགས་ཤིང༌། ཕྱིས་སྡོམ་པས་རིམ་གྱིས་ཉེས་པ་དེ་ལས་རིང་ཞིག་ན་ལྡང་བ་ཡང་ཡོད་དོ།

以下是直譯： 關於入菩提心的恢復方法，退失的因緣有三：失去作為基礎的愿菩提心、違犯根本墮罪、捨棄學處。 退失的過患是：已積累的善業若顯現則被誹謗，來世無安樂且不遇大乘；違背誓言而成為眾人誹謗的對象；由於過失嚴重而長時漂泊惡趣。 如《教授國王經》所說： "即使獨自以意詳細觀察， 與正法相應者， 在大地中央成為殊勝聖者， 彼上等弟子尊敬上師。 慚愧功德聚生唯一貴族女， 極無動搖慈愛視隨行， 喜愛真理正法具威嚴者， 易捨生命而不捨誓言。 暫且眾人譏諷及罪惡， 一切眾生及難忍地獄且不論， 捨棄本性立即遭受痛苦， 于智者地上還有何苦？ 若得佛陀開創之法道， 如廣大船筏而後捨棄， 輪迴大海中央如舞者， 定以歡喜心欺騙其心。" 因此，如《入菩薩行論》所說："寧舍其他善，終不捨此心。" 若於座間退失，應以悔心懺悔，如前以儀軌三遍受持即可恢復，次數不限。 那洛巴則說三種恢復方法： "有些下等者由於執實而後悔，心生憂慮，在他人面前懺悔過失，之後守護，漸漸遠離彼過失而復起。"

།བར་མ་ཁ་ཅིག་ནི་རིག་སྔགས་དང་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལྷ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ་ལྷའི་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཐོབ་པས་ལྟུང་བ་ལས་ལྡང་ངོ༌། །དམ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་གང་གིས་ལྟུང་བར་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་ཤེས་པས་ཚེགས་མེད་པར་གནས་ཏེ། ཇི་ལྟར། འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། འཇམ་དཔལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ལས་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་དེས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ལེགས་པར་སེམས་ཏེ། བློ་དམན་པ་དག་གིས་ཡུལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་གྱི་དྲུང་ངམ་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དྲུང་དུ་སོང་སྟེ། ཡན་ལག་བདུན་པ་བྱས་ལ་གསོ་བའམ། ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དགོངས་སུ་གསོལ། །བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་ལ་ལྟུང་བ་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་བྱུང་བ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤགས་ཀྱི་དག་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་ལན་གསུམ་བརྗོད་པ་དང༌། ཕ་རོལ་པོས། ཉེས་ལྟུང་དེ་དག་ལ་ཉེས་ལྟུང་དུ་གཟིགས་སམ། ཕྱིན་ཆད་ལེགས་པར་སྡོམ་མམ་ཞེས་པའི་ལན་དུ་རང་གིས། འཁུམས་ལགས། སྡོམ་ལགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པས་ཉེས་པ་ལས་ཐར་པ་ཡིན་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་གསུངས་སོ།

以下是直譯： 一些中等者通過取悅明咒和密咒的本尊菩薩如虛空藏等，獲得本尊的許可而從墮罪中恢復。 一些上等者則了知所謂的墮罪本身即是菩提心，因此毫不費力地安住。如《聖說一切法無生經》所說："文殊，若有菩薩了知無業無異熟，則獲得業障清凈。" 此處應當善加思考而隨學。智慧較低者可在菩薩僧伽前或殊勝所依前，修七支供后恢復，或說："某某大菩薩垂念，我某某生起了某某墮罪，為一切眾生懺悔，祈請清凈。"如是三遍。 對方問："你視此等過失為過失嗎？今後能否善加守護？" 自己回答："知罪。當守護。" 《菩薩地》中說，如此即可從過失中解脫。

།ཡང་བར་མ་ལྷའི་བསྐྱེད་རྫོགས་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་དག་གིས། རང་རང་གི་ཡི་དམ་ལྷའི་མདུན་དུ། ཡན་ལག་བདུན་པ་བྱས་ལ་བཤགས་བསྡམ་བྱས་པས་ལྟུང་བ་ལས་ལྡང་ངོ༌། ། དེའང་རིགས་སྔགས་སྤྱིའི་ལྷ་འཕགས་པ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སྟེ། དེའི་མདུན་དུ་འཆགས་པར་འདོད་ན། ཉིན་མཚན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་བཤགས་ཏེ། དེའང་གང་བྱུང་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ཀྱི་བར་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་མཚན་ནས་བརྗོད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་བ་དང༌། ཉེས་ལྟུང་གི་སྡིག་པ་འཆགས་པ་རྣམས་དྲག་ལ་རྒྱུན་རིང་བར་བྱས་ཏེ། ཐོ་རངས་ཀར་སོང་བ་ན་འདི་སྐད་བརྗོད་དེ། སྐྱ་རེངས། བདག་གི་འཕྲིན་པ་མཛད་དུ་གསོལ། །འཕགས་པ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ལ་བདག་གིས་ཉེས་ལྟུང་བཤགས་ན་དག་པར་མཛད་ནས་དགོངས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་ལན་གསུམ་བརྗོད་པས། ཉི་མ་འཆར་ཀ་ན་ཉེས་ལྟུང་དག་པའི་ལྟས། ལུས་སེམས་སྔོན་བས་བདེ་བ་དང༌། ཉི་མའང་འཇམ་པོར་འཆར་བ་དང༌། ནམ་མཁའ་དག་པ་དང༌། རྨི་ལམ་དགེ་བ་སྟོན་པར་གསུངས་སོ། །གང་ཟག་མཆོག་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། ཐོག་མར་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེས་ལྟུང་གང་ཡིན་པའི་མིང་ནས་བརྗོད་དེ། མདུན་གྱི་ནམ་མཁའི་སངས་རྒྱས་སྲས་དང་བཅས་པ་ལ་བཤགས་པའི་རྗེས་ལ། ཉེས་པ་དེ་ཉིད་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་དེ་གཉིས་ཀའི་བར་དུ་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་དབྱིབས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་བརྟག་པ་བྱས་པས། གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང༌། གང་དུའང་མི་གནས། གར་ཡང་མི་འགྲོ་བ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་ཤེས་ནས་དེའི་ངང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས། ཉེས་ལྟུང་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་བཅུ་རྒྱས་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱང་བར་འགྱུར་རོ།

以下是直譯： 此外，中等者精進于本尊生圓次第者，在各自本尊面前修七支供並懺悔發誓，即可從墮罪中恢復。 若欲在明咒共同本尊聖虛空藏前懺悔，應晝夜不間斷地懺悔。從犯戒時起至深夜，稱誦十方諸佛菩薩，尤其是聖虛空藏的名號並頂禮，猛烈而長時間地懺悔過失罪業。 黎明時應如是說："曙光啊，請為我傳訊。我向聖虛空藏懺悔過失，祈請清凈、垂念並加持。"如是三遍。 據說，當太陽將升起時，會出現過失清凈的徵兆：身心比以前更加安樂，陽光柔和，天空清澈，夢境吉祥。 一些上等者則結跏趺坐，首先以幻夢般的方式說出過失的名稱，向前方虛空中的諸佛菩薩懺悔。之後，觀察該過失的內外及其間的本質、形狀、顏色等。了知其無所從來，無所安住，無所去往，本性如虛空。安住於此境界中，即從一切過失中解脫。 《大解脫十方廣經》說："菩薩若具足四法，則能凈除破戒及一切煩惱罪業。"

།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཆོས་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཆོས་རྣམས་མི་འགག་པར་མཐོང་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་དང་ལྡན་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། སེམས་ཅན་གཅིག་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཤེས་ན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྦྱོང་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་སྟེང་དུ་ལོ་སྟོང་གི་རྡུལ་ཆགས་པ་གོས་ཀྱིས་ཕྱིས་པས་རྡུལ་མེད་པ་དང་མཚུངས་སོ། །ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁང་སྟོང་གི་མུན་པ་མུན་ནག་ལོ་སྟོང་ལོན་པ་ཡང་མར་མེ་གཅིག་གིས་མེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་སྡིག་པ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང༌། དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས། ལྷའི་བུ་པདྨ་དཀར་པོས་གསོལ་པ། འཇམ་དཔལ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཇི་ལྟར་སྦྱང་བར་བྱ། སྨྲས་པ༌། ལྷའི་བུ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་ལས་ཉིད་ཡེ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་ན་ཚེགས་མེད་པར་འདག་པར་འགྱུར་ཏེ། དུང་ལ་སོལ་བས་གོས་པ་ན་རས་ཀྱིས་ཕྱིས་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་གིས་ཤེས་བྱ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བསྲུང་བ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

以下是直譯： 何為四法？因為諸法無來，因爲了知諸法不生，因為見到諸法不滅，因為諸法依因緣而生故自性空。具足這四法，則不會生起破戒和煩惱過失。 《法王經》說：若知眾生為一無二，則能清凈一切障礙。譬如鏡面上積千年塵垢，用布擦拭后變得無塵。又如千年黑暗的空屋，一盞燈就能驅散黑暗。同樣，了知心無自性的真實諦理，能在剎那間凈除無數劫的罪業。 《入勝義經》中，天子白蓮花問："文殊，如何清凈業障？"答曰："天子，若了知業本無實，則能輕易清凈業障。如同用布擦拭被炭灰染黑的貝殼。" 以上已經說明了通過了知所知而守護的方法。

།དགུ་པ་གང་གིས་བསྒྲུབ་པའི་གང་ཟག་གི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ནི། ད་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྲུང་བ་སྟོན་ཏེ། གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དང༌། ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རྒྱལ་སྲས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་དེ། །རང་ཉིད་གྲོལ་ནས་འགྲོ་བ་སྒྲོལ་འདོད་པ། །རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། །རང་དང་འགྲོ་བ་མཉམ་དུ་ཐར་འདོད་པ། །གྲུ་པ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། །འགྲོ་བ་བསྒྲལ་ནས་རང་ཉིད་ཞི་འདོད་པ། །རྫི་བོ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ། །རིམ་བཞིན་གྲངས་མེད་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང༌། །བདུན་དང་གསུམ་གྱིས་གྲོལ་བ་འཐོབ་པ་ནི། ། དབང་པོའི་རིམ་པ་ལགས་པར་མདོ་ལས་གསུངས། །དེའང་བྱསང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདོད་ཆེན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རང་ཉིད་ཐོག་མར་སངས་རྒྱས་ནས་ཕྱིས་འགྲོ་བ་སྒྲོལ་བ་ནི། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་ནས་རྒྱལ་འབངས་བདེ་བ་ལ་འགོད་པར་འདོད་པ་སྟེ། འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་དུ་མདོ་དུ་མ་ལས་བཤད་དོ། །རང་དང་འགྲོ་བ་མཉམ་དུ་གྲོལ་བར་འདོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཉེན་པ་དག་གྲུའི་འགྲུབ་བོ་དང་རང་ཉིད་མཉམ་དུ་ཆུ་བོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདོད་པའོ། །ཐོག་མར་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་ནས་གདོད་རང་ཉིད་གྲོལ་བར་འདོད་པ་དཔེ་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། །ར་ལུག་དང་བ་ལང་གི་རྫི་བོ་དག་གིས་འཕྲང་ལ་སོགས་པ་དོག་ཅིང་ཉམ་ང་བའི་གནས་མཐོང་ངམ༌། །གཞན་དུའང་རང་གི་མདུན་དུ་དེ་དག་བཅུག་ནས། གཅིག་ཀྱང་ཕྱི་ལ་མ་ལུས་པར་བྱས་ཏེ་འགྲོ་བ་ནི་འཇམ་དཔལ་དང་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་ ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གྲངས་མེད་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང༌། འབྲིང་པོས་བདུན་དང༌། རྣོན་པོས་གསུམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། དེ་ལ་འདོད་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་གྲངས་མེད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་གྲངས་མེད་པ་བདུན་གྱིས་ཚར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 第九、說明修行者的次第： 現在講解通過修行而守護的方法。首先說明修行者的型別，其次說明如何修行。 關於第一點： 菩薩有三種類型： 一、先自己解脫后欲度化眾生的，如國王般的菩薩； 二、欲與眾生同時解脫的，如船伕般的菩薩； 三、先度化眾生后自己欲得寂靜的，如牧人般的菩薩。 經中說，這三種菩薩分別經過三十三、七、三個無數劫而得解脫，這是根據根器利鈍的次第。 第一種稱為大欲菩薩發心，先自己成佛后度化眾生，如國王得到王位后欲讓臣民安樂。許多經中說這是如彌勒菩薩般的發心。 第二種稱為殊勝智慧發心，欲與眾生同時解脫，如船伕欲與乘客同時到達彼岸。 第三種稱為無比發心，先度化眾生后自己解脫，如牧羊人、牧牛人在狹窄危險之處或其他地方讓牲畜走在前面，自己殿後，一個不落地前進。這是如文殊、釋迦牟尼佛般的發心。 鈍根者經三十三個無數劫，中等根器者經七個無數劫，利根者經三個無數劫而證得無上菩提。 《寶積經》中說："發大欲心者經三十三個無數劫而解脫輪迴。發殊勝智慧心者經七個無數劫而圓滿。

།དཔེ་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་སྟོབས་ཆུང་ངུ་དང༌། འབྲིང་དང༌། ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་དག་དཔེར་བྱ་ན། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང༌། གྲུའི་ཁ་ལོ་པ་དང༌། སྐྱོང་བྱེད་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། ། «བཅུ་པ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱ་རྒྱལ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབ་ཚུལ་ལ་གཉིས་ལས། མདོར་བསྟན་པ་ནི།» གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ལ་བསླབ་པ་ སྟེ། །གཙོ་བོར་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བསླབ། །ཅེས་པ་སྟེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་བརྩོན་གསམ་གཏན་དང༌། །དེ་བཞིན་ཤེས་རབ་གཞལ་མེད་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །འདི་དག་རྒྱས་མཛོད་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཛོད། ཅེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་ལ་བསླབ་ བོ། །དེའང་ཐུན་མོང་གི་རང་བཞིན་དང༌། སོ་སོའི་རང་བཞིན་གཉིས་ལས། ཐུན་མོང་ལའང་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དྲུག་སྟེ། འཁོར་གསུམ་དུ་མི་རྟོག་པས་རང་གི་བདོག་པ་གཞན་ལ་གཏོང་སེམས་དགེ་བ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེའི་བྱེད་ལས་ཕ་རོལ་གྱི་དབུལ་བ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། ། འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་པས་སྲིད་ཞིའི་སྐྱོན་སྤོང་བའི་སེམས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བྱེད་ལས་འཚེ་བ་ལས་ལོག་པའོ། །འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་པས་གནོད་པ་དང་སྐྱོ་ངལ་བཟོད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་སྐྲག་པ་ནི་བཟོད་པའོ། །བྱེད་ལས་ཁྲོ་བ་མེད་པའོ། །འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་པས་དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བྱེད་ལས་དགེ་བ་འཕེལ་བའོ། །འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །བྱེད་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བའོ། །འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་པས་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །བྱེད་ལས་ཤེས་བྱ་རྟོགས་ཤིང་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་བའོ།

以下是直譯： 發無比心者經三個無數劫而現前圓滿菩提。為什麼呢？因為心力有小、中、大的差別。這些可以比喻為轉輪王、船伕和牧人。"經中廣泛如是說。 第十、如何修學佛陀行為分為兩部分。首先簡要說明： 第二，如何修行的內容是：菩薩應學習一切，主要學習六波羅蜜多。 如《致友書》中說："佈施、持戒、忍辱、精進、禪定，以及智慧無量波羅蜜，請廣修這些，渡過輪迴大海彼岸，成為勝者之王。"應如是修學。 這又分為共同性質和各自性質兩種。共同性質中，自性有六種： 佈施波羅蜜多：不執著三輪，以自己所有施予他人的善心及其種子。其作用是消除他人貧窮。 持戒：不執著三輪，捨棄輪迴與涅槃過失的心及其種子。其作用是遠離傷害。 忍辱：不執著三輪，忍受傷害和疲勞，不畏懼法性。其作用是無嗔恨。 精進：不執著三輪，對善法歡喜。其作用是增長善法。 禪定：不執著三輪，心一境性。其作用是平息煩惱。 智慧：不執著三輪，了悟法的本性。其作用是通達所知，解脫輪迴。

།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཞན་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང༌། ངེས་པར་ལེགས་པ་དང་མངོན་པར་མཐོ་བ་འགྲུབ་པས་དོན་ཆེ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ དང༌། དགེ་བ་གོང་དུ་འཕེལ་བས་མི་ཟད་པ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟང་ཟིང་མེད། །དོན་ཆེ་བ་དང་མི་ཟད་པ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་བཞིར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །གྲངས་ངེས་པ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་མངོན་མཐོ་བསྒྲུབ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དྲུག་ཏུ་གྲངས་ངེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ལོངས་སྤྱོད་དང་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། །འཁོར་རྩོམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་མངོན་མཐོ་དང༌། །རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་དབང་ཉིད་མི་འགྲོ་དང༌། །བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་གཞན་དོན་བྱས་པས་རང་དོན་འགྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དྲུག་ཏུ་གྲངས་ངེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། མི་ཕོངས་པ་དང་རྣམ་པར་མི་འཚེ་དང༌། ། རྣམ་འཚེ་བཟོད་དང་བྱ་བས་མི་སྐྱོ་དང༌། དགའ་བྱེད་ལེགས་པར་བརྗོད་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །གཞན་གྱི་དོན་ནི་རང་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཏུ་གྲངས་ངེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། བསླབ་གསུམ་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི། རྒྱལ་བས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག །ཡང་དག་བཤད་དེ་དང་པོ་གསུམ། །ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས། །གཅིག་ནི་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་གཏོགས། །ཞེས་སོ། །དེའང་དང་པོ་གསུམ་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་སོ། །སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱུ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ངོ་བོ། བཟོད་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་གཉིས་ཀྱི་བསམ་གཏན་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་ཤིང༌། ཤེས་རབ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པས་བསྡུས་ལ། བརྩོན་འགྲུས་གཅིག་པུ་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་སུ་ལྡན་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །གོ་རིམས་ངེས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ཕྱི་མ་སྐྱེ། །དམན་དང་མཆོག་ཏུ་གནས་ཕྱིར་དང༌། །རགས་པ་དང་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར།། དེ་དག་རིམ་པར་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 這些波羅蜜多的功德有四種： 廣大：為利他而緣于菩提。 大義：成就決定善和增上生。 無染：超越世間。 無盡：善法不斷增長。 如《經莊嚴論》中說："廣大、無染、大義、無盡，應知佈施等一切的功德有四種。" 關於數量的確定有三點： 第一，就成就增上生和斷除煩惱而言，確定為六種。同論中說："圓滿受用和身體，圓滿眷屬和事業為增上；永不為煩惱所控，諸事不顛倒。" 第二，就利他而成就自利而言，確定為六種。同論中說："不貧窮、不害他、忍受傷害、不厭善行、令人歡喜、善說法，因此利他即是自利。" 第三，就三學而言，波羅蜜多確定為六種。同論中說："佛陀依據三學，善說六波羅蜜多。前三屬一種，后二各屬一種，一種通三學。" 其中，前三屬增上戒學。佈施是因，持戒是體，忍辱是特徵。后兩種中，禪定屬心學，智慧屬慧學。精進一種貫通所有學處。 關於次第的確定，同論中說："依前生后，安住下劣與殊勝，粗細之故，如是次第而宣說。"

།དེའང་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རིམ་པ་དང༌། སྦྱིན་པ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་པས་བཟང་ངན་གྱི་རིམ་པ་དང༌། སྔ་མ་སྔ་མ་རགས་ཤིང་བསླབས་དང་རྟོགས་པར་སླ་ལ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དཀའ་བས་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རིམ་པ་སྟེ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས་ངེས་པ་ཡིན་ ནོ། །བསྒྲུབ་ཚུལ་ནི། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ནའང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བ་ དང༌། ཡང་ཡང་སྲིད་པའི་གནས་འདིར་བདེ་འགྲོ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དང༌། ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པར་བྱ་བས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བསལ་བའི་བསམ་གཏན་དང༌། ཐབས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རེ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང༌། ། ཡང་སྲིད་མི་འདོད་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བཟོད་པ་དང༌། །ཡོན་ཏན་ཀུན་སྡུད་བརྩོན་འགྲུས་དང༌། །དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་མིན། །ཤེས་རབ་ཐབས་དང་ལྡན་པ་ཡི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ལ། །བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་སྦྱོར། །ཞེས་སོ། །ངེས་ཚིག་ནི། དེ་ཉིད་ལས། དབུལ་བ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང༌། །བསིལ་བ་འཐོབ་དང་ཁྲོ་བཟོད་དང༌། །མཆོག་ལ་སྦྱོར་དང་ཡིད་འཛིན་དང༌། །དོན་དམ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བཤད་དེ། །ཞེས་སོ། ། དབུལ་བ་སེལ་བས་སྦྱིན་པ། ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་བསིལ་ཞིང་སྐྱོབ་པས་ཚུལ་ཁྲིམས། ཁོང་ཁྲོ་བཟོད་པས་བཟོད་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྦྱོར་བས་བརྩོན་འགྲུས། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པས་བསམ་གཏན། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པས་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ།

以下是直譯： 這是依據前者生後者的因果次第、佈施比持戒低劣的優劣次第、前者粗顯易學易悟而後者微細難學的粗細次第這三種關係而確定的。 修行方法是：佈施時不期望果報，持戒時不希求再次投生善趣，修忍辱時對一切忍耐，精進時攝集一切功德，修禪定時超越無色界，修智慧時不離方便。 如同論中說："無所期望的佈施，不求再有的持戒，對一切忍辱，攝集諸功德的精進，同樣禪定非無色，智慧具足方便，於此六波羅蜜多，堅固者當精進修。" 詞義解釋，同論中說："消除貧窮、獲得清涼、忍耐嗔怒、趣向最勝、攝持心意、了知勝義，故如是宣說。" 消除貧窮故名佈施，冷卻煩惱熱惱並救護故名持戒，忍耐嗔怒故名忍辱，趣向佛地故名精進，一心專注故名禪定，了知法性勝義諦故名智慧。

། « སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བདུན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་གསུམ་ལས། ཡུལ་ངོས་གཟུང་བ་ནི།» ད་ནི་སོ་སོའི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ལ་དྲུག་ལས། སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནི། འདི་ལྟར། འགྲོ་བ་དབུལ་བས་ཉམ་ཐག་མཐོང་ནས་ནི། ། «རང་བཞིན་སྤྱིར་བསྟན་པ་ནི། »དེ་ལ། ཟས་གོས་རྟ་དང་ཤིང་རྟ་གླང་པོ་སོགས། །མཁོ་དགུའི་ཡོ་བྱད་དཔག་མེད་གཏོང་བ་སྟེ། །བུ་དང་བུ་མོ་ལ་སོགས་གཏོང་བ་ ཆེ། །མགོ་དང་མིག་སོགས་ཤིན་ཏུ་གཏོང་བ་སྟེ། །ཟང་ཟིང་དང་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕན་པ་བསྒྲུབ། ། «ཕན་ཡོན་བཤད་པ་ནི། »སྦྱིན་པ། དེས་ནི་རང་གི་སེར་སྣའི་ཚོགས་འཇོམས་ཤིང༌། ། གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དེའང་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་བསོད་ནམས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ཏེ། རང་གི་སེར་སྣ་མེད་པས་ཡི་དགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་གཅོད་ཅིང༌། དངོས་སུ་གཞན་ལ་ཕན་པའི་འབྱོར་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་འཛིན་གྱིས་དྲིས་པས་ལུང་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ཏེ། འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཏོང་བ་དང༌། གཏོང་བ་ཆེན་པོ་དང༌། ཤིན་ཏུ་གཏོང་བའོ། །དེ་ལ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟས་དང༌། གོས་དང༌། ཤིང་རྟ་དང༌། གླང་པོ་ཆེ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པའོ། །གཏོང་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བུ་དང༌། བུ་མོ་དང༌། ཁྱིམ་ཐབ་སྦྱིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱ་དཀའ་བ་སྟེ། མགོ་དང༌། མིག་དང༌། ལག་པ་དང༌། རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། མྱུ་གུ་དང༌། སྣག་ཚ་དང༌། གླེགས་བམ་སྦྱིན་པ་ནི་ཆུང་ངུའོ། །སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཆེན་པོའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང༌། ནམ་མཁའ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 現在解釋各自的本質，共有六項。首先是佈施的本質，如下： 見到眾生因貧窮而痛苦， 施予無量所需用具， 如飲食衣服、馬車象等。 佈施兒女等為大舍， 佈施頭目等為極舍， 成辦財物與法的利益。 佈施能摧毀自己的慳吝， 並使他人的財富增長。 其中，財物佈施圓滿福德資糧，法佈施圓滿智慧資糧。由於自己無慳吝，斷絕餓鬼道的輪迴，並直接使他人獲得利益和財富。 《聖持世所問經》中說："其中，財物佈施圓滿福德資糧，法佈施圓滿智慧資糧。這兩者能成就一切種智。財物佈施是什麼呢？即是舍、大舍和極舍。舍是指佈施食物、衣服、車乘和象等。大舍是指佈施兒子、女兒和妻子。極舍是指難行之舍，如佈施頭、眼、手、腳等。法佈施是什麼呢？佈施筆、墨和經書等為小法施。隨根基宣說聲聞、緣覺和無上法為大法施。引導趣入無上菩提，宣說如虛空般不可思議之法為極大法施。"

།དེའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པས་གཙོ་བོར་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་གཏོང་ལ། རབ་ཏུ་བྱུང་བས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང༌། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། དོན་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང༌། །རྩ་བ་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་ཚོགས་དང༌། །གཉིས་རྗེས་འཛིན་དང་རྫོགས་བྱེད་དང༌། །དེ་ཡང་སེར་སྣ་མེད་ལྡན་དང༌། །ཆོས་དང་མི་འཇིགས་ཟང་ཟིང་གཏོང༌། །སྦྱིན་པ་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ནི་སེར་སྣ་མེད་པ། རྒྱུ་ནི་གཏོང་སེམས་དག་པ། འབྲས་བུ་ནི་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབ་པ། བྱེད་ལས་ནི་རང་གཞན་གཉིས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། དེ་ཉིད་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་སློབ་དང་ཕྲད་ན་རང་གི་སྲོག་ཀྱང་རྟག་ཏུ་གཏོང༌། །སྙིང་རྗེས་གཞན་ལས་ལན་ཡང་མི་རེ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་དོན་མི་གཉེར། །སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །སྦྱིན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 其中，在家菩薩主要行財物佈施，出家菩薩則行法佈施。 如《經莊嚴論》中說： "佈施諸義利， 心為根本依， 身財圓滿及， 攝二眾圓滿， 無慳具足施， 法無畏財施， 智者如是知， 精進而修行。" 其中，本質是無慳吝，因是清凈施心，果是成就圓滿身財，作用是攝受自他二者並圓滿二資糧。 殊勝功德如同論中說： "佛子遇師長，常施自身命， 悲憫不求報，不求欲果報， 以此施安置，眾生三菩提， 智慧所攝持，世間施無盡。"

། « ཚུལ་ཁྲིམས་ལའང་གསུམ་ལས། རང་བཞིན་བཤད་ནས་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ནི། »ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་པ་ལ་མེད་ཅིང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཡོད་པས། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུད་བསྡམས་ཤིང༌། སེམས་ཀྱི་དགེ་བ་ཞི་བ་རྣམས་སྒྲུབ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དོན་གཉིས་ཕུན་ཚོགས་འཐོབ། «བསླབ་བྱ་མདོར་བསྟན་ནས་བསྲུང་བར་གདམས་པ་ནི། »དེ་ཡང༌། སྡོམ་དང་ཆོས་སྡུད་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་དེ། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་རྟག་བསྲུང༌། ། « བསྲུང་རྟེན་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བ་དང་རྩ་བ་བྱང་སེམས་སུ་བཤད་པ་ནི། »དེའི་རྟེན། ཁྱིམ་པས་དགེ་བསྙེན་བསྙེན་གནས་སྨོན་འཇུག་ལ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བས་དགེ་སློང་དགེ་ཚུལ་དང༌། །དགེ་སློབ་མ་ཡི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་སྟེང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་བསྲུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན། །དེ་ལ་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ནི། སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བདུན་གང་རུང་གི་སྟེང་དུ་སྨོན་འཇུག་གི་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཙམ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བདུན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའང་དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་གཉིས། དགེ་ཚུལ་ཕ་མ་གཉིས། དགེ་སློང་ཕ་མ་གཉིས། དགེ་སློབ་མ། བསྙེན་གནས་ཕ་མ་གཉིས་ཏེ་དགུ་ཡོད་ཀྱང༌། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བསྙེན་དང་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གཉིས། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་ཚུལ་རབ་བྱུང་བར་མ་དགེ་སློང་སྟེ་ལྔར་རིགས་བསྡུ་བས་ན་དེའི་སྟེང་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །དེའང༌། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་དག་ནི། །ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་རྣམས་དང་ལྡན། །དེ་ལྟས་སྡོམ་བརྩོན་ཁྱིམ་པ་ཡི། །བྱང་སེམས་རྣམས་ལས་མཆོག་ཏུ་བཤད། །ཅེས་པས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཤད་ལ། མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང༌། ཁྱེའུ་དང་བུ་མོའི་གཟུགས་སུ་འདུག་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་རབ་ཏུ་མང་པོ་རྣམས་དང་ཡང་ཐབས་གཅིག་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 現在解釋持戒波羅蜜多。外道沒有而內道佛教有的殊勝戒律，能調伏相續，成就寂靜善心，以智慧獲得二種圓滿利益。 菩薩子常護三種戒： 律儀戒、攝善法戒、饒益有情戒。 其所依： 在家者持居士戒、八關齋戒、發心戒； 出家者持比丘、沙彌、式叉摩那戒； 在此之上守護菩提心二種，即為持戒。 這裡所說菩薩戒律，是指在七種別解脫戒之上具有願行二種發心。僅就菩薩戒而言，則無七種別解脫戒的區分。 雖有優婆塞、優婆夷、沙彌、沙彌尼、比丘、比丘尼、式叉摩那、八關齋戒男女共九種，但可歸納為在家的優婆塞戒和八關齋戒，出家的沙彌戒、中間出家戒和比丘戒五種，在此之上具有二種發心即稱為菩薩戒。 《經莊嚴論》中說： "出家之諸分， 具無量功德， 故精進持戒， 勝在家菩薩。" 這是說明出家菩薩。經中也說："與無量億那由他在家菩薩、出家菩薩、童男童女形象的菩薩共聚一處。"

།དེའང་དགེ་བསྙེན་ལ་གཉིས་ལས། སྣ་འགའ་བསྲུང་བ་སོགས་ཀྱི་དགེ་བསྙེན་ནི་རྩ་བ་བཞིའམ་བཞིའི་གང་རུང་བསྲུང་ཞིང་འདོད་ལོག་སྤང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་ནི་རྩ་བ་བཞི་ཆང་དང༌། དེའི་སྟེང་དུ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། ། དགེ་ཚུལ་ནི། འོད་ལྡན་ལས། གང་ཞིག་སྲོག་གཅོད་གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་ དང༌། །མི་ཚངས་སྤྱོད་བརྫུན་བཅོས་པའི་ཆང་ལ་སོགས། །གར་སོགས་ཕྲེང་སོགས་མལ་ཆེན་མཐོ་བ་དང༌། །ཕྱི་དྲོའི་ཁ་ཟས་གསེར་དངུལ་ལེན་པ་ སྤང༌། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱི་བསླབ་པའི་གནས་བཅུ་འཛིན་ཅིང༌། གཞན་ཡང་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེས་པ་ལས་སེམས་བསྲུང་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློབ་མ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེའི་སྟེང་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་མི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་སྤོང་བྱེད་གཉེན་པོ་དགེ་བ་སྟེ། བུད་མེད་ཉོན་མོངས་པ་ཆེ་བས་བརྟན་མི་བརྟན་ནམ་ཐུབ་མི་ཐུབ་བརྟག་པ་ལ་ལོ་གཉིས་ལ་སོགས་པར་སློབ་པའོ། །དགེ་སློང་ལ་ཕམ་པ་བཞི། ལྷག་མ་བཅུ་གསུམ། སྤང་ལྟུང་སུམ་ཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཁྲིམས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་དང༌། དགེ་སློང་མ་ལ་སུམ་བརྒྱ་དྲུ་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང༌། ཕལ་ཆེན་པོ་དང༌། གནས་བརྟན་པ་དང་མང་པོས་བཀུར་བ་སོ་སོའི་སྡེ་པ་ཐ་དད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསླབ་པར་གྲགས་པ་རྣམས་སོ། །ས་སྡེ་ལས། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་བསླབ་པར་བརྗོད་པ་དེ་དག་གི་སྟེང་དུ་སྨོན་འཇུག་གི་སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པར་ཡོད་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཁྲིམས་རྣམས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཉེས་སྤྱོད་ལས་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྤོང་སེམས་དགེ་བ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སྤོང་བའི་སེམས་ནི་ཐོབ་པ་ལ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེའང་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པས་མི་དགེ་བ་བསྡམས་པའི་ཆ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། འཁོར་བར་ལྷ་མིའི་ལུས་འཛིན་ཅིང་རང་དོན་བདེ་བ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་མི་འཚེ་བར་མ་ཟད་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཆ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པར་གསུངས་སོ།

以下是直譯： 優婆塞有兩種：一種守持四根本戒中的部分或全部，並斷除邪淫；另一種是梵行優婆塞，除四根本戒和酒戒外，還斷除一切不凈行。 沙彌戒，如《光明論》所說： "斷殺盜淫妄， 及飲酒等物， 歌舞花鬘等， 高廣大床座， 非時食金銀， 應當皆遠離。" 即持守十種學處，並防護其他相似過失。 式叉摩那戒在此基礎上還要斷除不觸男子等十二種過失，以對治煩惱。因為女性煩惱較重，需要兩年或更長時間觀察是否堅固或能否忍受。 比丘有四根本墮罪、十三僧殘罪、三十捨墮等二百五十三條戒律，比丘尼有三百六十四條戒律等。這是說一切有部、大眾部、上座部和多聞部等不同部派所傳的戒律。 《瑜伽師地論》說，出家菩薩是指在上述出家戒之上獲得並未失壞願行發心者。 這些戒律是防護自心不造惡業的律儀戒，稱為增上戒學。 這些都是具有善種子的斷心，如《入行論》所說："獲得斷除心，說為戒度圓。" 其中，約束自心惡行、防護不善的部分是別解脫戒，爲了在輪迴中獲得人天身並得到自利安樂。不僅不害他人，還要利益他人的部分則稱為菩薩戒。

།སྔགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་དེའི་སྟེང་དུ་ཐ་མལ་དུ་འཛིན་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ཞིང་རིམ་གཉིས་བསྒོམ་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བརབྱས་པའོ། །དེའང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་རང་དུས་བརྩིས་ན་མི་དགེ་བ་བཅུ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པས་གནང་བའི་སྐབས་མེད་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་བདུན་གཞན་དོན་དུ་གནང་བ་ དང༌། སྔགས་ལ་མི་སྤོང་བར་ཐབས་ཀྱི་ཆར་བསྟེན་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་ལམ་ཟབ་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་ནི། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པའི་ཆ་ཐ་དད་དུ་ཡོད་དོ། །ཡུལ་འདོམ་ན་གོང་མ་བསྲུང་སྟེ་འོག་མའི་ཆ་དེར་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། འོག་མ་དང་རྣམ་པ་འགལ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་ངོ་བོ་མ་ཤོར་བས་འགལ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དཔེར་ན་སྔགས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་ཆང་འཐུང་བ་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་པས་ལྟུང་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཉེས་པར་བཤད་ཀྱང༌། ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཡུལ་བདག་ཉིད་དགེ་སློང་ངམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་དགོས་པ་ལ། དེའི་ཚེ་ལྷར་བསྐྱེད་པས་གཞི་གཞན་དུ་གྱུར། དངོས་པོ་མྱོས་བྱེད་ཆང་ཡིན་དགོས་པ་ལ། སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བདུད་རྩིར་བསྒྱུར་ཞིང་ལོངས་སྤྱད་པར་གསུངས་པ་དང༌། བསམ་པའི་འདུ་ཤེས་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པ་དགོས་པ་ལ། ལྷ་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར་དང༌། བདུད་རྩི་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་གནས་གྱུར་པས་ཉེས་པ་མེད་པའི་སྟེང་དུ་ལྷ་མཆོད་པས་ཚོགས་རྫོགས་པ་དང༌། ལྟ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པས་ཡོན་ཏན་ཡར་ལྡན་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བསླབ་པའི་ཆ་ཤས་ཀུན་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོར་ན་ཉེས་པ་བསྐྱེད་ན་གང་གི་ལུགས་ལའང་འགོག་ལ། ཡོན་ཏན་རྣམས་དགེ་བ་བསྐྱེད་ན་བྱ་བར་གནང་བས་བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེ་འབྲིང་དང་གནང་བཀག་ཤེས་ཤིང་སྤྱིར་བཏང་བ་དང༌། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཤེས་པ་གལ་ཆེ་སྟེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། སྤྱིར་བཏང་བ་ལ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ། །བསྟན་བཅོས་དག་ནི་ཀུན་ལ་བསྔགས། །ཞེས་སོ། །མདོར་ན་ཉེས་སྤྱོད་ཆ་དང་བཅས་པ་ལས་གཞན་དོན་དུ་སེམས་བསྲུང་བ་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

以下是直譯： 密咒戒是在此基礎上，斷除執著平凡的業和煩惱，使自身成為修習生起次第和圓滿次第的合適器皿。 就別解脫戒而言，十不善業是本性罪，沒有開許的餘地。菩薩戒則為利他開許其中七種。密咒則不斷除，而是作為方便道用，如從木頭生火般成為生起智慧的因，這是深道的殊勝之處。 在一個人的相續中，這些戒體是同一本質而有不同分類。若有衝突，應持守上位戒，因為下位戒已包含其中。雖然與下位戒表面上有矛盾，但實質未失，因此並無絲毫牴觸。 例如，在密咒行為時飲酒，聲聞視為犯戒，菩薩視為類似過失，但實際上並不犯戒。因為此時行者已不是比丘或菩薩身份，而是觀想為deity；所飲之物也不是醉人的酒，而是通過咒語、手印和禪定轉化為甘露；心中也不是平常的認知，而是安住于deity、壇城、甘露等觀想中。不僅無過，反而因供養deity而圓滿資糧，成為修習見解和禪定的助緣，有諸多功德。 其他學處也應如此理解。總之，若造作過失，任何傳統都會禁止；若生起功德，則允許行持。因此瞭解各種學處的大小輕重、開許與禁止、通則與特例很重要。如《寶鬘論》所說："通則中有特例，一切論中皆讚歎。" 簡言之，為利他而護心遠離一切惡行，即是律儀戒。

།ཚོགས་གཉིས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད། སྐྱེས་པ་སྤེལ་བ་ནི་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་བསླབ་པས་གཙོ་བོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པས་དངོས་སམ་བརྒྱུད་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་བསྒྲུབ་ལ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་གཞན་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་གནས་སྐབས་སུ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་མཐར་ཐུག་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ས་བོན་དགེ་བ་འདེབས་ཤིང་གཞན་བདེ་ལྷུར་ལེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་གསུམ་གྱིས་ལམ་བསླབ་པ་གསུམ་བསྒྲུབ་ཅིང་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་བོ། །སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་དེ་དང་འཚམས་པའི་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅན་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་མི་དགེ་བ་ལས་སེམས་བསྲུང་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྲུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང༌། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། ཡན་ལག་དྲུག་ཞི་བསམ་པས་ཟིན། །བདེ་འགྲོར་གནས་པ་སྦྱིན་བྱེད་དང༌། །རྟེན་དང་ཞི་དང་འཇིགས་པ་མེད། །བསོད་ནམས་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང༌། །བརྡར་བརྟགས་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། །སྡོམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 生起和增長由二資糧和六波羅蜜多所攝的功德，是攝善法戒，主要由心學所攝。 以善巧方便直接或間接利益眾生，以四攝法令他人歡喜，種下暫時增上和究竟善妙的善根種子，致力於他人安樂，這是饒益有情戒。 通過這三種戒律修持三學，圓滿二資糧。成佛時，由律儀戒獲得斷德圓滿，斷除二障及習氣；由攝善法戒獲得證德圓滿，如實了知一切；由饒益有情戒獲得事業圓滿，隨機應化，任運成辦二利。 《寶積經》云："迦葉，菩薩戒有三種：律儀戒、攝善法戒、饒益有情戒。其中，律儀戒是護心遠離不善；攝善法戒是成就善根；饒益有情戒是致力於利他。" 《大乘莊嚴經論》說： "六支寂靜意攝持， 安住善趣能佈施， 依止寂靜無畏懼， 具足福德資糧等， 獲得名言所觀察 法性，住戒者皆有。 智者了知如是戒， 應當如實而修行。"

།དེ་ལ་ངོ་བོ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་ལྡན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལའང་འཇིགས་པའི་གནས་སུ་བལྟ་བ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པའོ་ཞེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་བཤད་དོ། །རྒྱུ་ནི་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་ནི་བདེ་འགྲོར་གནས་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བ་དང༌། རང་གཞན་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཡོན་ཏན་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། །དབྱེ་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། ། དང་པོ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ལ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ལས་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཏེ། བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་སེམས་ཐོབ་པ་དང༌། མཐོང་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། སྡོམ་པ་སོ་སོར་ཐར་ཅེས་བྱ། །དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་སྐྱེས། །ཞེས་སོ། །འདི་དག་ནི་ཉམས་པ་མེད་པ་དང༌། ཉན་རང་དང་མ་འདྲེས་པ་དང༌། ཉེས་ལྟུང་གིས་མ་སྦགས་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་ཡིན་པས་མོད་མི་དམའ་བ་སྟེ། བཞི་ལྡན་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཅན་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཉིད། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་མོད་མི་དམའ། ་མ་འདྲེས་མ་སྦགས་པ་དག་བསྟེན་པར་མཛོད། ཁྲིམས་ནི་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུའི་ས་བཞིན་དུ། ། ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་གཞི་རྟེན་ལེགས་པར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་སྡོམ་དང་བརྩོན་པའི་རང་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་རྟག་བླངས། །མཐོ་རིས་མངོན་པར་མི་འདོད་ཡང་དག་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་མི་བསྐྱེད། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 其本質具六支：安住于戒律，受持別解脫戒，儀軌圓滿，行為圓滿，對微細罪過亦視為可畏之處，受持並學習學處。這是《聲聞地》中所說。 因是獲得寂靜涅槃。果是安住善趣。作用是作為一切功德的基礎。還能平息煩惱，令自他無畏。功德是具足福德資糧。 分類有：以言語受持的和法爾獲得的。前者是別解脫戒。法爾獲得的又分為由禪定生和無漏生兩種：獲得根本定心和獲得見道等無漏聖者之地。如《俱舍論》云："別解脫稱戒，禪生無漏生。" 這些戒應具備四種特質：無損壞、不與聲聞緣覺混雜、不被過失污染、因為是大乘而不低劣。具備這四者才能作為功德的依處。如《致弟子書》云："汝當持守不壞戒，不低劣、不混雜、不污染。戒如動靜之地，善說為諸功德依。" 關於如此戒律的功德，《大乘莊嚴經論》說： "佛子恒受持三戒， 具足律儀及精進， 不求生天得亦不貪， 以此戒令眾生入三菩提， 戒為智慧所攝持， 於世間中立不壞。"

། «བཟོད་པ་ལ་ཡང་བདུན་ལས། དབྱེ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ནི།» དེ་ནས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཕྱི་ནང་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་སྡུག་བསྔལ་ལ། །ཇི་མི་སྙམ་དང་སྙིང་རྗེས་ཆོས་ལ་སེམས། །དམིགས་མེད་བཟོད་པ་གསུམ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་གྱིས་གནོད་པའམ་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་ལ་ཁྲོ་བ་མི་བསྐྱེད་པ་ནི་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པའོ། །ཐར་པ་དང་རང་གཞན་གྱི་ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་དཀའ་སྤྱད་བཟོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུལེན་པ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་ པའོ། །སྙིང་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྐྱོ་ངལ་མེད་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་མི་སྐྲག་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དམིགས་པ་མེད་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་དག་གི་དོན་ཡང༌། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། མི་མཇེད་ཇི་མི་སྙམ་ཤེས་དང༌། །སྙིང་རྗེས་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། །ཕན་ཡོན་ལྔར་ནི་ཡང་དག་བཤད། །དེ་ནི་གཉིས་ཀྱི་དོན་བྱེད་དེ། །དཀའ་ཐུབ་གཙོ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན། །དེ་ལ་དེ་ནི་རྣམ་གསུམ་འདོད། ། བཟོད་པ་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། ། ངོ་བོ་ནི་གཞན་ལ་མི་ཁྲོ་ཞིང་དཀའ་སྤྱད་བཟོད་པའོ། །རྒྱུ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་ཕན་ཡོན་ལྔ་སྟེ། མདོ་ལས། ཁོན་མི་མང་བ་ཡིན། དབྱེན་མི་མང་བ་ཡིན། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མང་བ་ཡིན། འགྱོད་པ་མེད་པར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ཡིན། ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་སོ། །བྱེད་ལས་ནི་རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་དགེ་བ་བྱེད་དེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། གང་ཞིག་ཕ་རོལ་འཁྲུགས་ཤེས་ནས། །དེ་ལ་བདག་ནི་ཉེར་ཞི་བ། །དེས་ནི་བདག་དང་ཕ་རོལ་དང༌། །གཉིས་པོ་དག་གི་དོན་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཡོན་ཏན་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་དེ་བཞིན་མི་ཡི་གནོད་ཀུན་བཟོད། །མཐོ་རིས་གཉེར་དང་མི་ནུས་པས་མིན་འཇིགས་པས་མ་ཡིན་ཕན་ལྟས་མིན། ། བཟོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། ། བཟོད་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག ། ཅེས་སོ།

以下是直譯： 關於忍辱波羅蜜多： 對各種外內損害和痛苦， 無動於衷並以悲心思維法， 還應修持無緣三種忍辱。 即：對他人加害或傷害等不生嗔恨，是耐怨害忍。 忍受為解脫和成就自他之法的艱難修行，是安受苦忍。 以悲心無厭倦地利他，及不畏懼空性甚深義，是諦察法忍。 《大乘莊嚴經論》云： "耐怨害、安受苦、 悲心依法故， 善說五種利， 此能成二利。 苦行為主遍具足， 此中彼有三種相。 智者了知如是忍， 應當如實而修行。" 本質是不嗔他人並忍受艱難。因是悲心。果是五種利益，如經云："少怨恨，少紛爭，多安樂，無悔而死，身壞命終生善趣天界。" 作用是成辦自他二利。《法句譬喻經》云： "若知他人怒， 我心安然息， 此能成自他， 二者之利益。" 功德如《大乘莊嚴經論》所說： "佛子能忍極難忍， 及忍一切人加害， 非為求天非無能， 非因畏懼非求利。 以此忍辱令眾生， 安立三種菩提中， 忍為智慧所攝持， 於世間中立不壞。"

། «བསྒོམ་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི།» བཟོད་པ་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ། ཞེ་སྡང་ལྟ་བུའི་སྡིག་པ་འགའ་མེད་ལ། །བཟོད་མཚུངས་དཀའ་ཐུབ་བསོད་ནམས་གཞན་མེད་པས། །སྣ་ཚོགས་ཚུལ་གྱིས་བཟོད་ལ་ནན་ཏན་དུ། ཁྲོ་བའི་མེ་ཆེན་འཇིལ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་ལེགས་པའི་མཆོག་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བཟོད་པས་འགྲུབ་པས་བསོད་ནམས་གཞན་ལས་ཆེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆེ་ཤོས་དམྱལ་བ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ཞེ་སྡང་གིས་བསྐྱེད་པས་སྡིག་པའང་དེ་ལས་ཆེ་བ་མེད་པས་ན། ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པའི་དཀའ་ཐུབ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཞེ་སྡང་ལྟ་བུའི་སྡིག་པ་མེད། །བཟོད་པ་ལྟ་བུའི་དཀའ་ཐུབ་མེད། །དེ་བས་བཟོད་ལ་ནན་ཏན་དུ། །སྣ་ཚོགས་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། བཤེས་སྤྲིང་ལས། འདི་ལྟར་བཟོད་མཚུངས་དཀའ་ཐུབ་མ་མཆིས་པས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཁྲོ་བའི་གོ་སྐབས་དབྱེ་མི་བགྱི། ཁྲོ་བ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད། ། ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་སངས་རྒྱས་ཞལ་གྱིས་བཞེས། །ཞེས་སོ། ། «ཡུལ་མང་བས་སེམས་གཅིག་པུ་འདུལ་བར་བསྟན་པ་ནི།» དེ་ཡང་ཁྲོ་བའི་ཡུལ་མང་བས་རེ་རེའི་ལན་བྱས་ན་མི་འགྲུབ་པའམ་ཞི་དུས་མེད་པས་བཟོད་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་ནི། གནོད་པའི་ཡུལ་རྣམས་མི་བསྲུན་གྲངས་མེད་པས། །རེ་རེ་ཞི་ཡང་གདུལ་བར་ཡོང་མི་ལང༌། །སེམས་གཅིག་བཏུལ་བས་ཐམས་ཅད་དུལ་འགྱུར་བ། ། སེམས་འདུལ་བརྟུལ་ཞུགས་བསྲུང་ལ་ནན་ཏན་མཛོད། །དེ་སྐད་དུ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སེམས་ཅན་མི་བསྲུན་ནམ་མཁའ་བཞིན། །དེ་དག་གཞོམ་གྱིས་ཡོང་མི་ལང༌། ཁྲོ་བའི་སེམས་ནི་གཅིག་བཅོམ་ན། །དགྲ་དེ་ཐམས་ཅད་ཆོམས་དང་དྲ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 簡要說明修習忍辱的方法： 沒有比嗔恨等煩惱更大的罪過， 也沒有比忍辱更大的苦行功德， 因此應以各種方法精進修習忍辱， 努力熄滅巨大的嗔恨之火。 如是，最高的善是菩提，而菩提由忍辱成就，故忍辱的功德大於其他功德。最大的痛苦是地獄，而地獄由嗔恨產生，故沒有比嗔恨更大的罪過。因此，應當以各種方法修習忍辱的苦行。 《入菩薩行論》云： "無罪如嗔恨， 無苦行如忍， 故應以種種， 方便修忍辱。" 《致弟子書》云： "如是無有苦行堪比忍， 故汝不應給嗔恨機會， 佛親口許若斷除嗔恨， 即可獲得不退轉果位。" 由於嗔恨對像眾多，若一一報復則無法完成或無暇平息，故應修忍辱的方法是： 傷害對像眾多難以馴服， 即使一一平息也無法全部調伏， 調伏一心則一切都能調伏， 故應精進守護調心的禁戒。 如《入菩薩行論》所說： "難調眾生如虛空， 欲盡降伏實無能， 若滅一嗔恨之心， 如是眾敵皆摧毀。"

། «གནོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བཟོད་པ་འགྲུབ་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི།» གཞན་ཡང༌། གནོད་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོད་པའི་ལེགས་པ་འགྲུབ། །སྙིང་རྗེ་དང་ནི་བྱམས་སོགས་ཡོན་ཏན་སྐྱེ། ། བྱང་ཆུབ་གྲོགས་གྱུར་དགྲ་ལ་སྟོན་པ་བཞིན། །གུས་དང་སྤྲོ་བས་བཟོད་པ་ཉེ་བར་བསྟེན། །འདི་ལྟར་མཁན་སློབ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕན་འདོགས་མི་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། དགྲ་མེད་ནའང་བཟོད་པ་མི་འབྱུང་བས་བཟོད་དགོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། འདི་ལ་བཟོད་པར་མི་བྱེད་ན། །བསོད་ནམས་རྒྱུ་ནི་ཉེར་གནས་པ། ། འདི་ལ་བདག་གེགས་བྱེད་པར་ཟད། །གང་ཞིག་གང་མེད་མི་འབྱུང་ལ། །གང་ཞིག་གང་ན་ཡོད་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་དེ་ཡི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་གེགས་ཞེས་བྱ། །དུས་སུ་ཕྱིན་པའི་སློང་མོ་བ། །སྦྱིན་པའི་གེགས་བྱས་ཡོད་མ་ཡིན། ། རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད་གྱུར་པ། །རབ་བྱུང་གེགས་ཞེས་བྱར་མི་རུང༌། །ཞེས་སོ། །གནོད་པ་དེའི་ཚེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱས་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་སྐྱོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཀྱང་བཟོད་དགོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡོན་ཏན་ནི། །སྐྱོ་བས་དྲེགས་པ་སེལ་བར་བྱེད། །འཁོར་བ་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ། །སྡིག་ལ་འཛེམ་ཞིང་དགེ་ལ་དགའ། །ཞེས་སོ། །ཡང་སྡང་སེམས་ལ་བཟོད་པ་བསྒོམས་པས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་སྟོན་པ་བཞིན་གུས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་ལས། སྤྲོ་དང་སྟོན་པ་བཞིན་གུས་དང༌། །ཞེས་པ་དང༌། དེ་བས་རབ་ཏུ་སྡང་སེམས་ལ། །བརྟེན་ནས་བཟོད་པ་སྐྱེ་བས་ན། །དེ་ཉིད་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས། །དམ་པའི་ཆོས་བཞིན་མཆོད་པར་འོས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 此外，依靠傷害成就忍辱的善行， 生起悲心、慈愛等功德， 敵人成為菩提助緣如同導師， 應以恭敬和歡喜親近忍辱。 如是，正如無阿阇黎和弟子則無出家之益，若無敵人也不會生起忍辱，故應修忍。同論中說： "若對此不修忍辱， 反而阻礙福德因， 若無彼則此不生， 若有彼則此即因， 如何說彼為障礙？ 適時而來的乞丐， 不能說障礙佈施， 授予出家戒之人， 不應說為出家障。" 當遭受傷害時，些許不悅等痛苦成為因緣，能生起悲心和厭離等，因此也應修忍。同論中說： "複次苦之功德， 厭離能除傲慢心， 對輪迴者生悲心， 畏懼罪業樂善行。" 又，對嗔心修忍能獲大福德，應歡喜並如對導師般恭敬。《寶性論》云："歡喜如對導師恭敬"。又云： "是故極度嗔恨心， 能生忍辱為其因， 彼即忍辱之因故， 應當供養如正法。"

། « ཁྲོ་བའི་རྐྱེན་རང་ལས་བྱུང་བར་བསམ་པ་ནི།» འདི་ལྟར་ཚུལ། གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་ལ། །བྲག་ཅ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཅན། །རང་གིས་ཉེས་གྱུར་གནོད་པའི་ཚོགས་རབ་འདི། །འཕྲལ་གྱི་རྐྱེན་དང་སྔོན་ལས་རྒྱུས་བསྐྱེད་ཕྱིར། །འདི་འབྱུང་རིགས་ཏེ་ལས་ཟད་ཐབས་འདི་ལ། །ཅི་ནས་སེམས་འདུལ་གཅིག་པུར་བསྲན་ཚུགས་བྱ། །འདི་ལྟར་རང་ཉིད་གཏན་ནས་མེད་ན་རང་གིས་ཁྲོ་བ་དང་ཕ་རོལ་དང་རྩོད་པ་ཡེ་མི་འབྱུང་སྟེ་ཁྲོ་རྩོད་ནི་ཕན་ཚུན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། རང་གིས་གནོད་པ་ཕར་མ་བྱས་ན་ཚུར་ཡང་གནོད་པ་མི་འབྱུང་བས་དོན་མེད་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པར་བཟོད་པར་རིགས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འདི་ལྟར་ཕར་གནོད་མ་བྱས་ན། འགའ་ཡང་གནོད་པ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ངལ་བས་མ་བསྒྲུབས་པའི། ཁྱིམ་དུ་གཏེར་ནི་བྱུང་བ་ལྟར། ། བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པའི་གྲོགས་གྱུར་པས། །བདག་གིས་དགྲ་ལ་དགའ་བར་བྱ། ། ཞེས་སོ། །དེའང་བདག་ལ་གནོད་པའང་རྐྱེན་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རང་གི་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་བྱུང་བས་བཟོད་པར་རིགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བདག་གིས་སྔོན་ཆད་སེམས་ཅན་ལ། །འདི་འདྲ་བ་ཡི་གནོད་པ་བྱས། །དེ་བས་སེམས་ཅན་འཚེ་བྱེད་པ། །བདག་ལ་གནོད་པ་འདི་འབྱུང་རིགས། །ཞེས་སོ། ། གནོད་པས་ཁྲོ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡང་བརྟག་དགོས་ཏེ་བརྒྱུད་ནས་གནོད་པས་ཁྲོ་ན་རང་གི་ལས་ལ་ཁྲོ་བར་རིགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བདག་གི་ལས་ཀྱིས་བསྐུལ་བྱས་ནས། །བདག་ལ་གནོད་བྱེད་རྣམས་བྱུང་སྟེ། །ཞེས་སོ། ། དངོས་སུ་གནོད་པས་ཁྲོ་ན་དབྱུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའམ་མི་སྙན་པའི་ཚིག་བེམས་པོ་ལ་ཁྲོ་བར་རིགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དབྱུག་པ་ལ་སོགས་དངོས་བཀོལ་ཏེ། །གལ་ཏེ་འཕེན་པ་ལ་ཁྲོ་ན། །དེ་ཡང་ཞེ་སྡང་གིས་རྦད་པས། །ཉིས་ན་ཞེ་སྡང་ལ་ཁྲོ་རིགས། །ཞེས་སོ། ཁྱད་པར་དུ་མི་གཞན་གྱིས་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཁྲོ་བའང་རང་གི་རྣ་བར་བརྗོད་མཁན་ལ་མི་ཁྲོ་བར་ཕ་རོལ་ལ་ཁྲོ་བའང་མི་རིགས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： 此外，若自己不存在則不會發生， 如回聲般互相依存， 這些由自己過失造成的傷害， 是由目前因緣和往昔業力所生。 這樣發生是合理的，爲了消盡業力， 應當以調伏心一事堅忍不動。 如是，若自己完全不存在，則自己的嗔恨和與他人的爭執根本不會發生，因為嗔恨和爭執是相互依存的。若自己不傷害他人，他人也不會傷害自己，因此無緣無故地傷害他人確實應該忍耐。《入菩薩行論》云： "如是若不加害他， 他人絕不會加害。 故如無勞而得寶， 入宅即獲大財富。 彼為菩提行助緣， 我應歡喜視怨敵。" 再者，對我的傷害也是由些許因緣所生，而這些因緣又來自自己往昔的業，因此應當忍耐。同論中說： "我于往昔定曾做， 如是傷害諸有情， 是故我今理應受， 有情眾生作損惱。" 若因傷害而生嗔恨，也應當觀察：如果是因間接傷害而嗔恨，則應該對自己的業嗔恨。同論中說： "由我往昔所造業， 今招致此諸怨敵。" 若因直接傷害而嗔恨，則應該對棍棒等物品或不悅耳的言語這些無情之物嗔恨。同論中說： "若嗔打我之棍棒， 彼亦為嗔所驅使， 是故我應嗔其嗔。" 特別是，對他人說不悅耳的話而生嗔恨，不應對說話者生嗔，而對他人生嗔也不合理，因為是痛苦引起的緣故。

།གཞན་ཡང་བསྟོད་གྲགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་སྙམ་ནའང་དེ་ཡིས་ངན་འགྲོར་འཁྲིད་པ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ལ་བཟོད་པ་ཉིད་ཀྱང༌། དེ་ཉིད་ལས། བདག་ནི་གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་ལ། །རྙེད་དང་བཀུར་སྟིས་འཆིང་མི་དགོས། །གང་དག་བདག་བཅིངས་འགྲོལ་བྱེད་པ། །དེ་ལ་བདག་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྲོ། །བདག་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཇུག་འདོད་ལ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བྱིན་བརླབས་བཞིན། །མི་གཏོང་སྒོ་འཕར་ཉིད་གྱུར་པ། །དེ་ལ་བདག་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྲོ། །ཞེས་དང༌། གལ་ཏེ་བདག་ནི་རང་སྐྱོན་གྱིས། །འདི་ལ་བཟོད་པར་མི་བྱེད་ན། །བསོད་ནམས་རྒྱུ་ནི་ཉེར་གནས་པ། །འདི་ལ་བདག་གེགས་བྱེད་པར་ཟད། །ཅེས་སོ། །དེའང་ཡོ་བྱད་ལ་གནོད་ནས་ཁྲོ་བའང་མི་རིགས་ཏེ། རང་གི་ལས་ཡོད་ན་དེས་མི་གནོད་ལ། མེད་ན་བྱིན་ཡང་མི་ཕན་པ་དང༌། ཐམས་ཅད་བཞག་ནས་རྨི་ལམ་སད་པ་ལྟར་འགྲོ་དགོས་པ་དང༌། ནོར་གྱི་ཉེས་པ་ཚད་མེད་པས་འཆིང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལས། རྙེད་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་བདག་འདི་མི་འདོད་ན། ། བདག་གི་རྙེད་པ་འདིར་འདོར་གྱི། །སྡིག་པ་དག་ནི་བརྟན་པར་གནས། ། བདག་ཉིད་དེང་ནི་ཤི་ཡང་བླའི། །ལོག་འཚོ་ཡུན་རིང་གསོན་མི་རུང༌། །བདག་ལྟ་ཡུན་རིང་གནས་གྱུར་ཀྱང༌། །འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ཡིན། །རྨི་ལམ་ལོ་བརྒྱར་བདེ་མྱོང་ནས། །སད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་དང༌། །གཞན་ཞིག་ཡུད་ཙམ་བདེ་མྱོང་ནས། །སད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ། །སད་པ་དེ་དག་གཉིས་ཀ་ལ། །བདེ་བ་དེ་ནི་ཕྱིར་འོང་མེད། །ཚེ་རིང་ཚེ་ཐུང་གཉིས་ཀ་ཡང༌། །འཆི་བའི་དུས་སུ་དེ་འདྲ་ཟད། །རྙེད་པ་མང་པོ་ཐོབ་གྱུར་ཏེ། །ཡུན་རིང་དུས་སུ་བདེ་སྤྱད་ཀྱང༌། །ཆོམ་པོས་ཕྲོགས་པ་ཇི་བཞིན་དུ། །སྒྲེན་མོ་ལག་པ་སྟོང་པར་ འགྲོ །ཞེས་སོ། །སྙན་གྲགས་ལ་སྨོད་པས་ཁྲོ་ནའང་མི་རིགས་ཏེ་སྙན་གྲགས་ནི་ཚིག་ཙམ་ཡིན་ལ། །ཚིག་བེམས་པོ་ཡིན་པས་ཕན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བསྟོད་དང་གྲགས་པའི་རིམ་གྲོས་ནི། །བསོད་ནམས་མི་འགྱུར་ཚེར་མི་འགྱུར། །བདག་སྟོབས་མི་འགྱུར་ནད་མེད་མིན། །ལུས་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

以下是直譯： 此外，若認為讚譽名聲等受損，那會引向惡趣。相反，對此忍耐，同論中說： "我求解脫故， 不應貪名利。 誰解我束縛， 于彼何須嗔？ 我欲入苦海， 如佛加持般， 彼為障礙門， 于彼何須嗔？" 又說： "若因自過失， 於此不修忍， 福德因現前， 我反成障礙。" 再者，因財物受損而生嗔恨也不合理。若有自己的業，則不會受損；若無業，即便給予也無益。一切都要捨棄，如夢醒般離去。財富有無量過患，會束縛自己。同論中說： "若我不歡喜， 障礙我利養， 我舍此世利， 罪業則久存。 寧可今日死， 不願長邪命。 縱然長壽者， 終難免一死。 夢中歷百年， 享樂而後醒； 或有暫時間， 享樂隨即醒。 二者既醒已， 樂趣皆難再。 長壽或短命， 臨終時無異。 縱得眾多財， 長時享安樂， 如遭劫匪搶， 赤身空手去。" 因誹謗名聲而生嗔恨也不合理，因為名聲只是言語，而言語是無情之物，絲毫無益。同論中說： "讚譽及美名， 不成福不增壽， 不增力無病， 不能令身安。"

།བདག་ནི་རང་དོན་ཤེས་གྱུར་ན། །དེ་ལ་རང་དོན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཡིད་བདེ་འབའ་ཞིག་འདོད་ན་ནི། །རྒྱན་སོགས་ཆང་ཡང་བསྟེན་དགོས་སོ། །གྲགས་པའི་དོན་དུ་ནོར་གཏོང་ཞིང༌། །བདག་ཉིད་ཀྱང་ནི་གསོད་བྱེད་ན། །ཚིག་འབྲུ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཤི་ན་དེ་ཀོ་སུ་ལ་བདེ། །བྱེ་མའི་ཁང་བུ་རྡིབ་གྱུར་ན། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ག་ཆད་ངུ། །དེ་བཞིན་བསྟོད་དང་གྲགས་ཉམས་ན། །རང་གི་སེམས་ནི་བྱིས་པ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེའང་མི་སྙན་པས་ཁྲོའོ་སྙམ་ན། ཚིག་མི་སྙན་པས་ཁྲོ་ན་ཁོ་རང་གི་ཚིག་ཡིན་པས་ཁྲོ་ཅི་དགོས། བརྗོད་འདོད་ཀྱང་ཕ་རོལ་པོས་རློམས་པའི་ཕྱིར་ཁྲོ་མི་དགོས། འོན་ཏེ་མི་དགའ་བས་ཁྲོ་ན་རང་གི་སེམས་ལ་ཁྲོ་བར་རིགས་ཏེ། མི་དགའ་བར་རང་གིས་རང་མི་དགའ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ཚིག་བདག་ལ་འཕོས་པ་མེད་པས་ཟུག་པ་མེད་ཀྱང༌། རང་གིས་དང་དུ་བླངས་པས་དེར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་དགའ་བ་མ་བྱས་ན་ཕན་གནོད་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དགའ་མི་དགའ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་འགག་པ་ཁ་རྩང་ཕན་ཅད་ཀྱི་སྣང་བ་དང༌། མདང་གི་རྨི་ལམ་ལྟར་ལོག་ནས་མི་འོང་བ་དང༌། ངོས་གཟུང་མེད་པ་དང༌། རང་བཞིན་མེད་པར་མཉམ་པས་ཁྲོ་བ་གཞི་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་རིང་གི་སྣང་བ་དང་དོ་ནུབ་ཀྱི་རྨི་ལམ་འདྲ་བས་ཀྱང་དགའ་སྡུག་ལ་བདེན་ཞེན་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། « བཅོས་སུ་ཡོད་མེད་ལ་བསམ་པ་ནི། »གཞན་ཡང་རང་ལ། མི་འདོད་ཐོག་ཏུ་བབ་ལ་མི་དགའ་བཏང༌། །བཅོས་སུ་ཡོད་ན་མི་དགའ་ཅི་དགོས་ལ། །མེད་ན་ཕན་པ་མེད་པས་ཅི་བྱར་ཡོད། །དེ་བས་རྐྱེན་རྣམས་བཟོད་ལ་ནན་ཏན་བྱ། །འདི་ལྟར་འདོད་མི་འདོད་བྱུང་དུས་བཅོས་སུ་འདུག་ན་ཐབས་ལ་འབད་ཀྱི་མི་དགའ་བས་ཕན་པར་མི་འགྱུར་ལ། མི་འདུག་ན་ཐལ་ཟིན་པས་དེ་བས་ཀྱང་མི་དགའ་བ་བྱས་མ་བྱས་མེད་དེ་མི་དགའ་བས་དེ་ཉིད་བཟློག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གལ་ཏེ་བཅོས་སུ་ཡོད་གྱུར་ན། །དེ་ལ་མི་དགའ་ཅི་ཞིག་དགོས། །གལ་ཏེ་བཅོས་སུ་མེད་ན་ཡང༌། །དེ་ལ་མི་དགའ་བྱས་ཅི་ཕན། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "若我知自利， 彼有何自利？ 若僅求悅意， 應耽博戲酒。 為名舍財富， 乃至捨生命， 詞句有何用？ 死後誰快樂？ 沙堡若崩塌， 童稚號啕哭， 名譽若受損， 我心同童稚。" 再者，若認為因不悅耳而生嗔，若因不悅耳的言語而生嗔，那只是他人的言語，何需生嗔？即便想說，也是他人所想，無需生嗔。若因不悅而生嗔，應該對自己的心生嗔，因為不悅是自己使自己不悅，他人的言語並未附著於我，本無傷害，是自己接受了才變成那樣。如果不生不悅，就像無利無害一樣。 因此，一切喜不喜都如前一剎那已滅、昨日以來的顯現，如昨夜的夢境般不復返，無法確定，本性空寂平等，所以嗔恨無有根據。同樣，今日的顯現與今晚的夢境相似，因此對喜怒也不應執著為真實。 "思考是否可以改變"： 此外，對自己而言： 不欲之事降臨生不悅， 若可改變何需不歡喜， 若不可改無益有何為， 是故應當精進修忍辱。 如是，當遇到喜歡或不喜歡的事時，若可改變，就應努力尋求方法，不悅並無益處；若不可改，既已發生，更不應不悅，因為不悅無法改變已發生之事。《入菩薩行論》中說： "若事尚可為， 云何不歡喜？ 若已不可為， 憂惱有何益？"

།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་རང་རང་གི་ལས་ལ་སྤྱོད་པས་ཕ་མ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་བཤེས་དང༌། འཁོར་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུའང་ནི་བཟོད་པ་མི་བྱ་ཞིང༌། ཐ་ན་སློབ་དཔོན་དང༌། མཁན་པོ་དང༌། བླ་མ་དང༌། དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཞན་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེའི་གནོད་པའི་ལན་ཆགས་ན་བཟློག་མི་ནུས་ལ་མ་ཆགས་ན་མི་བྱེད་པ་དང༌། གཞན་གྱི་བསྟོད་སྨད་ཀྱིས་ཕན་གནོད་རླབས་ཆེན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། « ཁྲོ་བའི་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི། »གཞན་ཡང་མི་སྙན་པ་དང་གནོད་པ་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཅི་འདུག་ཅེས། བརྟགས་ན་མཁའ་བཞིན་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ལ། ། དགའ་དང་མི་དགའ་ཤོར་གོད་ལེགས་ཉེས་མེད། དེ་ལ་གཉིས་སུ་གཟུང་ཡང་དོན་མེད་ཀྱིས། །ཐམས་ཅད་མཉམ་ཉིད་ངང་ལ་ནན་ཏན་མཛོད། །འདི་ལྟར་གནོད་པ་བྱེད་པའི་གཟུགས་དང་རང་གི་གཟུགས་གཉིས་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་པས་གནོད་བྱེད་དང་གནོད་བྱར་མ་གྲུབ་ལ། གཉིས་ཀའི་སེམས་ནི་ཕྱི་ནང་གང་ནའང་མི་དམིགས་པས་གནོད་བྱེད་དང་གནོད་བྱར་མ་གྲུབ་ཅིང༌། ཁོའི་ཚིག་ཀྱང་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གནོད་བྱེད་དང༌། གནོད་པ་དང༌། གནོད་ཡུལ་གསུམ་ཀ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ལ་ནི་དགའ་མི་དགའ་དང༌། ལེགས་ཉེས་དང༌། ཤོར་གོད་གང་ཡང་མེད་པས། གནོད་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་སྤྲུལ་པ་དང་མིག་ཡོར་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད། དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་ལྟར་ཤེས་ན་སྤྲུལ་པ་ལྟའི། །དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྲོ་མི་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། ཡེ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བརྟགས་ན། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་དངོས་རྣམས་ལ། །ཐོབ་པ་ཅི་ཡོད་ཤོར་ཅི་ཡོད། །ཅེས་དང༌། མི་དགར་ཅི་ཡོད་དགར་ཅི་ཡོད། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་བཙལ་བྱས་ན། ཞེས་པ་ནས། ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་ཉིད། ། བདག་འདྲས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བགྱི། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐབས་དུ་མས་བསྒོམས་ན་བཟོད་པ་ཚེགས་མེད་པར་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གོམས་ན་སླ་བར་མི་འགྱུར་བའི། །དངོས་དེ་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པས་སོ།

以下是直譯： 因此，眾生各自隨業而行，即便為父母等親友和眷屬等，也不應修忍辱。乃至爲了上師、和尚、喇嘛和三寶等，也不應對他人生嗔。因為若欠下傷害的債，無法償還；若未欠債，則不會造作。他人的讚譽或誹謗不能產生巨大的利益或損害。 "顯示嗔恨的本性為空性"： 此外，對於那些不悅耳和傷害，其本質如何？ 觀察則如虛空空性本質， 無喜無憂得失與好壞， 執二亦無義，精進安住平等性。 如是，加害者的色身和自己的色身，二者皆無不可分割的微塵，故未成立加害者與受害者。二者的心，內外皆不可得，故未成立加害者與受害者。他的言語，觀察亦不成立任何本質。因此，加害者、傷害和受害對像三者皆為空性本質，無有喜憂、好壞、得失。雖顯為傷害，但本質不成立，應如幻化、眼翳等世俗諦八喻，勝義諦如虛空般修習忍辱。《入菩薩行論》云： "如是知諸法， 如幻不生嗔。" 又說，若觀察本來無生的空性之義： "如是諸空法， 何得復何失？" 又： "何人令不悅？ 復有誰歡喜？ 若究其根源，" 至： "一切如虛空， 我當如是行。" 如是以多種方法修習，則能輕易成就忍辱。同論云： "世間無一事， 不因習而成。"

།དེ་ལྟར་གོམས་པས་ཚེ་འདིར་ཡང་ཀུན་དང་བཤེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བས་སྐྱིད་ལ། ཕྱི་མར་མཐོ་རིས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པ་ཡང༌། དེ་ལས། སེམས་ཅན་མགུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིས། །མ་འོངས་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་ལྟ་ཞོག །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དཔལ་ཆེན་དང༌། །གྲགས་དང་སྐྱིད་འགྱུར་ཅིས་མ་མཐོང༌། །འཁོར་ཚེ་བཟོད་པས་མཛེས་སོགས་དང༌། །ནད་མེད་པ་དང་གྲགས་པ་ཡིས། །ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་འཚོ་བ་དང༌། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བདེ་རྒྱས་འཐོབ། །ཅེས་སོ། ། «བརྩོན་འགྲུས་ལའང་བཞི་ལས། གང་ཟག་ངོས་གཟུང་བ་ནི།» ད་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་དེ། གང་ཟག །གང་ལ་བརྩོན་པའི་རང་བཞིན་དགེ་ལ་སྤྲོ། །དེ་ལ་དགེ་ཆོས་མི་ཟད་སྤྲིན་བཞིན་འདུ། །དྲི་ཞིམ་པདྨའི་ཚལ་དུ་བུང་བ་བཞིན། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའང་ལུང་ལས། བརྩོན་ལ་བྱང་ཆུབ་འདི་གནས་ཀྱི། །མི་བརྩོན་པ་ལ་གནས་མ་ཡིན། །བརྩོན་པས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྡུད། །བརྩོན་པས་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་འཕེལ། །ཞེས་སོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་བཤད་པ་ནི། བརྩོན་འགྲུས། དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གང་ལེ་ལོ་གསུམ། །བྱ་བ་ངན་ཞེན་སྒྱིད་ལུག་བདག་ཉིད་བརྙས། །ལེགས་པ་མི་འགྲུབ་ཉེས་ཀུན་འབྱུང་བའི་ གཞི། །ཕུན་ཚོགས་ཉམས་ལ་རྒུད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དེའང་ལེ་ལོས་ནི་ཉེས་པ་འཕེལ་ཞིང་དགེ་བ་འགྲིབ་ལ་བསམ་པ་མི་འགྲུབ་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་ཚོང་སོ་ནམ་ཞིག་རྩིས་ལ་སོགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་བྱ་བ་ལ་སེམས་གཡེངས་པ་ནི་བྱ་བ་ངན་ཞེན་གྱི་ལེ་ལོ་དང༌། དཀའ་བ་མཐོང་ནས་མི་འགྲུབ་ངེས་སྙམ་དུ་སྦྱོར་བ་བཏང་པ་ནི་སྒྱིད་ལུག་པའི་ལེ་ལོ་དང༌། བདག་འདྲ་བས་མི་ནུས་ཞེས་སེམས་ཞུམ་པ་ནི་བདག་ཉིད་བརྙས་པའི་ལེ་ལོ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ལེ་ལོ་ངན་ལ་ཞེན་པ་དང༌། །སྒྱིད་ལུག་བདག་ཉིད་བརྙས་ པའོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 如是熟習，今生與眾和睦，令人悅意而安樂；來世獲殊勝天界和成就菩提。同論云： "令眾生歡喜， 成佛且勿論， 現世得大富， 名譽及安樂。 轉世容貌美， 無病享盛名， 長壽且富足， 轉輪王樂受。" "精進也分四，首先確認補特伽羅"： 現在解說精進波羅蜜多。補特伽羅： 精進本性樂善法， 如雲不盡集善法， 如蜂採蜜芬芳園。 經中說： "精進住菩提， 懈怠則不住。 精進攝諸善， 精進增功德。" 解說違品： 精進的違品有三種懈怠： 耽著惡行、怯懦、自輕視。 善不成就諸過之根源， 圓滿退失衰敗將生起。 懈怠使過失增長，善法減少，心願不成。分類：心散於商業、農業、算術等妨礙正法的事務，是耽著惡行的懈怠；見到困難就認為必定無法成就而放棄努力，是怯懦的懈怠；認為像自己這樣的人無能為力而心生畏縮，是自輕視的懈怠。《入菩薩行論》云： "耽著惡事樂， 怯懦自輕視。"

།ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལས་ལོག་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསྟོད་ཅིང༌། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་མི་ཡི་བསམ་པ་འགྲུབ། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་ཡོན་ཏན་ཚོགས་འཕེལ་ཞིང༌། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་པ་མྱ་ངན་བཟླ་བར་འགྱུར། །བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་ཀྱང་བསྡུ་ན། འཇིག་རྟེན་པས་བསྟོད་པ་དང༌། སྨོན་པའི་དོན་འགྲུབ་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་འཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། འདི་ལྟར་བརྩོན་ལ་བྱང་ཆུབ་གནས། །རླུང་མེད་གཡོ་བ་མེད་པ་བཞིན། །བསོད་ནམས་བརྩོན་འགྲུས་མེད་མི་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། ། «ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩོན་དགོས་པར་གདམས་པ་ནི། »བརྩོན་འགྲུས། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དགེ་ཆོས་མཆོག་རྣམས་དང༌། །འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ལམ་ནི་གང་ཡིན་པ། །ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །མི་དགེ་སྤང་ཞིང་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །འབད་རྩོལ་བརྩོན་པས་ཡང་དག་གནས་པར་བྱ། །ཇི་སྲིད་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་བར་དུ་ནི། །ཆེས་ཆེར་གོང་དུ་ཡང་དག་འགྲོར་ཡོད་པས། །དེ་སྲིད་མི་དལ་འབད་པས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ། །དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་ཏུ་ཡོད་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་དགོས་སོ། །དེའང་དགེ་བའི་བྱ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བརྩོན་གང་དགེ་ལ་སྤྲོ་བ་སྟེ། ། ཞེས་སོ།

以下是直譯： 展示無量功德： 與懈怠相反，精進的功德是： 具精進者受世間讚頌， 具精進者人愿皆成就， 具精進者功德聚增長， 具精進者能超越憂苦。 雖然具精進的利益無量，但總結為：受世間讚頌、願望成就、功德增長、獲得佛果。同論云： "如是精進住菩提， 無風則無所動搖， 無精進則無福生。" "從利益角度勸勉應當精進"： 精進： 世間殊勝諸善法， 及出世間諸道路， 有漏無漏諸法中， 為斷不善修善法， 應當精勤而安住。 乃至未得佛果前， 更上層樓有可能， 故應勤勉修精進。 即在未成佛之前，仍有獲得更高功德的可能，因此應當精進。這也是對善行歡喜。《入菩薩行論》云： "精進謂喜善。"

།དབྱེ་ན་དགེ་བ་བསྒྲུབ་ཅིང་བདུད་བཞི་འཇོམས་པའི་རྒྱུ་གོ་ཆའི་བརྩོད་འགྲུས་དང༌། ལམ་ལྔ་ས་བཅུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལས། རང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སམ། ཆོས་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱིས་འབད། ངག་གིས་བརྩོན། སེམས་ཀྱིས་རྩོལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་གསུམ་མམ། ཡང་ན། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། གོ་ཆ་དང༌། སྦྱོར་བ་དང༌། མི་འགོང་པ་དང༌། མི་ལྡོག་པ་དང༌། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་ཞེས་སམ་ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། བརྩོན་འགྲུས་གང་གིས་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང༌། རྣལ་འབྱོར་དང་མཐུན་པར་མཐོང་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང༌། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། དགེ་ལ་ཡང་དག་སྤྲོ་བ་ དང༌། །དད་དང་འདུན་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། །དྲན་སོགས་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བྱེད་དང༌། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཉེན་པོ་དང༌། །མ་ཆགས་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་ལྡན། །དེ་དག་ལ་ནི་དེ་རྣམས་བདུན། བརྩོན་འགྲུས་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དགེ་ལ་སྤྲོ་བ་ནི་ངོ་བོ། དད་པ་དང་འདུན་པ་ནི་རྒྱུ། དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ། དུག་གསུམ་མེད་པའི་སེམས་དགེ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ པའོ། །དབྱེ་ན་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ལུས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བྱེད། གུས་པར་བྱེད། ངག་གིས་རྟག་ཏུ་བྱེད། གུས་པར་བྱེད། སེམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བྱེད། གུས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་གཉིས་ཏེ་དྲུག །གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་བདུན་ནོ། ། ཡོན་ཏན་ནི། །མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་གོ་ཆ་སྦྱོར་བའི་བདག་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་དཔེ་མེད་བྱས། །རང་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཚོགས་གཞོམ་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད། །བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །བརྩོན་འགྲུས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 分類有：作為成就善法和降伏四魔之因的鎧甲精進；作為圓滿五道十地之因的加行精進；作為成就自他二利之因的利益眾生精進；或者身體努力、語言精進、心意勤勉的三種精進。 或者，《集論》中說：對鎧甲、加行、不屈、不退、不滿足五種精進生起歡喜心。《楞伽經》中說：晝夜精進，以與瑜伽相應的見解遣除分別，這就是精進波羅蜜多。 《經莊嚴論》中說： "于善正歡喜， 依信及勝解， 增長念等德， 遍煩惱對治， 具無貪等德， 此等有七種。 智者如是知， 精進正修行。" 歡喜善法是本質，信心和勝解是因，增長正念和禪定等是果，無三毒的善心是具德。 分類：對三學每一項，身體恒常行持、恭敬行持，語言恒常行持、恭敬行持，心意恒常行持、恭敬行持，各有兩種，共六種。加上鎧甲精進共七種。 功德：《經莊嚴論》云： "佛子無比精進具鎧甲加行性， 摧毀自他煩惱聚證得殊勝菩提， 以此精進安立一切眾生於三菩提， 精進為智慧攝持故於世間建立不盡。"

། « བསམ་གཏན་ལའང་བཅུ་ལས། བསམ་གཏན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ནི། །»ད་ནི་བསམ་གཏན་བཤད་པར་བྱ་བ་ལས། དང་པོར་བསམ་གཏན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ། བསམ་གཏན་འདོད་པས་རྣམ་གཡེང་འདུ་འཛི་སྤང༌། །ཡུལ་གྱི་དགའ་བ་སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་འདྲ་ཞིང༌། །གློག་ལྟར་མི་བརྟན་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ལོངས་སྤྱོད་མི་རྟགས་སྒྱུ་མའི་ཁང་བཟངས་འདྲ། །ནམ་ཡང་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་དེ་སྤངས་ ཏེ། །མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཞི་བའི་ནགས་འདབ་བསྟེན། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་གཡོ་བ། ཚེ་མི་རྟག་པ། ནམ་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་གཅིག་པུར་ཞི་བའི་ནགས་སུ་བསམ་གཏན་ལ་བརྩོན་དགོས་ཏེ། སོ་སོར་ཐར་པ་ལས། མང་དུ་ཐོས་པ་ནགས་ཀྱི་ནང་དག་ཏུ། །ལང་ཚོ་ཡོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་བདེ། །ཞེས་དང༌། དབེན་པའི་གཏམས་ལས། ལོངས་སྤྱོད་སྤྲིན་གྱི་བླ་རེའི་ནང་ན་རོལ་པའི་གློག་ལྟར་གཡོ་བ་སྟེ། །ཚེ་འདི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་པདྨའི་ཚོགས་ལ་གོས་པའི་ཆུ་བཞིན་རབ་ཏུ་འཇིག །སླུ་བའི་ལང་ཚོ་ལུས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་བལྟས་ནས་མྱུར་དུ་ནི། །མཁས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཏིང་འཛིན་མྱུར་འགྲུབ་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སློབ་གྱིས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "禪定也有十種，首先講解成就禪定的因： 現在解說禪定，首先講解成就禪定的因： 欲修禪定者應捨棄散亂和喧囂， 對境的喜樂如秋日雲彩， 如閃電不穩動搖本性， 受用無常如幻化宮殿。 永不可靠，應當捨棄， 迅速依止寂靜林間。 一切有為法無常，一切圓滿皆動搖，壽命無常，永無實質，因此應當獨自在寂靜林中精進修習禪定。《別解脫經》中說： "多聞者安住林間中， 年老者安住甚安樂。" 《寂靜教言》中說： "受用如雲幕中閃電般動搖， 此生如風動蓮花上水速滅。 智者觀此欺誑眾生之青春， 速修智者禪定瑜伽勝法門。"

། «མི་མཐུན་ཕྱོགས་བསྟན་པ་ནི།» འདི་ལྟར། འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་ཀྲོལ་བསྐྱེད་པ་ སྟེ། །བསག་དང་བསྲུང་དང་ཚོལ་བས་སྡུག་བསྔལ་ཞིང༌། ཁེངས་དང་སྲེད་དང་འཇུངས་པས་སེལ་སྣ་འཕེལ། །ངན་འགྲོར་འཁྲིད་ཅིང་བདེ་འགྲོའི་ལམ་འགོག་པས། །འདོད་པ་ཆུང་དང་ཆོག་ཤེས་ལྡན་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་དག་ཀྱང༌། ཚོལ་བ་དང༌། བསྲུང་བ་དང༌། འཚེ་བ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང༌། སྲེད་པ་དང༌། ཁེངས་པ་དང༌། གཡོ་སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་དུ་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ཏེ། ངན་སོང་གི་སར་ལྟུང་བར་བྱེད་པས་ན་སྤང་དགོས་ཏེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་ནས། བསག་དང་བསྲུང་དང་ཚོལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས། །ནོར་ནི་ཕུང་ཀྲོལ་མཐའ་ཡས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པས། འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པ་ལ་བསླབ་པ་ནི། བཤེས་སྤྲིང་དུ། ནོར་རྣམས་ཀུན་གྱི་ནང་ན་ཆོག་ཤེས་པ། །རབ་མཆོག་ལགས་པར་ལྷ་མིའི་སྟོན་པས་གསུངས། ། ཀུན་དུ་ཆོག་ཤེས་མཛོད་ཅིག་མཆོག་མཁྱེན་ན། །ནོར་མི་བདོག་ཀྱང་ཡང་དག་འབྱོར་པ་ལགས། །ཞེས་སོ། ། «ཡོ་བྱད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་བསྟན་པ་ནི། »ཡོ་བྱད་ཇི་ཙམ་མང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མང་བ་ཡང༌། དཔེར་ན། ལུས་རྨ་ཇི་སྙེད་སྡུག་བསྔལ་ཁྱབ་པ་ལྟར། །ནོར་མང་ཇི་སྙེད་སྡུག་བསྔལ་དེ་བས་མང༌། །ཡོ་བྱད་བསྙུངས་རྣམས་བདེ་བ་མཐའ་ཡས་ཏེ། ། འཚེ་བ་ཉུང་ཞིང་དགྲ་རྐུན་འཇིགས་པ་མེད། །ཀུན་གྱིས་བསྟོད་ཅིང་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས། །བྱ་བ་ཉུང་ཞིང་སེམས་ལས་ཆུང་བས་ན། །རྟག་ཏུ་འདོད་པ་ཆུང་ལ་བསླབ་པར་བྱ། །དེའང་འདོད་པ་ཆུང་ན་ཀུན་གྱིས་བསྟོད་པ་དང༌། ནོར་མེད་ན་དགྲ་རྐུན་བསྲུང་མི་དགོས་པ་དང༌། བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་ལུས་སེམས་དལ་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ངང་གིས་འགྲུབ་པ་དང༌། གཡོ་སྒྱུ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མང་ཞིང༌། ནོར་ཇི་ཙམ་འབྱོར་པ་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཙམ་དུ་མང་བ་ཡང་རྨ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པའི་གྲངས་ལ་ན་ཚ་དེ་ཙམ་དུ་མང་བའམ། ཀླུ་རྣམས་ཀྱི་སྦྲུལ་མགོ་མང་བ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མང་བ་ཉིད། བཤེས་སྤྲིང་ལས། དེས་པ་བདོག་མང་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ། །འདོད་པ་ཆུང་རྣམས་དེ་ལྟ་མ་ལགས་ ཏེ། །ཀླུ་མཆོག་རྣམས་ལ་མགོ་བོཇི་སྙེད་པ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་སྙེད་དོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： "講解違緣： 如是，諸欲生禍患， 積聚守護尋求苦， 驕慢貪愛吝嗇增， 引入惡趣阻善道， 應當少欲知足行。 如是，外在資具也是尋求、守護、傷害、不悅、貪愛、驕慢、欺詐等諸多不善的源頭，會導致墮入惡趣，因此應當捨棄。龍樹說： '積聚守護尋求苦， 財富無盡禍患知。' 應當學習少欲知足。《致友書》中說： '諸財中知足最殊勝， 人天導師如是說。 恒常知足請修持， 雖無財富真富足。' 講解資具為苦因： 資具越多苦越多，例如： 如身傷多苦遍及， 財富越多苦更甚。 資具少者樂無邊， 傷害少無敵盜怖。 眾人讚頌住聖道， 事少心輕故應當， 恒常學習少欲行。 少欲則為眾人讚頌，無財則無需防敵盜，事少身心閑暇則自然成就禪定，詐偽減少等諸多功德。財富越多苦越多，如傷口越多痛苦越多，或如龍眾蛇頭越多苦越多。《致友書》中說： '富者如是多痛苦， 少欲之人不如是， 龍王有幾個頭顱， 即生幾許之痛苦。'"

།དེ་ལྟར་ཕྱི་ཡོ་བྱད་ལ་འདོད་པ་ཆེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་ཟད། ནང་སེམས་ཅན་ལ་ཆགས་པའང་ཉེས་པ་ཚད་མེད་དེ། རྩོད་པ་དང༌། ཆགས་པ་དང༌། ཚངས་སྤྱོད་ཉམས་པས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་དང༌། ཀུན་གྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའང་ཆགས་སྲེད་གཙང་བར་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བས་དེ་ཉིད་སྤང་བར་འོས་པ་ནི། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། བུད་མེད་ཆགས་པ་ཕལ་ཆེར་ནི། །བུད་མེད་གཟུགས་གཙང་སེམས་ལས་བྱུང༌། །བུད་མེད་ལུས་ལ་དོན་དུ་ནི། །གཙང་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། ཁ་ནི་ཁ་ཆུ་རུལ་བ་དང༌། །སོ་རྐྱགས་མི་གཙང་སྣོད་ཡིན་ཏེ། །སྣ་ནི་རྣག་སྣབས་སྣ་ཆུའི་སྣོད། ། མིག་ནི་མིག་རྔུ་མཆི་མའི་སྣོད། །ལྟོ་བའི་ཁོང་ནི་བཤང་གཅི་དང༌། །གློ་བ་མཆིན་པའི་སྣོད་ཡིན་པར། །རྨོངས་པས་བུད་མེད་མ་མཐོང་བས། །དེ་ཡི་ལུས་ལ་ཆགས་པར་བྱེད། །མི་ཤེས་གང་ཞིག་མི་གཙང་བའི། །བུམ་པ་རྒྱན་ལ་ཆགས་པ་ལྟར། །འཇིག་རྟེན་མི་ཤེས་རྨོངས་པ་ཡིས། །བུད་མེད་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང༌། གཟུགས་བཟང་བ་དང་གཟུགས་ངན་ནམ། །རྒན་ནམ་ཡང་ན་གཞོན་ཡང་རུང༌། བུད་མེད་གཟུགས་ཀུན་མི་གཙང་ན། ཁྱོད་ཆགས་ཁྱད་པར་གང་ལ་སྐྱེ། །གལ་ཏེ་མི་གཙང་ཁ་དོག་བཟང༌། །ཤིན་ཏུ་གསང་ལ་དབྱིབས་ལེགས་ཀྱང༌། །དེ་ལ་ཆགས་པ་མི་འོས་ལྟར། །བུད་མེད་གཟུགས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན། ཁོང་རུལ་ཕྱི་རོལ་པགས་པས་གཡོགས། །རོ་མྱགས་འདི་ཡི་རང་བཞིན་ནི། །ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་སྣང་བཞིན་དུ། །ཇི་ལྟར་བུར་ན་མཐོང་མ་གྱུར། །པགས་པ་འདི་ཡང་མི་གཙང་སྟེ། །རལ་ག་བཞིན་དུ་འདུག་པ་ཡིན། །མི་གཙང་ཕུང་པོའི་པགས་པ་ལྟར། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་གཙང་བར་འགྱུར། །མི་གཙང་གང་བའི་བུམ་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་བཀྲ་ཡང་སྨད་པ་ཡིན། །མི་གཙང་པ་ཡི་རང་བཞིན་ལུས། །མི་གཙང་གང་བ་ཅིས་མི་སྨད། །ཅེས་པ་དང༌། རྨ་དགུ་དག་ནས་བཙོག་པ་ཅན། །མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འབབ་བཞིན་དུ། །ལུས་མི་གཙང་བར་མི་རྟོགས་ན། ཁྱོད་ལ་བཤད་པས་ཅི་ཞིག་ཕན། །གང་དག་མི་གཙང་ལུས་འདི་ལ། །སྒེག་འཆོས་སྙན་ངག་བྱེད་པ་ནི། །ཨེ་མ་གཟུ་ལུམས་ཨེ་མ་བླུན། །ཨེ་མ་སྐྱེ་བོས་ཁྲེལ་དུ་རུང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 這樣不僅對外在物品有強烈慾望的痛苦，對內在眾生的貪著也有無量過失。即爭論、貪著、破壞梵行而生於惡趣，以及為眾人所誹謗等。 這也是由於執著貪慾為清凈而產生的，因此應當斷除。如《寶鬘論》中說： "對女性的貪著大多數， 源於認為女性身體清凈。 實際上女性身體， 絲毫清凈也不存在。 口是腐爛唾液和， 牙垢不凈之容器， 鼻是膿涕鼻水器， 眼是眼屎淚水器。 腹中裝滿大小便， 肺肝也是容器， 愚者因未見女性真相， 才會對其身體起貪著。 如同無知者貪愛， 裝滿不凈物的華麗容器， 世間愚昧無知者， 對女性也是如此。" 又說： "無論美醜或老少， 女性身體皆不凈， 你的貪著從何生？ 即使不凈色澤好， 極為隱秘形狀美， 不應貪著如是物， 女性身體亦如是。 內腐外為皮包裹， 此腐尸本性難忍， 明明如此顯現著， 為何未能如實見？ 此皮本身也不凈， 如同破布般存在， 不凈身軀之面板， 怎能成為清凈物？ 裝滿不凈的容器， 外表華麗亦受誹， 不凈本性之身體， 裝滿不凈何不誹？" 又說： "從九孔中流出臟物， 明明如此顯現著， 身不凈性若不知， 與你解說有何益？ 對此不凈身體， 作詩歌頌之人， 真是虛偽愚蠢， 應為世人所恥。"

། «འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བོ་དང་འགྲོགས་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པ་ནི།» གཞན་ཡང༌། བྱིས་དང་འགྲོགས་པའི་ཉེས་པ་ཚད་མེད་དེ། །སྡིག་པ་འཕེལ་ཞིང་མི་དགེ་ངང་གིས་འགོ །དགེ་བ་འགྲིབ་ཅིང་རྩོད་དང་ཉོན་མོངས་སྐྱེ། །བྱས་པ་མི་གཟོ་ནམ་ཡང་མགུ་བར་དཀའ། །དོན་མང་བྱ་བ་མང་ཞིང་འདུ་འཛིས་གཡེང༌། །མེ་དང་སྦྲུལ་དང་གཅན་གཟན་ཁྲོད་འདྲ་བའི། །བྱིས་པ་རྣམས་ལས་ཐག་རིང་འབྱོལ་བར་བྱ། ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བསམ་པ་ཐ་དད་པས་ཅི་ལྟ་བུས་ཀྱང་མི་མགུ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ། །རྒྱལ་བས་ཀྱང་ནི་མི་མགུ་ན། །བདག་འདྲ་ངན་པས་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། ཁྱད་པར་དུ་དེང་སང་སྙིགས་མའི་སེམས་ཅན་སྔར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རབས་བདུན་ལ་སོགས་པས་མ་ཐུལ་བའི་དམ་རྒོད་སྡིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བ། དགེ་བ་དང་ཞི་བ་སྤངས་པ། ཕན་པའི་ལན་དུ་གནོད་པ་སྦྱིན་པ། དོན་མེད་པ་ཡང་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་འཚེ་བ། དམ་པའི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་སྨོད་པ། དོན་མང་ཞིང་བྱ་བ་མང་བ། རྣམ་གཡེང་དང་འདུ་འཛི་མང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ངང་གིས་སྐྱེ་བ་སྟེ་གཅན་གཟན་ནམ་མེའམ་སྦྲུལ་གདུག་པའི་ནང་ན་གནས་པ་ལྟར་བསྟེན་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ལས། ཇི་ལྟར་གཅན་གཟན་ཁྲོད་གནས་ ན། །ནམ་ཡང་དགའ་བར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་བཞིན་བྱིས་པ་བསྟེན་པས་ ཀྱང༌། །ནམ་ཡང་བདེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱིས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་སྤྱོད་ན། །ངེས་པར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་འགྱུར་ཏེ། །སྐལ་མི་མཉམ་པར་འཁྲིད་བྱེད་ན། །བྱིས་པ་བསྟེན་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མཛའ་འགྱུར་ལ། །ཡུད་ཙམ་ཞིག་གིས་དགྲར་ཡང་འགྱུར། ། དགའ་བའི་གནས་ལ་ཁྲོ་བྱེད་པའི། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མགུ་བར་དཀའ། །ཕན་པར་སྨྲས་ན་ཁྲོ་བར་བྱེད། །བདག་ཀྱང་ཕན་ལས་ཟློག་པར་བྱེད། །དེ་དག་ངག་ནི་མ་མཉན་ན། ཁྲོས་པས་ངན་འགྲོར་འདོང་བར་འགྱུར། །མཐོ་ལ་ཕྲག་དོག་མཉམ་ལ་འགྲན། །དམའ་ལ་ང་རྒྱལ་བསྟོད་ན་དྲེགས། །མི་སྙན་བརྗོད་ན་ཁོང་ཁྲོ་སྟེ། །ནམ་ཞིག་བྱིས་ལ་ཕན་པ་འཐོབ། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： "顯示與世間凡夫交往的過失" 此外，與愚人交往的過失無量： 罪業增長，不善自然而生， 善行減少，爭論煩惱生起， 忘恩負義，難以滿足。 事務繁多，散亂于喧囂。 如處火中、毒蛇、猛獸之中， 應當遠離愚人。 如是，由於眾生心意各異，無論如何都難以滿足。如《入菩薩行論》中說： "眾生意樂各不同， 連佛亦難令滿意， 何況我等劣凡夫， 何須再說此道理？" 特別是如今濁世眾生，是過去七佛等未能調伏的剛強難化者。罪業與煩惱增長，捨棄善行與寂靜，以害報恩，無意義地以身語意三門傷害他人，誹謗正法與善人，事務繁多，散亂喧囂而自然生起煩惱。如同處於猛獸、火中或毒蛇之中一般難以親近。如《入一切如來境界經》中說： "如同處於猛獸中， 永遠不會感到樂， 同樣親近愚人者， 永遠不會得安樂。" 又如《入菩薩行論》中說： "與愚人同行共事， 必定墮入惡趣中， 若與不同等者交， 親近愚人有何益？ 剎那之間成為友， 須臾之間又成敵， 喜悅之事亦生嗔， 凡夫難以令滿意。 善言相勸反生嗔， 亦令自己遠離善， 若不聽從他們言， 因嗔墮入惡趣中。 嫉妒高處與平等競爭， 對低處驕慢讚譽則傲慢， 說不悅耳話則生嗔恨， 何時能從愚人得利益？"

།དེ་དང་འགྲོགས་ན་ཆགས་སྡང་དང་བྲེ་མོའི་གཏམ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་མི་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ། ། དེ་ལས། བྱིས་དང་འགྲོགས་ན་བྱིས་པ་ལ། །བདག་བསྟོད་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང༌། །འཁོར་བར་དགའ་བའི་གཏམ་ལ་སོགས། །མི་དགེ་ཅིས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །རང་གི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སུ་དག་ལའང་ཆགས་པ་དང་ཞེན་པ་དང༌། དེའི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་ཁུར་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་དམ་པོས་རང་གི་སེམས་འཆིང་ཞིང༌། དེ་དག་ལ་སེམས་པ་དང་བསྟེན་འགྲོགས་བྱས་པས་བདག་གི་ཆོས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང༌། འདུས་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་གུས་པ་མེད་ཀྱང་བྲལ་ན་མི་དགའ་བས་གདུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པ་ཚད་མེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆགས་བྱས་ན། ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་སྒྲིབ། །སྐྱོ་བའི་སེམས་ཀྱང་འཇིག་པར་བྱེད། །ཐ་མར་མྱ་ངན་གདུང་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་སེམས་པ་འབའ་ཞིག་གིས། །ཚེ་འདི་དོན་མེད་འདའ་བར་འགྱུར། །རྟག་པ་མེད་པའི་མཛའ་བཤེས་ཀྱིས། །གཡུང་དྲུང་ཆོས་ཀྱང་འཇིག་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའང་བདག་གི་མི་རྫོགས་ལ། བདག་གིས་ཀྱང་ཐར་པ་དམ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འགྲུབ་པས་ཐོག་མར་ནགས་རི་ཁྲོད་དབེན་པ་མི་དང་མི་འཕྲད་པ་ཞིག་ཏུ་རང་ཉིད་གཅིག་པུར་འདུག་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དེས་ཀྱང་བདག་དོན་མ་བྱས་ལ། །བདག་ཀྱང་དེ་དོན་མི་འགྱུར་བས། །བྱིས་ལས་ཐག་རིང་འབྱོལ་བར་བྱ། །ཞེས་བསམ་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བླ་མ་དམ་པ་ལས་ཐོས་པའི་གདམས་ངག་ཡོད་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གོམས་པར་མ་བྱས་ན་འཁོར་བའི་གནས་ལས་མི་ཐར་བས་གོམས་པར་བྱ་བ་གལ་ཆེའོ། ། «དབེན་པའི་གནས་བསྟེན་པར་གདམས་པ་ནི།» དེའང༌། ཇི་སྲིད་སེམས་ལ་བརྟན་པ་མ་ཐོབ་པར། །ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་སླུ་བས་ན། །དབེན་པའི་ནགས་སུ་སྤྲོ་བས་གནས་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་སེམས་དང་གདམས་ངག་རོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཏེ་བརྟན་པ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་འདུ་འཛིས་གནོད་པས་ལས་དང་པོ་པ་དག་གིས་དབེན་པ་ཁོ་ན་བསྟེན་དགོས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་ཟ་མ་ཏོག་ལས། ལས་དང་པོ་པས་སེམས་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་རབ་ཏུ་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབེན་པར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 與他們交往時，不可能不生起貪嗔和閑談等不善行為。如同經中所說： "與愚人交往時，愚人會 讚美自己誹謗他人， 喜歡談論輪迴之事， 必定會生起諸不善。" 依靠自己的一方，對任何人都會產生貪著和執著，以及承擔他們痛苦等強烈的束縛，束縛自己的心。思念他們和與他們交往會使自己的修行退失。聚在一起時雖然互不尊重，分開時又因不捨而痛苦，等等過失無量。如同經中所說： "若對眾生生貪著， 則會遮蔽真實性， 也會破壞厭離心， 最後導致憂傷苦。 僅僅思念他們時， 此生無義白白過。 無常朋友的緣故， 永恒正法也將毀。" 因此，既無法滿足凡夫各自的慾望，自己也無法依靠他們成就解脫正法。所以首先應當獨自前往人跡罕至的寂靜山林修行。如同經中所說： "他們未成我之事， 我亦不成他們事， 應當遠離諸愚人。" 應當如此思維。 此外，即使從殊勝上師處聽聞了教言，若不在心中串習，也無法從輪迴中解脫，因此串習非常重要。 "勸勉依止寂靜處" 而且： "只要心中未獲得穩固， 就會被外在境界所欺騙， 應當歡喜安住寂靜林中。" 如是，在心與教言融為一體而獲得穩固之前，喧囂會造成損害，因此初學者必須依止寂靜處。如《寶積經》中說："初學者爲了令心寂靜和調伏，應當安住寂靜處。"

། «ཚེ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དབེན་པ་བརྟེན་པར་གདམས་པ་ནི།» དེའང་ནམ་ཞིག་སུ་ཡང་མེད་པའི་ས་ཕྱོགས་དབེན་པར་ཐམས་ཅད་འགྲོ་ཞིང་འཇིགས་པས་ཀྱང་དབེན་པ་ལ་བསྐུལ་བ། ཇི་སྲིད་སྐྱེས་བུ་བཞི་ཡིས་བཏེགས་པའི་ལུས། །ངུད་མོའི་སྒྲ་དང་བཅས་པར་མ་གྱུར་པར། །བདག་ནི་ཞི་བའི་དགོན་པར་རབ་ཕྱོགས་ཏེ། །ལུས་སེམས་འདུ་འཛིའི་དགྲ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱ། །མྱུར་དུ་ཚེ་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ལ་བསམ་ཏེ་ཞི་བའི་གནས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པར་ཡང༌། དབེན་པའི་གཏམ་ལས། ཇི་སྲིད་སྐྱེས་བུ་བཞི་ཡིས་ལུས། ཁྱོགས་ལ་བཏེག་པར་མ་གྱུར་བར། །དེ་སྲིད་དགོན་པར་རབ་ཕྱོགས་ཏེ། །ཞི་བའི་ཏིང་འཛིན་བསྒྲུབ་པར་ བྱ། །ཞེས་དང༌། དེ་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་འཇུག་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ།

以下是直譯： "勸勉終生依止寂靜處" 而且，某時前往無人之處寂靜地，連恐懼也勸誡前往寂靜處： "只要四人未抬起， 我身伴隨哭泣聲， 我目前往寂靜處， 戰勝身心喧囂敵。" 迅速思維生命無常的本質，在寂靜處修習禪定。如《寂靜語》中說： "只要四人未抬起， 我身置於擔架上， 在此之前往寂處， 修習寂靜之禪定。" 與此相應，《入菩薩行論》中也如是說。

། «ནགས་ཚལ་གྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ནི།» ད་ནི་ནགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ༌། ནགས་ནི་ཆུ་གཙང་མེ་ཏོག་འབྲས་མང་ཞིང༌། །བྲག་རིའི་ཕུག་དང་རྡོ་ལེབ་ཁང་བཟང་མང༌། །དུད་པའི་ལྗོན་ཤིང་གྲིབ་མས་བརྒྱན་པའི་ཁྲོད། །བྱ་དང་རི་དགས་མང་པོ་གར་བྱེད་ཅིང༌། །ཆུ་འགྲམ་མེ་ཏོག་བུང་བ་གླུ་ལེན་མཛེས། །འདི་ལྟར་ནགས་ཀྱི་ཁྲོད་རབ་ཏུ་བཟང་པོ་ཤིང་ལྗོན་པའི་གྲིབ་མས་བརྒྱན་པར་རྩྭ་ལྗང་སེར་གྱིས་ས་གཞི་ཁེབས་པ་མེ་ཏོག་གི་ཚོགས་མང་པོས་བརྒྱན་ཞིང༌། ཕུ་ཆུ་བསིལ་བའི་ལྷུང་སྒྲ་དང་བུང་བའི་སྒྲ་སྐད་དིར་དིར་ཟེར་བས་གང་བ། བྲག་རིའི་དྲུང་དང་རྡོ་ལེབ་ཀྱི་ཁང་བཟང་རང་བྱུང་བ། ཆུ་གཙང་ལོ་མ་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་ཁ་ཟས་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང༌། བྱ་དང་རི་དགས་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་རྣམས་དང་བསམ་གཏན་གྱི་གནས་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་སྔོན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དགེ་བའི་སྨོན་པ་གྲུབ་པ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ནགས་ནང་རི་དགས་བྱ་དག་དང༌། །ཤིང་རྣམས་མི་སྙན་བརྗོད་མི་བྱེད། །འགྲོགས་ན་བདེ་བ་དེ་དག་དང༌། །ནམ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་བདག་གནས་འགྱུར། །ཕུག་གམ་ལྷ་ཁང་སྟོང་པའམ། །ལྗོན་ཤིང་དྲུང་དུ་གནས་བཅས་ཏེ། །ནམ་ཞིག་རྒྱབ་ཏུ་མི་བལྟ་ཞིང༌། །ཆགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ །ས་ཕྱོགས་བདག་གིར་གཟུང་མེད་པར། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་ཡངས་རྣམས་སུ། །རང་དབང་སྤྱོད་ཅིང་ཆགས་མེད་པར། །ནམ་ཞིག་བདག་ནི་གནས་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། དེ་བས་ཤིན་ཏུ་མདངས་དགའ་བའི། ། ནགས་ཚལ་ཚེག་ཆུང་བདེ་སྐྱིད་ཅིང༌། །གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་ཞི་བྱེད་པར། ། བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། རྩོད་དང་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་སྟོངས་པ། །ཞི་བའི་ནགས་ཀྱི་ནང་དག་ཏུ། །སྐལ་ལྡན་ཟླ་འོད་ཙནྡན་གྱིས་བསིལ་བའི། །ཡངས་པའི་རྡོ་ལེབ་ཁང་བཟང་ཉམས་དགའ་བར། །སྒྲ་མེད་ཞི་བའི་ནགས་ཀླུང་གཡོ་བ་ཡིས། །གཞན་ལ་ཕན་དོན་སེམས་ཤིང་འཆག་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་དང༌། སློབ་སྤྲིང་ལས། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པས་ཉེ་བར་བརྒྱན་བྱས་ཞིང༌། །རྐེད་ཆིངས་ཆར་ཆེན་སྤྲིན་གྱིས་འཁྲིགས་པས་འབྱུང་གྱུར་པ། །རི་རྩེ་ནགས་ཀྱི་མཐོངས་དེར་ཆགས་པ་མེད་པར་ནི། །རླུང་ལྟར་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཚེ་གཏུགས་སྐལ་བ་ཆེ། །

以下是直譯： "讚歎森林" 現在講述森林的功德： "森林清水花果多， 山洞石屋亦眾多， 樹蔭繁茂作裝飾， 鳥獸眾多舞蹈戲， 水邊花朵蜂鳴美。" 如是，極佳的森林中，樹蔭裝飾，青黃草地覆蓋大地，眾多花朵點綴其間，山澗清涼的流水聲和蜜蜂嗡嗡聲充滿其中，山崖下和天然石屋，清水、樹葉、花朵裝飾的食物足以滿足，與鳥獸為伴快樂，在這禪修之處共處，是從無始以來心中善愿的實現。如《入菩薩行論》中說： "林中禽獸與樹木， 皆不出言傷害我， 何時與此為伴侶， 相處快樂共安居。 山洞空寺樹下住， 何時不顧身後事， 斷除貪著諸執著。 何時無我執之地， 自然寬廣諸處所， 自在而行無繫縛， 何時我能如是住。" 又說： "是故極為悅意之， 森林寂靜且安樂， 能息一切諸散亂， 我當獨自安住彼。" 又說： "遠離爭論與煩惱， 寂靜森林深處中， 福德月光栴檀樹， 清涼寬敞石屋中， 無聲寂靜林木動， 思維利他徐徐行。" 《致弟子書》中說： "圓滿月輪為裝飾， 腰帶大雨雲環繞， 山頂林中無貪著， 如風飄動長壽福。"

རླུང་ལྟར་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཚེ་གཏུགས་སྐལ་བ་ཆེ། །ནགས་མཐོངས་རི་དགས་དཀྱུ་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟེན་བྱས་པ། །ཀུན་ནས་ཉམས་དགའ་བཟང་བ་དེ་ན་སྐྱིད་པ་གང༌། །དེ་ཅི་དགའ་བའི་ནགས་ཚལ་ལྷ་མོའི་ཉམ་ཕག་ཏུ། །ཐེལ་གྱིས་འབབ་པའི་རྡོ་ལེབ་ཅན་ནའང་ཡོད་འགྱུར་རམ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 如風飄動長壽福。 林中群鹿常棲息， 處處悅意極美好， 何等快樂此林中。 如此可愛林園中， 天女腋下有何樂？ 巖石平滑水流淌， 豈能與此相比擬？

། « དབེན་པར་མི་རྟག་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་བཤད་པ་ནི།» གནས་དེ་ན་རྒྱ་ཤུག་དང༌། ཙནྡན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངད་དང༌། རྩ་བ་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ལས་བྱུང་བའི། སྤོས་དང་སྨན་སོགས་དྲི་ཞིམ་ངད་ལྡང་ཞིང༌། །དབེན་ཞིང་ཉམས་དགའ་བསམ་གཏན་ངང་གིས་ འཕེལ། ། དུས་བཞིར་དགའ་བས་པདྨའི་མཚོ་འདྲ་ཞིང༌། །སོ་ག་དབྱར་དང་སྟོན་དུས་དགུན་དང་དཔྱིད། །རིམ་གྱིས་འགྱུར་བས་མི་རྟག་སྐྱོ་ཤས་འཕེལ། ། དེའང་པདྨ་ཆེན་པོས་གང་བའི་མཚོ་ལྟར་སྨན་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲིའི་ངད་ཀྱིས་ཁྱབ་ཅིང་སེར་བུའི་བསུང་བདེ་བ་དལ་བུས་ལྡང་ལ། དུས་ཀྱི་རིམ་པ་འགྱུར་བའི་དཔེས་མི་རྟག་པ་དང་སྐྱོ་ཤས་དྲག་པོ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་དང༌། སུ་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་དང་འདྲིས་པ་མེད་པས་ཆགས་སྡང་མེད་ཅིང་སེམས་འཛིན་མི་དགོས་པ། སྡོད་ནའང་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཤིང་ངོར་བལྟ་བ་མི་དགོས་པ་དང༌། གནས་ཀྱི་རྩོལ་བ་གང་གིས་ཀྱང་བྲེལ་བ་མེད་ལ། ནམ་འགྲོ་བ་ནའང་གཞན་ལ་ཆགས་པའམ་དེས་བཤོལ་འདེབས་པ་མེད་པར་རང་དབང་ཡོད་པའི་བདེ་བ་དེ་ནི་ལྷའི་དབང་པོས་ཀྱང་མི་རྙེད་པ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཁང་སྟོང་ཤིང་དྲུང་ཕུག་དག་ཏུ། །གང་དུ་ཇི་སྲིད་འདོད་གནས་ཤིང༌། །ཡོངས་འཛིན་བསྲུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས། །ལྟོས་པ་མེད་པར་བག་ཡང་སྤྱོད། །རང་དབང་སྤྱོད་ཅིང་ཆགས་མེད་ལ། །གང་དག་ཡང་ནི་འབྲེལ་མེད་པའི། ཆོག་ཤེས་བདེ་སྤྱོད་གང་ཡིན་པ། །དབང་པོས་ཀྱང་ནི་དེ་རྙེད་དཀའ། །ཞེས་པ་དང༌། སློབ་སྤྲིང་ལས། ནགས་ཀླུང་ཆུ་གཙང་ངོག་བདེ་དབེན་པར་སྐྱིད་པ་གང༌། །དེ་ཅི་ལྷ་ཡི་བུ་མོ་དྲི་ཞིམ་བྱུག་པ་ཡི། །ལན་བུའི་རྒྱན་དུ་ཐོགས་པ་རྒྱུན་ལྡན་མེ་ཏོག་ཚོགས། ། མཛེས་པས་ཟིལ་གནོན་ལྷ་ཡི་ཚུལ་འང་ཡོད་འགྱུར་རམ། །རྩ་བ་འབྲས་བུ་ཤུན་པ་ལོ་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལྗོན་ཤིང་ལྡན། །ནགས་ཚལ་ལྟོས་མེད་རི་བོའི་ཆུ་རྒྱུན་བསིལ་འབབ་ཆགས་པ་མེད་པའི་གནས། །ཆུ་ཀླུང་ཡངས་པའི་མཐའ་རུ་འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་ལྷུང་བས་བརྒྱན་པ་ཡི། །ཉམས་དགའི་བས་མཐར་ཅི་ཞིག་མེད་དེ་དམྱལ་དོང་ཁྱིམ་གྱིས་བསླུས་དེར་སྡོད། །རི་སུལ་ཡངས་པར་སྐྱེ་བོ་ལྷག་ལྷུག་མེད་པས་རབ་བདེ་བ། །ཉེར་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་ནགས་ཚལ་སྔོ་འཁྲུངས་ཕྲེང་བས་སྦྲེངས། །

以下是直譯： "講述在寂靜處生起無常觀的方法" 在那處所，有杜松和各種檀香的芳香，以及根莖和花朵散發的香氣。 香料和藥草等芳香瀰漫， 寂靜悅意禪定自然增長。 四季皆宜如蓮花湖泊， 春夏秋冬次第變化時， 無常厭離之心漸增長。 又如充滿大蓮花的湖泊，藥草和花朵的香氣遍佈，清風徐徐吹來令人愉悅。以季節變化為例，在心中生起強烈的無常感和厭離心。因為與任何人都沒有關係和熟悉，所以沒有貪嗔，不需要攝心。即使停留也不依賴他人，不需要看別人臉色。不為任何住處的瑣事而忙碌，即使要離開也不會對他人貪戀或被他人阻礙，有這樣的自在快樂，連天帝也難以獲得。如《入菩薩行論》中說： "空屋樹下巖洞中， 隨意安住無拘束， 捨棄守護諸苦惱， 無所顧慮任執行。 自在而行無繫縛， 與誰都無所牽連， 知足安樂而生活， 天帝亦難得此樂。" 《致弟子書》中說： "林中清水悅耳寂靜處何等快樂， 豈能與天女涂香擦粉相比擬？ 常戴花環作裝飾， 美貌勝過天人相。 根果樹皮葉茂盛樹木豐茂， 林中無所顧忌山泉清涼流淌無執著之處。 河岸寬闊果實花朵飄落裝點， 悅意之處何所不有，為何被地獄般家庭所欺騙而居住？ 山谷寬廣無人打擾極為安樂， 受用廣大森林青草叢生環繞。"

ཉེར་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་ནགས་ཚལ་སྔོ་འཁྲུངས་ཕྲེང་བས་སྦྲེངས། །ཆུ་ངོགས་སྙན་པ་ཕུ་ཆུའི་ལྷུང་སྒྲ་རྔ་ལྟར་སྙན་པ་ཡིས། །བདག་ཅག་ཉོན་མོངས་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་འགྲོན་ལ་སྒྲོགས་པ་ བཞིན། །འདོད་པ་རྣམས་དང་འབྱོར་དང་སྲིད་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཡིས། །སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཟླ་དབའ་རླབས་འདྲ་བར་གསུངས། །ཞེས་སོ། ། «གནས་དེར་སེམས་ལས་རུང་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ནི།» གནས་དེར་འགའ་ཞིག་ཤི་བའི། དུར་ཁྲོད་རུས་པ་འཐོར་བའི་ཚུལ་མཐོང་ནས། །བདག་གི་ལུས་ཀྱང་དེ་འདྲའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །སོ་སོར་འགྱེས་ཆོས་ཅན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར། །འདུས་བྱས་སྙིང་པོ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ལ། །དགའ་བའི་བློ་གྲོས་གང་ཡིན་རིང་དུ་བྱེད། །རྩོད་དང་ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་རྟག་ཞི་བས། །རང་གི་སེམས་ནི་ལས་རུང་བདེ་བ་ འཐོབ། །འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་བ་དང་རྩོད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་ཏེ། གང་པོས་ཞུས་པ་ལས། རི་དང་ནགས་ཚལ་གནས་མོས་པས། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འཕེལ་བར་བྱེད། །དབེན་པར་གནས་ལ་རྟེན་བྱེད་པས། །འདོད་ལྔའི་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང༌། །དེས་ན་འདུ་འཛི་མེད་པས་ན། །དགེ་ཆོས་ཅན་ནི་ཉམས་མི་འགྱུར། །ཕན་ཚུན་འགྲུལ་ཞིང་གཏམ་འདྲི་དང༌། །ཚིག་གིས་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་པས། །སྟོང་དབེན་ཉེར་ཞི་དབེན་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྔགས། །དེ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས། །རྟག་པར་དགོན་པ་བསྟེན་བྱ་ཞིང༌། །གྲོང་ཁྱེར་ལ་ནི་ཆགས་མི་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 受用廣大森林青草叢生環繞。 水岸悅耳山泉流淌聲如鼓般動聽， 彷彿向旅人宣告："我等非煩惱之境。" 諸欲及財富三界勝者， 皆說如幻如蜃景水月波浪。 "在此處心變得調柔的方式" 在那處見到某人死亡， 屍骨散落墓地的情景， 自身亦將如是狀態， 各自分離本性可見。 有為無實質輪迴中， 歡喜之心遠離智慧。 無爭無煩惱常寂靜， 自心調柔得到安樂。 厭離輪迴、平息爭論和煩惱等功德無量。如《象問經》中說： "山林處所生信解， 功德源泉得增長。 依止寂靜處所故， 五欲貪著悉能捨。 是故無有喧囂處， 善法不為所退失。 互不往來不交談， 亦不言語相問訊。 空寂寂靜處所中， 諸佛讚歎為殊勝。 是故諸菩薩應當， 常依山林寂靜處， 不應貪著于城邑。"

། «ནགས་ཚལ་བསྟེན་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། »ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚུལ། །དེ་འདྲའི་ནགས་ནི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས། །སྲིད་ལ་སྐྱོ་བས་དགོན་པར་རབ་ཕྱོགས་ཏེ། །གོམ་པ་བདུན་ཙམ་བོར་བའི་བསོད་ནམས་ནི། །གང་གིས་བསྐལ་པ་གངྒཱའི་སངས་རྒྱས་ལ། །བསྐལ་པར་མཆོད་པའི་བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་ ཡིས། །སྔ་མའི་བསོད་ནམས་བརྒྱ་སྟོང་ཆར་མི་ཕོད། །དེ་ཕྱིར་ཞི་བའི་ནགས་འདབ་བསྟེན་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་ལ་ལས་སངས་རྒྱས་ལ་ཟང་ཟིང་གིས་བསྐལ་པར་མཆོད་པ་བས་སྐྱོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནགས་ཁྲོད་ལ་སོགས་དབེན་པར་སྤྲོ་བས་གོམ་པ་བདུན་བོར་ན་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་ཉིད། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྐལ་པའི་བར་དུ་མེ་ཏོག་དང༌། བདུག་སྤོས་དང༌། ཞལ་ཟས་དང༌། བདེ་བར་སྦྱར་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐལ་པར་མཆོད་པ་བས། རབ་ཏུ་སྐྱོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་དགོན་པར་ཕྱོགས་ཏེ་གོམ་པ་བདུན་ཙམ་བོར་ན་འདི་དེ་བས་ཆེས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། ལུས་དང་སྲོག་ལ་བལྟ་བ་རབ་སྤོངས་ ལ། །སྟོང་པ་ཞི་བ་མཆོག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱིས། །བརྩོན་ཞིང་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང༌། །རི་དགས་བཞིན་དུ་དགོན་པར་གནས་པར་གྱིས། །ཞེས་ སོ། ། «ཇི་ལྟར་སྒོམ་ཚུལ་དབྱེ་བ་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ནི།» ད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ནི། ནགས་ཀྱི་ནང༌། དེར་ནི་སྟན་ལ་སྐྱིལ་ཀྲུང་རབ་བཅས་ ནས། །རྩེ་གཅིག་སེམས་ལ་མི་གཡོ་མཉམ་པར་བཞག །བྱིས་པ་ཉེས་སྤྱོད་དོན་རབ་འབྱེད་པ་དང༌། །དེ་བཞིན་གཤེགས་དགེའི་བསམ་གཏན་དམ་པ་བསྒྲུབ། །བསམ་གཏན་བཞི་དང་དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་བཞི། །ལམ་མ་ཞུགས་དང་ཞུགས་ཟིན་འཕགས་རྣམས་ཀྱི། །ཏིང་འཛིན་གསུམ་གྱི་མིང་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ། །དེས་ནི་འདོད་ཡོན་དགའ་བའི་སེམས་སྤང་ཞིང༌། །རིག་དང་མངོན་ཤེས་ཏིང་འཛིན་མངོན་པར་འགྲུབ། །སྤྱན་དང་རྫུ་འཕྲུལ་སེམས་ལ་རང་དབང་བསྒྱུར། །འདིར་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་དགེ་བའི་དམིགས་ཡུལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། ལམ་སྒྲོན་ལས། དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་ཞིག་ལ། །ཡིད་ནི་དགེ་ལ་གཞག་པར་བྱ། །ཞེས་ སོ། །

以下是直譯： "依止森林的利益" 功德圓滿的方式： 如是森林諸佛讚歎， 厭離輪迴趨向寂靜處， 僅邁出七步的福德， 勝過恒河沙數諸佛， 歷劫供養的福德蘊， 前者福德百千分不及。 是故應當依止寂靜林。 如是，有人以厭離心向往森林等寂靜處邁出七步，其福德勝過以財物供養諸佛一劫。《聖三摩地王經》中說： "若有人以花、香、飲食及一切安樂資具供養一切佛一劫，不如以極厭離心向寂靜處邁出七步，後者福德無量。 應當捨棄對身命的執著， 修習空性寂靜殊勝法， 精進且以極精進心， 如野獸般安住寂靜處。" "解說如何修習、分類及功德" 現在解說修習禪定的方法。在林中： 于座上結跏趺坐， 一心不動入等持。 凡夫惡行詳辨析， 如來善禪當修習。 四禪定及四無色， 未入道者與已入， 聖者三種等持名， 應當了知諸名稱。 由此斷除貪慾心， 成就神通與等持， 天眼神變心自在。 此處，禪定的本質是將心專注于任何善所緣境。如《道炬論》中說： "于任何所緣境， 應安置善意。"

།དེ་ཡང་སྟན་ལ་འདུག་སྟེ་སེམས་མི་གཡོ་བར་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་སྤྲོས་པའི་སྣང་བ་ནུབ་སྟེ་ཆོས་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་མིག་བཙུམས་པ་ལྟ་བུ་ལ་སྣང་ཡུལ་མི་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་སྣང་ལ་དེར་འཛིན་མེད་པའི་རྣམ་ པའོ། །དེའང་རང་དུས་དེ་ན་སྣང་ཡུལ་མཐོང་བས་མིག་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་དུས་གཅིག་ལ་ཡོད་པར་ཡང༌། མི་ཞིག་མིག་ནི་བཙུམས་པ་ལྟར། ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་དེ་བཞིན། །མི་ཞིག་མིག་ནི་ཕྱེ་བ་ལྟར། །རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་དེ་འདྲ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་མཉམ་གཞག་ནི་ཞི་གནས། རྗེས་ཐོབ་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ། །འདི་གཉིས་བློ་གཅིག་ངོ་བོ་གཅིག་དུས་གཅིག་དམིགས་པ་གཅིག་པས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་བྱེད་ལས་སུའང་གཅིག་སྟེ། འགྲེལ་ཆུང་ལས། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་མ་ཞེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན། རྗེས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རང་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བས། མཉམ་གཞག་གི་སྣང་བ་ལ་ཡུལ་མི་འགག་པར་སྣང་བས་ན་རྣམ་རྟོག་གིས་དག་ལ། སྣང་བས་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་མལ་ཡུལ་ལྔ་སྣང་བས་འཇིག་རྟེན་པའང་ཡིན་ཞེས་བཏགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་མེད་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དུས་ཀྱི་སྣང་ཆའི་བློ་དེ་ཉིད་སྣང་སྟོང་ལ་མཉམ་རྗེས་སུ་བཏགས་པའི་རྗེས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་ཤིང་མཉམ་བཞག་དང་བློ་རྫས་གཅིག་ཡིན་པས་མཉམ་གཞག་རང་གིས་གཟུང་འཛིན་སྤོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དེ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་ཀྱང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གཟུང་འཛིན་དུ་ཞེན་པའི་འདུ་ཤེས་སྤོང་བ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་གཞག་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ནི་རྒྱ་ཡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཞེན་པ་དང༌། བཅས་པའོ།

以下是直譯： 那麼，當坐在座位上，心不動搖地入定時，戲論的顯現消失，與法性融為一味，雖然如同閉眼一般，但並非是不見所顯現的對境，而是對境顯現但無執著的狀態。而且，在那個時候，由於見到所顯現的對境，如同睜眼一般，這兩者本質相同且同時存在，正如： "如同一人閉上眼睛， 入定的心也是如此。 如同一人睜開眼睛， 后得智慧亦復如是。" 其中，本質相同的等持是止，后得是觀。這兩者是同一心識，本質相同，同時生起，所緣相同，因此在斷除障礙的作用上也是一致的。如《略釋》中說："清凈世間，不執著于所取能取相的狀態，由后得心所攝，產生與自相應的果，如遣除色等想等。"因此，等持中的顯現不阻礙對境的顯現，所以離開分別念；由於顯現，所以也顯現石頭等五種平凡對境，因此也稱為世間。此時沒有能取所取相，因為是無分別心。那時的顯現方面的心識，就是在顯空上安立為等持后得的后得心所攝，與等持是同一實體，因此與等持自身斷除能取所取相一致，與之本質相同的后得也斷除對色受等法的能取所取執著，這是所要表達的。從等持出定后的后得稱為放逸，即伴隨著對能取所取等的執著。

།དེའང་མཉམ་གཞག་རྗེས་ཐོབ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་སྐབས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་ལ། ས་བདུན་པ་ཚུན་ཆད་ན་རྒྱ་ཡན་པ་ཡོད་ལ་དེ་ཕན་ཆད་ལ་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་སོ་སོ་བ་མེད་དེ། རྒྱུད་བླ་ལས། བྱ་བ་བསྒྲུབ་ལ་རྟག་ཏུ་བློ། །མེ་བཞིན་དུ་ནི་འབར་བ་དང༌། །ཞི་བའི་བསམ་གཏན་སྙོམས་འཇུག་ལའང༌། ། རྟག་ཏུ་སྙོམ་པར་འཇུག་པ་ཡིན། །ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། ལམ་དུ་མ་ཞུགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་བྱིས་པ་ཉེར་སྤྱོད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐར་པའི་ལམ་དུ་བྱེད་ཅིང་དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པས་ན་དོན་རབ་འབྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་འཕགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལ་ཟག་པ་མེད་པའམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་དགའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལངྐ་གཤེགས་པ་ལས། བྱིས་པ་ཉེར་སྤྱོད་བསམ་གཏན་དང༌། །དོན་རབ་འབྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང༌། །དེ་བཞིན་གཤེགས་དགའི་བསམ་གཏན་ཏེ། །ཞེས་པ་ཉིད་ལ་ས་སྡེར་ས་མཚམས་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱེའོ། །འབྲས་བུ་ནི། སྡུད་པ་ལས། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྨད་པ་འདོར། །རིག་དང་མངོན་པར་ཤེས་དང་ཏིང་འཛིན་མངོན་པར་འགྲུབ། །ཅེས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། སེམས་ནི་ནང་དུ་གནས་པ་དང༌། །དྲན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་པ། །བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང༌། །མངོན་ཤེས་གནས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། །དེ་དག་ལ་ཡོད་དེ་རྣམས་གསུམ། །བསམ་གཏན་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །ངོ་བོ་ནི་སེམས་ནང་དུ་འཛིན་པའོ། །རྒྱུ་ནི་དྲན་པ་རྒྱུན་ཆགས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། རྣམ་གཡེང་མྱུར་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །སླར་ཡང་དེ་ལ་གླན་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །བྱེད་ལས་བདེ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་རྫུ་འཕྲུལ་འགྲུབ་པའི་རྟེན་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་མངོན་ཤེས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་འགྲུབ་པའོ། །དབྱེ་ན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེར་གནས། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་མོ།

以下是直譯： 此外，等持和后得本質相同，這在所有修習禪定的場合都存在。直到第七地之前還有放逸，之後則本質相同而無差別。如《寶性論》中廣說： "成辦事業恒時心， 如火般地常燃燒， 寂靜禪定等持中， 恒時平等而入定。" 若細分，則有三種： 未入道者相續中的禪定、色界定、無色界定等，稱為"凡夫所行禪"。 已入道者資糧加行的禪定，能成為解脫之道並善於辨別義理，故稱為"善分別義禪"。 初地以上聖者的禪定，稱為無漏禪或"如來所喜禪"。 如《楞伽經》中說："凡夫所行禪，善分別義禪，如來所喜禪。"《地藏論》中也是如此劃分地位。 其果如《般若攝頌》所說："以禪定厭離欲界功德，成就明、神通和等持。" 這些的含義，如《經莊嚴論》中說： "心住于內及， 依止念精進， 能生起安樂， 神通處自在。 諸法中最勝， 彼等有三種， 如是知禪定， 智者當修習。" 其本質是攝心於內。因是相續不斷的正念和精進。如同論中說："速知散亂已，復當攝於彼。"作用是生起安樂，成為神通的依止。果是成就神通和神變等。 分類有三種：現法樂住禪、引發一切功德禪、利益有情禪。

།དང་པོ་ནི། ནང་དུ་བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་དགའ་བདེ་ཐོབ་པའོ། །དེའང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་ཙམ་པོར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་བཅས་པ་དང༌། བསམ་གཏན་གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ་གསུམ་གྱི་དངོས་གཞིར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །བསམ་གཏན་དེ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཉེར་བསྡོགས་བྱེད་པར་ས་སྡེ་ལས་བཤད་དོ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནི། དགེ་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་དུས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཆའི་བསམ་གཏན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དོན་སྒྲུབ་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རྩེ་གཅིག་པ་དང༌། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་སེམས་ལས་གང་འདོད་ཅིང་མོས་པ་དེར་སྤྲུལ་པ་བཀྱེ་ནས་དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཡོན་ཏན་ནི། དེ་ཉིད་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཏིང་འཛིན་མང་ལྡན་བསམ་གཏན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས། །བསམ་གཏན་བདེ་བ་ཕུལ་གྱིས་གནས་ཤིང་སྙིང་རྗེས་སྐྱེ་བ་དམན་ལ་བརྟེན། །བསམ་ གཏན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། བསམ་གཏན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག ། ཅེས་སོ། ། « གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལའང་གསུམ་སྟེ། ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི།» དེ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཤེས་རབ་གསུམ་སྟེ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ཉིད། །ལྷག་མཐོང་གྲུབ་པས་ཉོན་མོངས་ཚོགས་འཇོམས་ཤིང༌། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གནས་ལུགས་རབ་ཤེས་ནས། །སྲིད་པའི་གྲོང་ལས་མྱ་ངན་འདས་ཞིར་འགྲོ། །འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བསམ་པས་ངེས་པར་བྱས་ནས་བསྒོམས་པས་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན། འདོད་དེ། འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང༌། དངོས་དང༌། རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དག་གིས་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 第一，內心由禪定所生的功德而獲得喜樂。這包括初禪的近分定和正行定中有尋有伺，殊勝正行定中無尋唯伺，以及第二、第三、第四禪的正行定中無尋無伺的作意。《地藏論》中說，這些禪定也是由前前作為後後的近分定。 成就一切功德的禪定是指修習六波羅蜜多等善法時專注一境的禪定。 成辦有情利益的禪定是指專注于利益有情，以及從禪定正行心中隨意變化所欲顯現的化身來利益眾生等。 其功德，如同論中說： "佛子具足多等持，修成一切種禪定， 安住殊勝禪樂中，悲心依止下劣生， 以此禪定令眾生，安立三種菩提中， 智慧攝持之禪定，置於世間而不盡。" 關於通達實相義理的智慧也有三種。廣說三種智慧的自性如下： 然後，般若波羅蜜多即是聞思修三慧。以成就勝觀摧毀煩惱群，善知法與有法的實相后，從輪迴城趣向涅槃寂靜。 如是，了知諸法的自性或實相即是聞慧。以思維決定后修習，從而度脫輪迴大海，這是智慧的自性。 如《略釋》中說："由聞、思、修所生，或由等持的加行、正行、后得所生的智慧。"

།ཤེས་རབ་ལ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེའང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་རྣམས་པས་ཆེས་ལྷག་པ་ཡིན་ཞིང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་པའི་ཤེས་རབ་གལ་ཆེ་སྟེ་མ་ཐོས་པར་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ། རྒྱུད་བླ་ལས། གང་ཕྱིར་སྦྱིན་ལས་ལོངས་སྤྱོད་དག་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིང༌། ཁྲིམས་ཀྱིས་མཐོ་རིས་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བྱེད་ལ། །ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱ་ཀུན་སྤང་དེ་ཡི་ཕྱིར། །འདི་ཡིས་མཆོག་ཉིད་དེ་ཡི་རྒྱུ་ནི་དེ་ཐོས་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། ཤེས་རབ་མཆོག་ཡིན་དེའི་གཞི་ནི། །ཐོས་པ་དེ་ཕྱིར་ཐོས་པ་མཆོག །ཅེས་ སོ། །དེ་ལ་སྐབས་འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་མཁས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་འདི་ལྟར་ཐོས་པས་གཏན་ལ་དབབ་སྟེ། འཇལ་བྱེད་རིན་ཆེན་ལྡེ་མིག་གི་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང༌། གཞལ་བྱ་དམ་ཆོས་མཛོད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན་གྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་དགོངས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཅིང་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་ལས་འདས་པ་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་སྟོན་པའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་མ་ལུས་པ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཁོངས་སུ་བསྡུའོ། །ཆོས་ཅན་སྣང་ཚོད་པ་སྐྱེ་བ་དང༌། འགག་པ་དང༌། འོང་བ་དང༌། འགྲོ་བ་དང༌། དག་པ་དང༌། མ་དག་པ་དང༌། ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པའི་རིམ་པས་གཞལ་ཞིང་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྟོན་པའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ནང་དུ་བསྡུའོ། །དཔེར་ན་སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཞེས་སྨྲ་བརྗོད་དང་བསམ་པས་རློམ་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ། དོན་དམ་པའི་གཤིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ངེས་པའི་དོན་ཏེ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： 智慧也稱為勝觀。它比其他波羅蜜多更為殊勝。在凡夫地，聞所生慧尤為重要，因為沒有聞就無法思維和修習。 如《寶性論》中說： "由施能成就受用，戒能得生天， 修能斷煩惱，慧能斷煩惱及所知障， 故此為最勝，其因即是聞。" 又說："智慧最勝，其基是聞，故聞最勝。" 在此，欲通達一切法的自性者，應當如是以聞慧決定：首先是能量度的珍寶鑰匙的建立，其次是所量度的正法寶藏的建立。 第一分為兩部分。關於了義和不了義的建立：一切法的法性、真如、法界、本來清凈、心性光明的意趣，本來清凈、不變、超越生住滅三相、如虛空的本質，是了義。宣說此義的一切經論都歸入了義。 現象界的顯現，如生、滅、來、去、清凈、不清凈、蘊、界、處等各種次第，如夢幻般顯現，以言說、思維、表達的次第來衡量和假立而宣說的一切，稱為不了義。宣說此義的一切經論都歸入世俗諦。 例如，說"心性如虛空"，這種言說、表達和思維的執著是世俗諦，而究竟的實相是了義，即是真實。

།དེ་སྐད་དུ། དབུ་མ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟོད་པ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན། ། གང་ལ་སྐྱེད་དང་འགག་ལ་སོགས། །སེམས་ཅན་སྲོག་ལ་སོགས་བསྟན་པ། ། དེ་ནི་དྲང་དོན་དེ་ཀུན་རྫོབ། །ཅེས་པ་དང༌། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། སྟོན་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ལྟར། །ངེས་དོན་མདོ་སྡེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས། གང་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་སྐྱེས་བུ་བསྟན། །ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཤེས། །ཞེས་པ་དང༌། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང༌། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་གང་དག་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་བདག་དང༌། སེམས་ཅན་དང༌། སྲོག་དང༌། སྐྱེས་བུ་དང༌། གང་ཟག་དང༌། ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང༌། ཤེད་བདག་དང༌། བྱེད་པ་པོ་དང༌། ཚོར་པ་པོ་དང༌། སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པ་དང༌། བདག་པོ་མེད་པ་ལ་བདག་པོ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང༌། མ་སྐྱེས་པ་དང༌། མ་བྱུང་བ་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། བདག་མེད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་མེད་པ་དང༌། སྲོག་མེད་པ་དང༌། གང་ཟག་མེད་པ་དང༌། བདག་པོ་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་བར་དུ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱི། དྲང་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མི་རྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། མདོར་ན་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དང་དེ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལ་ངེས་པའི་དོན་དང་དེའི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །གཤིས་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་སུ་ཐབས་མང་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འདྲེན་པར་ཆོས་མ་དག་པ་འཁྲུལ་པ་དང་དེའི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་དང་དྲང་དོན་གྱི་ཆོས་ཞེས་ བྱའོ།

以下是直譯： 如《中觀不可思議贊》中說： "諸法之空性，亦說爲了義。 凡說有生滅，眾生壽命等， 皆是不了義，屬於世俗諦。" 《聖三摩地王經》中說： "如善逝所說，了知了義經， 凡說眾生人，皆知為權義。" 《聖無盡慧所說經》中說： "什麼是了義經？什麼是不了義經？為引匯入道而宣說的經典是不了義。為引匯入果而宣說的經典是了義。凡是宣說我、眾生、壽者、士夫、補特伽羅、意生、摩納婆、作者、受者等各種名相，以及無主宰中說有主宰的經典，都是不了義。凡是宣說空性、無相、無愿、無為、無生、無起、無實、無我、無眾生、無壽者、無補特伽羅、無主宰，乃至無解脫門的經典，都是了義。這就是依于了義經，不依于不了義經。" 總之，實相及宣說實相的經典稱爲了義和了義經。為引導眾生趣入實相而以多種方便宣說不清凈法、迷亂及其分類等的一切，稱為不了義和不了義法。

། ཚུལ་འདིས་ཆོས་རྣམས་བལྟ་བའི་མེ་ལོང་དང༌། འབྱེད་པའི་ལྡེ་མིག་དང་པོ་བཤད་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བ་དང༌། དགོངས་པ་དོན་གྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཤད་པར་བྱ་བ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་དགོངས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བཤད་དུ་ནི་ཡོད་ལ། ཁ་དྲང་པར་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་དགོས་ཆེད་དང་བཅས་པར་སྟོན་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། མཉམ་པ་ཉིད་དང་དོན་གཞན་དང༌། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་དུས་གཞན་དང༌། །གང་ཟག་གི་ནི་བསམ་པ་ལ། །དགོངས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི། ཆོས་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་དགོངས་ནས་ང་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའང་ཀུན་བརྟགས་ལ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་དོན་དུ་ངེས་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དབང་ལ་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་མུ་བཞི་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེ་བ་སྐད་ཅིག་མ་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་རང་མཚན་པ་དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་རྫས་འགལ་བས་མ་གྲུབ་ལ། རྒྱུ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་ཚོད་པའི་སྐྱེ་སོགས་ཙམ་ནི་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མེད་ལ་སྣང་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ། རྨི་ལམ་ནི་སྣང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྣང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནས། སྒྱུ་མ་དང༌། སྨིག་རྒྱུ་དང༌། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། ཆུ་ཟླ་དང༌། གཟུགས་བརྙན་དང༌། སྤྲུལ་པའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །ཡོངས་གྲུབ་ལ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དོན་དམ་པ་ཡིན་ཞིང་བདག་ཉིད་ལ་མ་དག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是直譯： 通過這種方法解釋了觀察諸法的明鏡和開啟的鑰匙。爲了更清楚地闡明這些內容，以及理解意趣的本質，將解釋意趣和隱密意趣的建立。 首先，意趣是指稍加假立而可以解釋，但不是直接表述的方式，包含目的和需要。如《經莊嚴論》中說： "平等性與他義， 以及其他時間， 還有補特伽羅， 意趣分為四種。" 平等性意趣，是指基於法身平等而說："我那時成為毗婆尸佛"等。 他義意趣，是指基於三種無自性而說："一切法無自性"等。這是因為：遍計所執無相自性，因為不能確定為實有；依他起無生自性，因為不能從四邊生起；自生不成立，因為已生和正在生的剎那本質相違；他生不成立，因為分析時他的自相不成立；二者俱生相違故不成立；無因生不可能。 如所顯現的生等只是如夢如幻的緣起，所以是無而顯現。如《智慧光明莊嚴經》中說："文殊，夢是顯現而非存在。同樣，一切法也是顯現而非存在。"乃至幻術、陽焰、乾闥婆城、水月、影像、化現等。 圓成實無勝義自性，因為是勝義，而自身沒有不清凈等戲論的自性。

།དེ་སྐད་དུ། མདོ་སྡེ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང༌། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང༌། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་སོ། །དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲི་མེད་ཟླ་འོད་ཀྱི་མཚན་གཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་འཐོབ་བོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའང་དེ་གཅིག་པུས་མི་ཐོབ་ཀྱང༌། དེ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ཚོགས་མང་དུ་བསགས་པས་ནམ་ཞིག་ན་འཚང་རྒྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྨད་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལྡེམ་དགོངས་ནི། ཕ་རོལ་གང་ལ་དགའ་བས་ཡང་དག་པའི་ལམ་མམ་དོན་ལ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། དེའི་མིང་ངམ་ཆ་ལྡན་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་མཐུན་ཡང་དོན་མི་མཐུན་པར་བཤད་པ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། ཞུགས་པ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང༌། མཚན་ཉིད་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་གཞན། ། གཉེན་པོ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང༌། །བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་སྟེ། ། ཉན་ཐོས་དང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད། །དེ་བཞིན་ཉེས་པ་གདུལ་བ་དང༌། །བརྗོད་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ལ་ནི། །ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་སོ། །དང་པོ་ཞུགས་པ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཁ་ཅིག་སྟོང་པས་སྐྲག་ནས་ཐེག་ཆེན་དུ་མི་འཇུག་པ་དག་གཞུག་པའི་དོན་དུ། གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨོས་པས། ཉན་པ་པོས་དོན་ལ་གྲུབ་པར་གོ་ནས་འཇུག་ལ། འཆད་པ་པོས་སྣང་ཚོད་ལ་རྨི་ལམ་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་གནས་ལུགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་བརྟགས། གཞན་དབང༌། ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཉེན་པོ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྐུ་བོང་ཆུང་ཞིང་སྐུ་ཚེ་ཐུང་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པ་གཞན་ལས་དམན་པ་ཞིག་གོ་སྙམ་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། ང་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།

以下是直譯： 如《解深密經》中說："我基於相無自性性、生無自性性、勝義無自性性而說一切法無自性。" 其他時間意趣，如說："僅持無垢月光如來名號即可成佛。"雖然僅此一因不能成佛，但由此為先導積累眾多資糧，終將成佛。 補特伽羅意趣，如對執著戒禁取見者貶低持戒而讚揚佈施。 第二，隱密意趣是：爲了引導他人喜愛正道或真實義，依靠其名稱或略有相似之處，雖說法相符但意義不符。如《經莊嚴論》中說： "趣入隱密意， 相狀隱密意， 對治隱密意， 轉變隱密意， 聲聞與自性， 過失所化及， 深奧之言說， 隱密意四種。" 首先，趣入隱密意：爲了引導某些聲聞種性者因畏懼空性而不入大乘，說"色是有"。聽者理解為實有而趣入，說者則意在如夢幻般顯現的存在。 相狀隱密意：爲了使人了知無自性的實相，說"一切法無自性"等。三種無自性指遍計所執、依他起、圓成實，如前所述。 對治隱密意：針對有人認為釋迦牟尼佛身材矮小、壽命短暫等不如其他導師，而說："我彼時成為毗盧遮那佛"等。

།ཉན་པ་པོས་གཟུགས་སྐུར་མཉམ་པར་གོ་ཞིང༌། འཆད་པ་པོས་ཚོགས་རྫོགས་པར་མཉམ། ཆོས་སྐུ་ཐོབ་པར་མཉམ། འགྲོ་དོན་མཛད་པར་མཉམ་པ་གསུམ་ལ་དགོངས་སོ། །མཛོད་ལས། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་དང་ནི། །ཆོས་སྐུ་འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པ། །མཉམ་པ་ཉིད་དེ་སྐུ་ཚེ་དང༌། །རིགས་དང་སྐུ་བོང་ཚད་ཀྱིས་མིན། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། ། བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ཆོས་འདི་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་དམན་པ་ཞིག་གོ་སྙམ་པའི་ཉེས་པ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་དཀའ་བར་བསྟན་པ་རྣམས་ཏེ། དཔེར་ན། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། ཕ་དང་མ་ནི་གསད་བྱ་ཞིང༌། །རྒྱལ་པོ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་དང༌། །ཡུལ་འཁོར་སྐོར་བཅས་བཅོམ་པ་ན། །མི་དེ་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའང་འཁོར་བར་འདུ་བྱེད་པས་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་གཉིས་ནི་ཕ་མའོ། །ཀུན་གཞི་ནི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྟེན་ནམ་གཞིར་གྱུར་པས་རྒྱལ་པོའོ། །བྲམ་ཟེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བ་དང༌། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་བལྟ་བ་སྟེ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་སོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུང་འཛིན་དང་བཅས་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ནི་ཡུལ་འཁོར་གྱི་སྐོར་དང་བཅས་པའོ། །དེ་དག་བཅོམ་པ་སྟེ་དག་ན་འཚང་རྒྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་གཉིས་ཅི་རིགས་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་ནི་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ནི། སྨྲ་བ་པོས་བསམས་པའི་དོན་ལས་དོན་གཞན་སྨྲ་བ་པོའི་ཚིག་ལས་ཉན་པ་པོས་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། སྨྲ་བ་པོས་བསམས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོས་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ལྡེམ་དགོངས་སོ་ཞེས་བཞེད་ཅིང༌། ཐེག་བསྡུས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་བཤད་སྦྱར་ལས། དགོངས་པ་ནི་ཡིད་ལ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཕ་རོལ་གཟུང་བ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཕ་རོལ་གཟུང་བ་ལ་ལྟོས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

這是完整的直譯： 聽者理解為等同於色身，說者圓滿資糧相等，獲得法身相等，利益眾生相等，這三者是所指。如《俱舍論》中說："諸佛資糧和法身，利益眾生行為，是平等的，而不是壽命、種姓和身量大小。" 轉譯隱晦意趣是：爲了平息認為此法容易理解因而不如其他法的過失，而示現極難通達的那些。例如，《自說經》中說："應當殺父母，國王及兩凈，連同眷屬國，此人成清凈。"這裡，在輪迴中造作的愛和取二者是父母。阿賴耶識是各種習氣的所依或基礎，故為國王。婆羅門的我見和沙門的戒禁取見是兩凈。內六處連同能取所取的八識集是眷屬國。摧毀這些即是清凈，也就是成佛。 此外，意趣和隱晦意趣二者有時本質相同而細節不同。這兩者的區別，譯師智慧賢認為：說者所想的意義與說者話語中聽者理解的其他意義不同的是意趣，而說者所想的意義就是聽者所理解的是隱晦意趣。《攝大乘論》釋中說："意趣僅是心中安立，不承認依賴於他者所取。隱晦意趣則依賴於他者所取。"

།དེ་གཉིས་ཀའང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་ཏེ། དེའང་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་ཆ་ལྡན་དུ་བཤད་པ་ནི་ཕ་རོལ་གཟུང་བའམ་གཟུང་བ་ལ་མ་ལྟོས་ཀྱང་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་གཞན་གྱིས་དྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་དོན་མཐའ་དག་མ་རྫོགས་པས་ད་དུང་དགོངས་གཞི་ལ་ལུས་པའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་ཞེས་སོ། །གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཟུར་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོའི་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་སྟོན་པ་ནི་སྡེམ་དགོངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྨྲ་བ་པོས་ཀྱང་སྨྲས། ཕ་རོལ་པོས་ཀྱང་དེ་གོ་ནས་ཞུགས་པས་ད་གཟོད་དོན་གཞན་རྫོགས་པར་གོ་བའི་རྟེན་བྱེད་ཅིང༌། བརྫུན་དུའང་མ་གྱུར་ཙམ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ནི་གསུང་རབ་བལྟ་བའི་ལྡེ་མིག་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྒྲ་དང༌། དོན་དང༌། དགོངས་པ་དང༌། དགོས་བྱེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དུ་མ་ཡོད་པས་མདོ་རྒྱུད་རྣམས་ཚུལ་འདིས་འབྱེད་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཉིས་པ་གཞལ་བྱ་དམ་ཆོས་མཛོད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང༌། དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་མཁས་པའི་བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་ལ་མ་གསན་རང་གིས་གཟིགས། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་དང་དོན་དམ་སྟེ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་སོ། དེའང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཙམ་ཞིག་དབྱེ་བའི་གཞིར་བྱས་ནས། སྣང་ལུགས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང༌། གནས་ལུགས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེའོ། །སྣང་ལུགས་ལའང་འཁྲུལ་པ་དང་མ་འཁྲུལ་པ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་པའི་དུས་ཀྱི་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་འཁྲུལ་སྣང་འཁྲུལ་འཛིན་འཁྲུལ་ཤེས་ལ་ཤར་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་དོ།

這是完整的直譯： 應知這兩者並不矛盾。對某些人而言，解釋為具有其特徵是意趣，不論是否依賴他者所取。當被他人詢問等時，由於意義尚未完全，仍留在意趣基礎中，故稱為意趣。為利益他人，稍微依靠一點角度，隨順他的見解而示現的稱為隱晦意趣。說者說了，對方也理解並接受，從而成為完全理解其他意義的基礎，且僅僅處於不成為虛假的狀態。 這些是觀察經典的第二把鑰匙。因此，由於文字、意義、意趣和作用有多種情況，以這種方式理解經續極為重要。 第二義所量正法藏的安立分兩部分。首先，闡述二諦的方式。《中論》說："諸佛依二諦，為眾生說法。一以世俗諦，二第一義諦。"《父子相見經》說："世間智者二諦理，您不從他聞自見。彼即世俗諦勝義，更無有何第三諦。" 以法的本性作為分類基礎，分為顯現方式的世俗諦和實際情況的勝義諦兩種。顯現方式又分為錯亂和不錯亂兩種。第一種是眾生時的言說、思維、表達的本性，在錯亂顯現、錯亂執著、錯亂認知中呈現的一切所知。

།དེའང་སླུ་བ་དང༌། མི་བདེན་པ་དང༌། འགྱུར་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། བློ་འཁྲུལ་པ་པའི་ཡུལ་སྣང་ཞིང༌། དེར་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱིས་བློས་བསམ་བརྗོད་དུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེའི་བློའི་རི་མོས་བཏགས་པ་ཡིན་པས་དོན་ལ་མ་རེག་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པར་བཤད་དོ། །དེའི་དུས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་རིག་པ་ལའང་རེ་ཞིག་བདེན་རྫུན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་དང་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའང་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་དོན་བྱེད་ནུས་པ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ། བཏགས་པས་དབེན་པ། མཐུན་པར་སྣང་བ་སྟེ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནང་རང་གི་ཤེས་པ་དང་བཅས་པས་བསྡུས་པ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ། སྣང་ལ་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལྟ་བུ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཤད་དེ། བདེན་གཉིས་ལས། སྣང་དུ་འདྲ་ཡང་དོན་བྱེད་དག །ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་མི་ནུས་ཕྱིར། །ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ནི་དབྱེ་བའང་བྱས། །ཞེས་སོ། །འདི་གཉིས་ཀའང་གཤིས་ནས་གཞལ་ན་མཚུངས་ཏེ། བག་ཆགས་འཁྲུལ་པ་ལས་སྐྱེས་པར་མཉམ། དབང་པོ་སོ་སོ་ལ་སྣང་བར་མཉམ། རེ་ཞིག་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བའི་དོན་བྱེད་ཀྱང་མིག་ཤེས་ཀྱི་ལྟ་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་མཉམ་པས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འཁྲུལ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ལ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་ལས་མ་འཁྲུལ་པ་ལམ་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ་འགྱུར་ཞིང་གོང་དུ་འགྲོ་བས་མི་རྟག་ཀྱང་གཤིས་ཀྱི་སར་བགྲོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་བླའི་འགྲེལ་པར། ལམ་བདེན་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སླུ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་འཕོ་འགྱུར་བྱེད་པ་དང་གོང་དུ་བགྲོད་དགོས་པའི་ཆ་ནས་གསུངས་ཀྱི། འདུས་བྱས་གཞན་དང་སླུ་བའི་ལུགས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ།

這是完整的直譯： 這包括一切欺惑、不真實、變化、痛苦等，因為是錯亂心的對境顯現，由言說、思維、表達所假立，所以眾生心中所思所說的佛陀也是由其心的印象所假立，因未觸及實相而被稱為錯亂。 在此時的顯現和認知中，暫時顯現為真假二者，依此分為正世俗諦和倒世俗諦。其中，能如顯現般起作用、從因而生、離戲論、一致顯現的地水火風及內在自己的認知所攝的是正世俗諦。顯現卻不能起作用的，如雙月顯現等，是倒世俗諦。如《二諦論》所說："雖同顯現而能作，所作功能故不能，正與非正分世俗，亦復觀待而安立。" 這兩者若從本質上衡量是相同的：同樣從習氣錯亂而生，同樣顯現於各自感官，暫時在錯亂面前顯現起作用，也同樣是眼識等的所見對象，因此無有自性。 不錯亂的世俗有二：從果位不錯亂的道基智慧及功德，雖變化並向上進展而無常，但就趨向本性而言稱為不錯亂。《寶性論釋》說："一切道諦是有為，一切有為是欺惑"，這是從變遷和需要向上進展的角度而言，並非與其他有為法欺惑的方式相同。

འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་མ་འཁྲུལ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་མ་ཤེས་དང་བཅས་པ་འོག་མིན་ན་བཞུགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ། རྟག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་དུ་གྱུར་པ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་ཆེན་པོས་མངའ་དབང་རྫོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་སྟེ། སྣང་བའི་ཆ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བརྗོད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་པས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་འོག་ཏུ་རྒྱས་པར་འཆད་དོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱའི་སྣང་བ་ལས་བསགས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེས་དེ་ལྟར་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་སྣང་བ་ཡང༌། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ངོར་འཕོ་འགྱུར་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་དོན་ལ་འཕོ་འགྱུར་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། ཆུ་ཟླའི་རྣམ་པའང་སྣོད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འཕོ་འགྱུར་དུ་སྣང་ཡང་ཟླ་བ་རང་མཚན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་གནད་ཀྱིས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ལྟར། འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་སྐུར་སྣང་ཡང་རང་མཚན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། སྐུ་གསུམ་འདུ་འབྲལ་མེད་པར་ངོ་བོ་གཅིག་ལ། ཆོས་སྐུ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་ནམ་མཁའི་ཟླ་བ་ཉིད་ཆུ་ཟླའི་འཇོག་བྱེད་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པས་མི་འགྱུར་བ་ལྟར། སྤྲུལ་པའང་ལོངས་སྐུའི་ངང་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་སྣང་ཡང་དོན་ལ་གྲུབ་པ་མེད་པས་འཕོ་འགྱུར་མེད་ཅིང༌། གདུལ་བྱའི་ངོར་འཕོ་འགྱུར་དུ་སྣང་བས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྣང་བའི་ཆ་དག་མ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པར་འདོད་དོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྩ་ཤེ་ལས། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་ དང༌། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མེད། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པས། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་བསམ་བརྗོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ། རྟོགས་མ་རྟོགས་ཀྱིས་བློས་མ་བཞག་པ། གཅིག་ཐ་དད་ཀྱི་ཁ་ལེན་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་མགོན་རྣམས་ཀྱི། །བསྟན་པ་བདུད་རྩིར་གྱུར་པ་སྟེ། །དོན་གཅིག་མ་ཡིན་ཐ་དད་མིན། །ཆད་པ་མ་ཡིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 由獲得果位而不錯亂的是佛陀的色身及智慧，安住於色究竟天。這些是不變遷、常恒自成、成為功德寶藏、以壇城等大顯現圓滿威力的一切。雖從顯現方面稱為世俗，但與法身無別，故如虛空般安住無有變遷。這些將在下文詳細解釋。 化身雖從所化眾生的顯現中積聚，以佛陀大悲而如是自然顯現，在所化眾生心中似有變遷，但實際上並無變遷成立。如水中月影雖因器皿條件而顯現變遷，但由於月亮本身並非實有的緣故而無變遷。同樣，雖顯現為調伏眾生的身相，但並非實有，因為三身不可分離而本質為一，法身無有變遷的緣故。 又如虛空中的月亮本身與水月的建立為同一本質而不變，化身雖從報身中自然顯現，但實際上並不成立，故無變遷。在所化眾生前顯現有變遷，但並非成立。因此，認為清凈與不清凈的一切顯現方面都包含在世俗諦中。 勝義諦是本性的實際情況。如《中論》所說："不從他知寂，不以戲論戲，無分別異義，是則真實相。"這表明輪迴和涅槃的一切法本來無有自性，超越一切思維言說的對境，不為已證未證的心所安立，無有一異的承認。同論又說："諸佛世間依，說法甘露味，非一亦非異，非斷亦非常。"

།སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་བློའི་ངོ་ཁ་ལ་བཟང་ངན་ཐ་དད་པར་བཏགས་ཀྱང༌། ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་དག་པས། ཡང་དག་པ་དང༌། མ་དག་པ་དང༌། གཉིས་ཀ་དང༌། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཤིན་ཏུ་དག་པའོ་ཞེས་བློས་བཀོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། །ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད། །ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་སོ། །གཤིས་ངོར་ནི་ཁས་ལེན་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་གང་དུའང་གྲུབ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཀྱང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། དངོས་པོར་ཁས་ལེན་ཡོད་ན་ནི། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བ་ཡི། །ལྟ་བ་མི་བཟད་མ་རུངས་འཛིན། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་སོ། དེའང་གཤིས་ལ་དམ་བཅའ་མེད་པས་ཁས་བླངས་པའི་ཡུལ་དང༌། ལེན་པ་པོ་དང༌། ངོས་གཟུང་གང་ཡང་མེད་པས་སྐྱོན་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། རྩོད་བཟློག་ལས། གལ་ཏེ་ངས་དམ་བཅས་འགའ་ཡོད། །དེ་ཚེ་ང་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད། །ང་ལ་དམ་བཅའ་མེད་པས་ན། །ང་ནི་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་སམ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ངོ་བོ་ལ་ནི་ཟབ་པ་ཞི་བ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་དམ་བཅའ་འམ་ཁས་ལེན་མེད་པ་སྟེ་དབྱིངས་གདོད་མ་ནས་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ལ་དབྱེར་མེད་ཀྱང་བློས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དབྱེ་ན། སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་ཉིད་བློས་བཀོད་ཀྱང་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ལས་མ་གྲོལ་བ་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་དང༌། སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་མེད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་གྲངས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། སྐྱེ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པ་ཡང༌། །ཡང་དག་པ་དང་མཐུན་ཉིད་བཞེད། །སྐྱེ་མེད་སྤྲོས་ཀུན་ཞི་བ་ལ། །དོན་དམ་ཞེས་པའི་བརྡ་མཛད་ དོ། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 雖然在心的表面上，將顯現、存在、輪迴、涅槃等一切標記為好壞不同，但一切本來就具有虛空的本性而清凈，超越了心所安立的"正確"、"不正確"、"二者皆是"、"二者皆非"和"極其正確"等對境。如同論中所說："一切實非實，亦實亦非實，非實非非實，是名諸佛法。" 在本性中，超越一切承認，因為從未在任何本質或特徵上成立過。即使承認"是這樣的"，也會落入我見等常斷邊見。如《六十正理論》所說："若執著諸法，貪嗔從此生，惡見不堪忍，由此起諍論。" 又因為本性上無有立宗，所以沒有被承認的對象、承認者和任何特徵，因此無過。《回諍論》說："若我有所宗，我則是有過，我無所宗故，我即無諸過。" 如是，一切法的實相或本性清凈的本質是深奧寂靜、離一切戲論邊際，無有立宗或承認，稱為本初清凈的法界。 雖然本質上無差別，但若以心假立分別，則有：雖以心安立"生即無生"等空性，但未脫離無生的戲論，稱為相對勝義；以及超越生與無生等一切戲論，稱為非相對勝義這兩種。如《二諦論》所說："遮遣生等法，許順於真實，無生寂諸戲，立為勝義名。"

།འདིར་མན་ངག་དང་མཐུན་པར་གསལ་བར་དབྱེ་ན། ཡུལ་ཆོས་དབྱིངས་ཙམ་ཞིག་དབྱེ་བའི་གཞི་ལས། སྣང་བའི་ཆ་འདི་དག་སྒྱུ་མ་དང༌། སྨིག་རྒྱུ་དང༌། ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་སྟེ་སྣང་ལ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྗོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། མེ་ལོང་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་དག་ལ། །བཞིན་གྱི་ཟླ་བ་སྣང་བ་ལྟར། །ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པར། །ལྗོན་པས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་ན། ཐ་མལ་པས་སྣང་བ་བདེན་བདེན་ལྟར་མཐོང་ཡང༌། རྣལ་འབྱོར་པས་རྨི་ལམ་ཙམ་ལས་ངེས་པར་མ་མཐོང་བས། འལ་འོལ་སང་སེང་ཙམ་ལ་མ་བརྟགས་པ་ན་སྣང་ཡང་བརྟགས་ན་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྣང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འབྱོངས་པ་ན་སྣང་བ་འདི་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྲུབ་ཅིང༌། གང་གི་ཡང་ཁས་ལེན་མེད་པར་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པས་ཐ་དད་པའི་བདེན་པ་མེད་པར་བློ་འབྱོངས་ཏེ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ན། ཞིང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་གྱུར་ཀྱང་བདེན་ཞེན་མེད་པས་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །བློ་བདེན་ཞེན་དང་བཅས་པའི་སེམས་རྟོག་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ། བདེན་ཞེན་མེད་པའི་འཆར་སྒོ་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་འདོད་དོ། །དོན་དམ་པ་ཡང༌། སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའི་གནས་ལུགས་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་ཞེན་མེད་པ་ཆུ་ཟླའི་རང་བཞིན་ཁོངས་སུ་ཆུད་ནས། འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་གཞི་མེད་དུ་སྣང་བ་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངོ་བོར་ཤེས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་རྟོག་དབྱིངས་སུ་གྲོལ་བ་ན་དོན་དམ་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཤིས་དེ་ལྟར་གནས་པ་དོན་དམ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པས་དོན་དམ་རྟོགས་པའི་བློ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱིས་ཡུམ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མ་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

這是完整的直譯： 在此，若按照口訣明確分類，以法界為所分基礎，這些顯現方面如幻、如陽焰、如水月等，是顯而無有的本性，稱為世俗諦。如《樹問經》所說："如凈鏡圓中，顯現面月影，如是無自性，樹當知諸法。"因此，雖然凡夫見到顯現如實存在，但瑜伽士除了如夢外未見確定，所以在不加觀察時雖有顯現，但觀察時知道是一個無有的東西，這稱為通達世俗諦，不被顯現的緣所障礙。 當熟練此時，能在這些顯現中無礙地行走等神通成就，對任何都無有承認，無論如何顯現都是無自性的，心熟練于無有分別的真實，獲得聖者智慧時，雖然顯現佛土等，但無有實執，稱為真實世俗。 認為帶有實執的心識分別和一切顯現是顛倒世俗，無實執的顯現方式和一切顯現是真實世俗。 勝義諦則是：了知心性無自性的實相，及一切法無實執如水月的本性，知曉迷亂顯現只是無基礎的顯現，本無自性。當有無等心識分別解脫於法界時，稱為通達勝義實相。實際如是安住的勝義，由通達而稱為通達勝義的心。 如《羅睺羅贊般若》所說："離言絕思般若度，不生不滅如虛空，各別自證智行境，敬禮三世佛之母。"

།ཞེས་པ་ལྟར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་དམ། དེ་རྟོགས་པས་དོན་དམ་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བཞེད་དོ། །དེའང་བདེན་པ་གཉིས་རྭ་ལྟར་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟར་མཐོང་དུས་ཟླ་གཟུགས་སྣང་བའི་ཆ་ནས་ཀུན་རྫོབ། ཟླ་བར་བདེན་པ་མེད་པའི་ཆ་ནས་དོན་དམ། དེ་གཉིས་རྫིང་བུའི་ཆུ་དེར་མེད་ལ་སྣང་བར་ངོ་བོ་གཅིག་པ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དམ་ཟུང་འཇུག །དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་བློ་དེ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་རྟོགས་པ་ཞེས་ བྱའོ། །སྣང་བའི་ཆོས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཡིད་ཡུལ་པའི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་བློ་རྟོག་དང་བཅས་པ་འཁྲུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་ལྟར་སྣང་ལ་མེད་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་སྲིད་པའི་དགོན་པ་ལས་ཐར་བའི་ལམ་སྣ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་བློས་དཔྱད་ན་དཔྱད་མི་བཟོད་པ་ཀུན་རྫོབ། དཔྱད་བཟོད་པ་དོན་དམ་ཞེས་པའང་རྟོག་པའི་རི་མོ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་མངོན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བློས་དཔྱད་བཟོད་དེ་བློས་བཏགས་པ་ལ་ལྟོས་སམ་མི་ལྟོས། མི་ལྟོས་ན་དཔྱད་བཟོད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བཞག་ཏུ་མེད་ལ། ལྟོས་ན་བློ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དཔྱད་བཟོད་མི་བཟོད་གཉིས་པོ་དེ་རྣམ་པ་མི་གཅིག་ཀྱང་བློས་དཔྱད་པར་གཅིག་པས་བློའི་ཡུལ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དོན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་འདོད། ། ཅེས་པས་གསལ་ལོ། །མདོར་དྲིལ་ན་བློའི་སྤྲོས་པ་དང་སྤྲོས་པ་ལ་སྣང་བ་རྣམས་ནི་དེའི་ངོར་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ལ། སྤྲོས་པ་ཆད་ཅིང་གཟུང་འཛིན་ཞིག་པའི་བློ་དང་བློ་སྣང་ཀུན་དོན་དམ་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གྲགས་ཏེ། བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་དོན་དམ་དུ་འོང་བའི་སྐབས་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ རོ། །དེའང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཀྱང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ། །འདིར་ཁས་བླངས་པ་ལྟར་ངོ་བོ་གཅིག་ཐ་དད་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཀྱང༌། འཇིག་རྟེན་གྲགས་སྡེ་སྤྱོད་པ་ལྟར་ངོ་བོ་གཅིག་ཅེས་བརྗོད་པར་ཟད་དོ།

這是完整的直譯： 如此，各別自證智慧為勝義，通達此即為通達勝義諦。 二諦並非如角般分離。當見世俗實相如水中月時，月影顯現方面是世俗，月無實有方面是勝義。二者如池水中無而顯現一體般，是不可分的二諦或雙運。如是了知的心稱為通達二諦。 顯現法中的色聲香味觸意境的遮遣和成立的心識分別及一切迷亂顯現，如八種幻喻般通達為顯而無有，稱為已得解脫輪迴荒野的道之引導。 若以心觀察，不能經得起觀察的是世俗，能經得起觀察的是勝義，這也是分別的線條，只是世俗而已。為何如此？能經得起心的觀察是否依賴於心的假立？若不依賴，則無法安立為能經得起觀察的名言；若依賴，則只是心而已。雖然能否經得起觀察這兩者形相不同，但同爲心的觀察對象，因此只是心的對境，所以是世俗。如《入行論》所說："勝義非心境，心是世俗諦。"這就很清楚了。 簡而言之，心的戲論和戲論中的顯現，對其而言是世俗；斷除戲論、破除能取所取的心和心的顯現，瑜伽士稱之為勝義。由於二諦不可分，世俗也可能成為勝義，這是因為雖然反體不同但本質相同的緣故。 這裡雖然既非一體也非異體，但如同世間共許的行為，只是說為一體而已。

།གྲུབ་མཐས་ཁས་བླངས་པའི་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་སྣང་བ་ལྟར། དོན་དམ་སྣང་བའམ་དོན་དམ་མི་སྣང་བ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་མི་སྣང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ། དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོག་པ། །དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། དེའི་ལྟར་ན་གཅིག་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་དབྱེར་མེད་དུ་བསྟན་པས་དོན་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །འདི་དག་སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས། ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དབྱེར་མེད་པའི། །བདེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་རུ། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བདེན་གཉིས་སུ་འབྱེད་པའི་ཐ་དད་དེ་ཉིད། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དང༌། ངོ་བོ་ཐ་དད་དང༌། གཅིག་པ་བཀག་ཙམ་གྱི་ཐ་དད་དང༌། དོན་གཅིག་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་པ་བཞི་ལས་གང་ཡིན་ན། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་པ་བཀག་ཙམ་གྱི་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་སོ་སོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། གཞི་གཅིག་ལ་དབྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ན་ཆུ་དང་ཆུ་ཟླ་ལྟར་རང་བཞིན་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། བུ་རམ་རང་བཞིན་མངར་བ་དང༌། །མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཚ་བ་ ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གནས། །ཞེས་དང༌། ཀུན་རྫོབ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །བྱས་པ་དང་ནི་མི་རྟག་བཞིན། །མེད་ན་མི་འབྱུང་ངེས་ཕྱིར་རོ། ། ཞེས་པ་དང༌། རིམ་ལྔར། ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་དག །སོ་སོའི་ཆར་ནི་ཤེས་གྱུར་ཏེ། །གང་དུ་ཡང་དག་འདྲེས་གྱུར་པ། །ཟུང་དུ་འཇུག་པར་དེ་བཤད་དོ། །ཞེས་སོ། །དོན་དམ་པར་གཅིག་ཐ་དད་གང་དུའང་དབྱེ་རུ་མེད་དེ། བྱམས་པས་ཞུས་པ་ལས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 按照宗派所承認的觀點，若世俗如顯現，則勝義應顯現；或若勝義不顯現，則世俗也不應顯現，這是其過失。如《解深密經》所說："有為界與勝義相，離一異之相也。若執一異之性，彼非如理行者。" 據此，示為無法分為一異的不二，實際上是無有二自性。這如《幻化網》所說："世俗勝義不可分，大真實壇城之中。" 再者，區分二諦的差別，是否為同體異反體、異體、僅遮一體的差別，或同義異名四者之一？非僅是名稱的異名，因為相和形相不同。非異體，因為無有體性，且名言中不可分。非僅遮一體的差別，因為無有各自的自性，且需在一基礎上分別。 因此，僅就名言而言，如水和水月般，是同一自性而反體不同。如《菩提心釋》所說："如糖本性甜，火之本性熱，如是諸法皆，安住空性中。"又說："說俗諦即空，唯空性即俗，如作與無常，無則定不生。"《五次第論》亦云："世俗與勝義，了知為各分，于中真和合，說為雙運也。" 就勝義而言，不可分為一異。如《彌勒請問經》所說："彼不可言之界，非有為相，亦非異。"

།གྲངས་ངེས་པ་ལ། མཐའ་གཞན་བཀག་པ་དང༌། དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་དང༌། དགོས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་གྲངས་ངེས་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཡིན་ཏེ་སྤྲོས་པ་ལས་གྲོལ་མ་གྲོལ་དངོས་འགལ་དུ་ངེས་པས། བསྒྲུབ་ཕྱོགས་དང་དགག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕུང་གསུམ་ཁེགས་པས་དེ་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་སོ། །ཡང་ན་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ཡུལ་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་འཇོག་པས་ན། ཡུལ་ནི་མཐར་མ་ཐུག་པ་འཁྲུལ་པའི་བློ་དང༌། མཐར་ཐུག་པ་མ་འཁྲུལ་པའི་བློ་གཉིས་ལས་མི་འདའོ། །དེ་ལ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཁྲུལ་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་དེ་མ་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་བློའི་དབང་གིས་ཡུལ་གཉིས་སུ་ངེས་ཏེ། རྒྱའི་དབང་གིས་འབུར་ཀྱོང་བཞིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུའང༌། འཇུག་པ་ལས། དངོས་ཀུན་ཡང་དག་བརྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡིས། །དངོས་སྙེད་ངོ་བོ་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། ། ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་ཡིན་དོན་དམ་སྟེ། །མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས༌། །ཞེས་སོ། །གྲུབ་མཐའི་དབང་གིས་དབྱེ་ན། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་དག་ཤེས་པའི་དོན་དམ་བློས་དཔྱད་པ་དང༌། དངོས་པོའི་དོན་དམ་ཐོ་བས་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པས་མི་གནོད་པ་སྟེ། ཤེས་པའི་རྒྱུན་དང༌། དངོས་པོ་རགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང༌། དངོས་པོའི་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་པ་དོན་དམ་དུ་འདོད་དེ། མཛོད་ལས། གང་ཞིག་བཅོམ་དང་བློ་ཡིས་གཞན། ། བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཡོད་དེ་དོན་དམ་ཡོད་གཞན་ནོ། །ཞེས་སོ། །མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ནི། རྣམ་འགྲེལ་ལས། དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་འདིར་དོན་དམ་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་སྟེ། །དེ་དག་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཤད། །ཅེས་འདོད་དེ་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་མཐུན་པར་གནས་སོ།

這是完整的直譯： 關於數量的確定，有遮除他邊、安住於事物、依賴於需要三種確定數量的方式。此處屬於第一種，因為離戲論與未離戲論是直接矛盾的確定，排除了肯定面和否定面的第三種可能，故確定為這兩種。 或者，境的行相是依賴於有境而安立的，因此境不外乎非究竟的迷亂心和究竟的不迷亂心兩種。其中，輪迴和涅槃的諸法是迷亂的對境，法性是不迷亂的對境，故由心的力量確定為兩種境，如同印模決定凸凹一樣。 如《入中論》所說："由見諸法真與妄，故得諸法二體性。見真境者名勝義，所見虛妄名俗諦。" 若依宗派而分，聲聞部認為：勝義分為識的勝義（經心觀察）和事物的勝義（用錘擊打等無法損壞）。他們認為識的相續和粗大事物是世俗，識的剎那和事物的無分微塵是勝義。如《俱舍論》所言："若破或心離，彼覆無所取，如瓶水世俗，異此名勝義。" 有些經部師如《釋量論》所說："能作所作者，此非勝義有。余為世俗有，說彼自共相。"這是諸論理家一致認同的。

།སེམས་ཙམ་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པར་འདོད་དེ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། ཆ་ཤས་ཅན་ཞེས་བྱ་མེད་ཅིང༌། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྣམས་མེད་པ་དང༌། །སོ་སོར་སྣང་ལ་དམིགས་མེད་ལ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྨི་ལམ་འདྲ། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་ལས་གྲོལ་བའི། །རྣམ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་དུ་ཡོད། །བློ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡི། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་ལུགས་བསྒྲགས། །ཞེས་སོ། །དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པས་ནི། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གྲུབ་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང༌། དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཞེས་འདོད་དེ། འཁྲུལ་འཇོམས་ལས། དམིགས་བཅས་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དུ། །དམིགས་བྱ་དམིགས་བྱེད་ཀུན་ལས་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །ཐལ་འགྱུར་པས་ནི། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་དང་སྟོང་པ་དོན་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་དེ་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ། འགག་པ་མེད་པ། འོང་བ་མེད་པ། འགྲོ་བ་མེད་པར་འདོད་པས། ཁས་ལེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡང་འགོག་སྟེ། འཇུག་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་དབང་དངོས་འདོད་ལྟར། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ནི་བདག་གིས་ཁས་མ་བླངས། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་སྣང་བ་འདི་སྐྱེ་སོགས་སུ་གྲུབ་མོད་སྙམ་ན། སྐྱེ་མི་སྐྱེ་གྲུབ་མ་གྲུབ་སྣང་བ་ལ་བློས་ཕར་བཏགས་ཀྱི། གྲུབ་པ་ག་ལ་ཡོད། ཁྱོད་ཀྱིས་གྲུབ་མཐའ་ཁས་བླངས་པ་བཀག་གི །སྣང་ཙམ་བཀག་པ་མེད་དེ། འཕགས་པ་ལྷས། ཇི་ལྟར་སྣང་ཉིད་དགག་མིན་ཏེ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །འདིར་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུར་གྱུར་པའི། །བདེན་པར་རྟོག་པ་བཟློག་བྱ་ཡིན། །ཞེས་སོ། སྣང་བ་ནི་མེད་བཞིན་པ་སྟེ། རྩ་ཤེས་ལས། གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་རེག་པ་དང༌། །དྲི་དང་ཚེས་དག་འབའ་ཞིག་སྟེ། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང༌། །སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། །སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་དང༌། །གཟུགས་བརྙན་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ། ། སྡུག་པ་དང་ནི་མི་སྡུག་པ། །འབྱུང་བར་ཡང་ནི་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

這是完整的直譯： 唯識宗認為，能取所取二現的境和有境是世俗諦，無二的智是勝義諦。如《智慧精華集》所說："無有稱為分，微塵亦不存，各別現無緣，所經如夢幻。離能取所取，識有勝義中，超越心海岸，瑜伽行宗說。" 中觀自續派認為，一切如所顯現的在世俗中成立如幻等，在勝義中不成立如虛空。如《破迷論》所言："有緣世俗勝義中，離所緣能緣一切。" 中觀應成派認為，如所顯現即是世俗，空性即是勝義，二者無有差別，超越一切一異，法性離一切戲論邊際。因此，他們主張在顯現之時即無生、無滅、無來、無去，甚至否定僅僅承認世俗。如《入中論》所言："如汝許他性實有，我亦不許有世俗。" 若問："這顯現不是已成立為生等嗎？"答：生不生、成立不成立是心對顯現的增益，哪裡有成立？我們否定的是你承認的宗派觀點，並非否定僅僅顯現。如聖天所言："不應遮顯現，緣起故應理。此中應遮除，執實苦因見。" 顯現是無中顯現，如《中論》所說："色聲味觸法，香與對境六，如乾闥婆城，如陽焰夢幻。如魔術化人，如影像等物，于彼生善惡，何處有可得。"

། འདིར་གང་གཟུང་ཞེ་ན། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལེགས་པའི་ཆ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཀུན་གཟུང་ལ། རང་རང་གི་བདེན་ཞེན་གྱིས་སྦྱར་བའི་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་རྣམས་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ནི་གཤིས་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པ། བློས་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པར་བཏགས་ཤིང་སྣང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་བདེན་པ་བློས་རྟོགས་སམ་མི་རྟོགས་ཤེ་ན། དོན་དམ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་ལས་འདས་པས་རྟོགས་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དེ། དཀོན་བརྩེགས་ལས། འོད་སྲུངས། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་བལྟར་མེད་པ། མངོན་དུ་བྱར་མེད་པ། ཐོབ་པ་མེད་པ། མ་ཐོབ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ སོ། ། འོ་ན་འཕགས་པས་མི་རྟོགས་སམ་ཞེ་ན། དོན་དམ་དང་མཐུན་པའི་བློ་སྐྱེས་པ་ལ་དེ་སྐད་བཏགས་ཏེ། ཟླ་བ་གྲགས་པས། སྟོང་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བློ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་གོ་འབྱེད་པར་རྟོགས་པས་ནམ་མཁའ་ཉིད་བློ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་མ་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་ཀྱང༌། གང་དག་ང་ལ་གཟུགས་སུ་མཐོང༌། །གང་དག་ང་ལ་སྒྲར་ཤེས་པ། །ལོག་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ང་མི་མཐོང༌། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་ལྟ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ སྐུ། །ཆོས་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་མིན་པས། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་པ་དེའི་ཚེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཐ་དད་མེད་པས་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་མེད་ལ། འཕགས་པའི་བདེན་མཐོང་གི་ཚེའང་སེམས་ཉིད་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ནི་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཀྱང་རྟོགས་པ་དང༌། མ་རྟོགས་པ་ཞེས་རྩོད་པས་ངལ་བ་དོན་མེད་དོ། ། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ལ་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་མེད་ཅེས་བརྗོད་པས། གང་ཟག་གིས་དེ་མི་རྟོགས་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་པའང་དོན་ལ་མ་འབྲེལ་བས་བཞད་གད་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་གོ །

這是完整的直譯： 在此，若問應當取何？應當取一切善妙之分顯而無自性，應當捨棄各自由實執所結合的惡劣宗派觀點。 這兩種諦的區別是：本性不可言說思議的是勝義諦，由心假立而可言說思議顯現的是世俗諦。 若問：勝義諦是否可被心識了知？勝義諦的本質超越能所二取，故不能安立為可了知。如《寶積經》所說："迦葉，勝義空性乃無人能見、無可現證、無所得、無不得。" 若問：那麼聖者不了知嗎？是對生起與勝義相應的心而如此假立。如月稱所言："生起與空性相應的心，稱之爲了知空性，而空性本身並非所了知。"例如，了知虛空本性開放，但虛空本身並未與心不可分。 如《金剛經》所言："若以色見我，以音聲求我，是人行邪道，不能見如來。諸佛法性見，導師法性身，法性非所知，故彼不能了。" 此外，成佛時勝義諦與佛無別，故無能所二取。聖者見真諦時，心性與實相智慧無二，故無能所二取。因此，爭論是否了知是徒勞無益的。 有人說"勝義的本質無能所二取"，就推論說"人不能了知勝義"，這在意義上是不相關的，只會引人發笑。

མེ་འདི་ཚ་ཞིང་བསྲེག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པས་སྐྱེས་བུས་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་སོ། །ནམ་མཁའ་སེམས་པ་དང་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་མཐལ་ལས་འདས་ཀྱང་སྐྱེས་བུས་འཇལ་བ་ལྟར། དོན་དམ་སྤྲོས་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཆེ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་ཞིང་སེམས་ཀྱི་དམ་པ་འོད་གསལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་འཐད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །དེའང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་ན་ཟབ་མོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་ཏེ། རྩ་ཤེས་ལས། གང་དག་བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི། །རྣམ་དབྱེ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡི། །ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་མི་ཤེས། །ཞེས་སོ། །ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། ཇི་སྐད་དུ། གང་དག་བདེན་པ་འདི་གཉིས་ལ། །བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཚོགས་བསགས་ཏེ། །དེ་དག་སྲིད་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །ཕུན་ཚོགས་ཕ་རོལ་འགྲོ་བ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེའང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་ལ་སྣང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རོལ་པར་ནི་གང་ཡང་ཤོང་བས་འཐད་ཅིང༌། དེ་ལས་གཞན་ལ་མི་འཐད་པ་ཉིད། སྔ་མ་ལས། །གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར། །གང་ལ་སྟོང་ཉིད་མི་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། སྟོང་ལ་འདི་དག་ཀུན་འཐད་ཀྱི། །མི་སྟོང་པ་ལ་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །མདོར་དྲིལ་ན་མ་དག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཆོས་ཀུན་རྫོབ་པ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་འདི་དག་མི་བདེན་པ། སླུ་བ། བྱིས་པ་འབྲིད་པ། འལ་འོལ་ཙམ་ལས་ངོ་བོ་དང་ངོས་གཟུང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དག་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཟབ་ཞི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གསོག་ཅིང༌། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དོན་བསྒོམས་པས། འབྲས་བུ་གཟུགས་སྐུ་དམ་པ་དང༌། ཆོས་སྐུ་དམ་པ་གཉིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ནི་མཛོད་ཁང་དང་པོ་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་བཞག་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

這是對給定藏文的完整直譯： 我認為這就像說"這火是熱的會燒人"，而推論說人就不應該做任何事一樣。雖然虛空超越了思維和概念等戲論的邊際，但人仍能測量它。同樣，雖然勝義諦超越了言說戲論，瑜伽士仍能測量它。由於它的偉大，解脫痛苦並顯現心的至高明光，這是有道理的。如果不瞭解二諦的本質，就無法瞭解甚深的真實性。如（根本中論）所說："不瞭解這兩種真理的區別的人，不瞭解佛陀教法中甚深的真實性。"瞭解的功德是："依靠這兩種真理積累菩提資糧的人，以智慧超越輪迴。"此外，一切法都是空性的顯現，是空性的遊戲，所以什麼都可以容納，而在其他方面則不合理。如前所說："對於空性適合的，一切都適合。對於空性不適合的，一切都不適合。""對空性一切都合理，對非空性則不合理。"簡而言之，不清凈的迷亂法、世俗諦如夢幻般不真實、欺騙人、迷惑愚者、只是模糊的表象而無實體和可識別性。清凈的法性本質、光明智慧的實相、深奧寂靜離戲論，是不變的、任運成就的、不可思議的法性。依世俗諦積累如夢如幻的福德資糧，依勝義諦修習如虛空般的法性智慧資糧，從而現證殊勝的色身和法身這兩種果位。以上講述了第一寶藏二諦的建立。

།ད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་ཡིན་ པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པས། འདིར་དེ་བཤད་པ་ལ། གཤིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ། འཁོར་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དམ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། གང་དུའང་མ་སོང༌། གང་ན་ཡང་མི་གནས་པ། ཆོས་ཅན་ལ་ཆོས་ཉིད་བརྟེན་པས་ཆོས་ཅན་ཡང་སྐྱེ་འགག་ལྟར་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དབུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་ཉིད། དེ་ཉིད་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང༌། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང༌། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། རྟག་དང་ཆད་པ་སྤངས་པ་ཡི། །ཡོད་མེད་ཕྱོགས་བྲལ་གང་ཡིན་པ། །དབུ་མར་རྣམ་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །དབུ་མ་ཡི་ནི་ལམ་དེ་ཡང༌། །ང་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། །ཅེས་སོ། །དེའང་འདི་ལྟར་མ་དག་པའི་སྣང་བ་དང༌། དེར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་བད་ཀན་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་ལམ་དུ་སྐྲ་ཤད་འཛག་པ་ལྟར་སྣང་ལ་དུས་དེ་ཉིད་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རང་བཞིན་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། །དངོས་པོ་མེད་ཅིང་རྟེན་གཞི་མེད། །འདི་དག་རོ་བཞིན་བྱིས་པ་ནི། །ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཅན་གྱིས་བཏགས། །ཇི་ལྟར་ལོག་པས་སྐྲ་ཤད་འཛིངས། །སྐྱེ་བོ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང༌། །དེ་བཞིན་དངོས་པོར་རྣམ་རྟོག་འདི། །ལོག་པར་བྱིས་པས་རྣམ་བཏགས་པ། །སྲིད་པ་གསུམ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ། །ཞེས་སོ།

這是對給定藏文的完整直譯： 現在要闡述一切法都是緣起性的本質。如《根本中論》所說："沒有任何法不是緣起的，因此沒有任何法不是空性的。"在此解釋這點時，分為三種緣起：本性緣起、輪迴緣起和涅槃緣起。 首先，顯現世界、輪迴涅槃的法性或其本質，不從任何地方來，不去任何地方，不住于任何處。因為有法依賴於法性，所以有法雖然顯現為生滅，但從一開始就遠離了生住滅三相的一切戲論邊際。這就是所說的中觀本質。同樣在《根本中論》中說："所謂緣起，就是空性。它是依緣而假立的，這就是中道。" 《楞伽經》中說："遠離常斷兩邊，離有無兩邊，被認為是中觀。這中道之路，是我和諸佛所說的。" 此外，所有不清凈的顯現和執著它們的意識，就像患有眼病的人眼前飄動的毛髮一樣，從一開始就不曾存在。如同經中所說："無自性、無識別、無實體、無所依，這些如同屍體，是愚者以顛倒知見所執著的。就像眼病患者看到飄動的毛髮，同樣，對事物的這些分別念，是愚者顛倒執著的。三有隻是假立而已。"

།དེའང་རྨི་ལམ་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་གཉིད་དུ་འགྲོ་ཀ་དང་སད་པ་གཉིས་ཀ་ན་མེད་ཀྱང་བར་དེར་སྣང་བ་ལྟར། ད་ལྟར་གྱི་འགྲོ་དྲུག་འཁྲུལ་སྣང་འདི་ཡང་དང་པོ་སེམས་ཉིད་ཡེ་ནས་དག་པ་སྙིང་པོའི་ཁམས་ལ་མེད་ཅིང༌། ད་གཟོད་འཁྲུལ་པ་ཤིན་ཏུ་དག་པ་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་སུའང་མེད་ཀྱང་བར་འདིར་སྣང་བ་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བས་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ངོ་བོ་ལ་སྐྱེ་འཇིག་མེད་པས་སྔོན་ནས་ད་ལྟ་དང་ཕྱི་མའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། ཀུན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། ཕྱི་མའི་དབྱིངས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བཤད་ལ། འཁྲུལ་སྣང་མིང་ཙམ་བཏགས་པ་ཙམ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་གཤིས་ལ་མ་གྲུབ་པས། དེའི་རང་བཞིན་རྟོགས་ན་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུའང༌། འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་འཇིག་མ་མཆིས་ཏེ། །ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་འདྲ། ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོད་དང་མེད་མ་དམིགས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་བཞིན། །སེམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས། །འཇིག་རྟེན་རྟག་དང་ཆད་པ་སྤངས། །ཞེས་སོ། །དེའང་ནང་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་དང༌། ཕྱི་དོན་དུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་འདི་ཐམས་ཅད་ཀུན་བཏགས་པ། གློ་བུར་བ། དོན་ལ་མེད་པ། མེད་བཞིན་སྣང་བ། མ་རིག་པ། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་འཁྲུལ་རྟོག་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་དོན་མེད་པར་བྱས་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་རྨི་ལམ་ལྟར་བདེན་ཞེན་བདེ་སྡུག་ལ་ངལ་བ་ནི། མི་ཟད་པ་མཛོད་ཀྱི་གླུ་ལས། ང་ཡིས་རྩེ་མོ་བྱས་པ་ལ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཨ་ཐང་ཆད། །ཅེས་སོ། །དེའང་སྣང་དུས་དྲན་རིག་ཏུ་འཆར་དུས་འདི་ཉིད་ནས་ཡེ་སྟོང་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འཇིག །སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ཡེ་སྟོང་པ་སྟེ། །ཉི་ཚེའི་སྟོང་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང༌། །མཁས་པ་བྱིས་པ་དག་དང་རྩོད་མི་བྱེད། །ཅེས་སོ།

這是對給定藏文的完整直譯： 此外，就像夢中的幻相在入睡時和醒來時都不存在，但在中間卻顯現一樣，現在的六道迷亂顯現也是如此。它在最初的本來清凈的心性、精華界中不存在，在最終完全消除迷亂成佛時也不存在，但在中間卻顯現。雖然顯現，但實際上並不存在，因此沒有生住滅三相。因此，本質上沒有生滅，從過去到現在到未來都沒有變化。如《遍作續》後續中所說："因為后際界中沒有變化。" 迷亂顯現只是名稱的假立，如同虛空中的花朵或石女的兒子，在本質上並不存在。如果了悟其本性，就能解脫。如經中所說："世間無生滅，如同虛空花。以您的智慧悲心，您不見有無。一切法如幻，舍離心與識，遠離世間常斷。" 此外，內在依賴於具有各種習氣的阿賴耶識的八識，以及外在顯現為對象的習氣的迷亂顯現，這一切都是遍計所執、偶然的、實際上不存在的、雖不存在卻顯現的、無明的、執著為我的迷亂分別念，以及由執著為我而造成的無意義。眾生如在夢中一樣執著為真實，為苦樂而疲憊，如《無盡藏歌》中所說："我所做的遊戲，使愚者們精疲力竭。" 而且，在顯現時、在呈現為記憶和覺知的當下，就是本來空性，超越了戲論的邊際。如《三摩地王經》中所說："佛子摧毀諸法，一切有為皆本空。不與外道論部分空性，不與愚者爭辯智慧。"

དེའང་ཡོད་མེད། ཡིན་མིན། བདེན་བརྫུན། དག་མ་དག་ཐམས་ཅད་བློས་བཀོད་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་པས། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དོར་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། རྟོག་ཅན་དག་གིས་ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བཏགས། །དེ་ལྟར་དཔྱོད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཞི་མི་འགྱུར། །ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མཐའ། ། གཙང་དང་མི་གཙང་འདི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །མཁས་པས་དབུས་ལའང་གནས་པར་ཡོད་མི་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས། ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མཐའ་གཅིག་སྟེ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་པ་ཡིན། དེ་ནི་བདག་དང་བདག་མེད་མཚུངས། །རྟག་པ་དང་ནི་ཆད་པ་མཚུངས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རང་རང་གི་རྟོག་པའི་གྲུབ་མཐས་འཆིང་བ་ནི། ལངྐའི་མདོ་ལས། དངོས་པོར་ཤེས་པའི་སྒྲ་འཛིན་པ། །ཇི་ལྟར་དར་གྱི་སྲིན་བུ་བཞིན། །བྱིས་པ་མཚམས་སྦྱོར་མི་མཁས་པ། །རང་གི་གྲུབ་མཐའ་དམན་པས་འཆིང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་དང་གང་གི་ཚེའང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ། སྐྱེ་བ་མེད་པ། འགག་པ་མེད་པ། འོང་བ་མེད་པ། འགྲོ་བ་མེད་པ། དོན་གཅིག་མ་ཡིན་པ། ཐ་དད་མ་ཡིན་པ། ཆད་པ་མེད་པ། རྟག་པ་མེད་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། རྩ་ཤེས་ལས། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་འབྱུང༌། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་དག་པ་ནི་གཤིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའམ་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།

這是對給定藏文的完整直譯： 此外，有無、是非、真假、清凈不清凈等一切都是心識建立的宗派，因為是遍計所執，所以應當捨棄。如同經中所說："有分別者執著有無，如此思維無法平息痛苦。有和無這兩者都是邊見，清凈和不清凈也是邊見，智者也不住于中間。" 《不退轉法輪經》中說："'有'是一個極端，'無'是另一個極端。這與我和無我相同，與常和斷相同。" 這樣被各自的宗派見解所束縛，如《楞伽經》中所說："執著實在的聲音，如同蠶吐絲自縛。愚者不善於連線，被自己低劣的宗派所束縛。" 因此，應當瞭解一切法在任何時候都是緣起的，無生、無滅、無來、無去、非一非異、非斷非常、一切戲論寂滅的本性。如《中論》所說："緣起法，無滅亦無生，無斷亦無常，不來亦不去，非一義非異，寂滅諸戲論，說是法相者，禮敬無上尊。" 總之，一切法的本性本來清凈，這就是所謂的本性緣起或基礎緣起。

།ད་ནི་འཁོར་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའང་ཕྱི་རོལ་ལྟར་སྣང་བ། སེམས་ཀྱི་སྣང་ཡུལ་རི་དང༌། རྩིག་པ་དང༌། ས་དང༌། ཆུ་དང༌། མེ་དང་རླུང་དང༌། ནམ་མཁའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ། འབྱུང་འགྱུར་རམ་འབྱུང་གཟུགས་སུ་གྲགས་པས་མཚོན་ནས། རས་ཡུག་དང༌། ཐག་པའི་འདུ་བྱེད་ དང༌། རྩིད་རྐྱང་དང༌། རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་དེ་དང་དེར་རིགས་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་བསྐྱེད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ནས་བྱུང་བ་དང༌། ཕྱི་ལྟར་སྣང་ཞིང་བེམས་པོའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིགས་པ་ལས་འདུ་བྱེད་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ། ཇི་ལྟར་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ལས་རྫ་མ་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཐག་པས་སྣམ་བུ་དང༌། རྩིད་རྐྱང་ལས་རེ་ལྡེ་དང༌། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་དང༌། སྲུབ་མ་ལ་སོགས་པ་མིའི་ནན་ཏན་དང་ཞོ་ལས་མར་འབྱུང་བ་འདི་ནི། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ། ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མར་འབྱུང་བའོ། །ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ལས་ཆོས་འདི་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ་ཞེས་སོ།

這是對給定藏文的完整直譯： 現在要解釋輪迴的緣起。 外在的顯現，作為心識的顯現對象，如山、墻、地、水、火、風、虛空等形態的顯現，被稱為大種或大種所造色。以此為例，布匹、繩索的造作、草蓆、地毯等，從因緣中產生相似或不相似的事物形態，這一切被稱為外在的緣起。因為它們相互依存而產生，並且顯現為外在的無情物質形態。 從無明到行乃至老死的產生，是內在的緣起。如《楞伽經》中所說："大慧，就像從泥團中產生陶罐，同樣地，從線產生布，從草產生蓆子，從種子產生芽，從人的努力和牛奶產生酥油，大慧，這是外在的緣起，從前者產生後者。內在的緣起是這樣的：從無明和愛慾產生這些法等，被稱為內在的緣起。"

།དེ་ཡང་དང་པོ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ངོ་མ་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལས་སྲིད་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་བར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་བར་མ་ཆད་པར་འབྲེལ་བ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་ནི། བཤེས་སྤྲིང་ལས། མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་དེ་ལས་ནི། །རྣམ་ཤེས་དེ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་རབ་འབྱུང༌། །དེ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ་དེ་དག་ལས། །རེག་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་ཐུབ་པས་གསུངས། །རེག་པ་ལས་ནི་ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་སྟེ། །ཚོར་བའི་གཞི་ལས་སྲེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྲེད་པས་ལེན་པ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་ལས་སྲིད་པ་སྲིད་ལས་སྐྱེ་བ་ལགས། །སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་མྱ་ངན་ན་རྒ་དང༌། །འདོད་པས་ཕོངས་དང་འཆི་དང་འཇིགས་སོགས་ཀྱི། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་འབྱུང་སྟེ། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་དབྱེ་ན་བཅུ་གཉིས་ལས། དང་པོ་མ་རིག་པ་ནི་གནས་ལུགས་ཡེ་ནས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་གཤིས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་དེས་མཚོན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་མི་ཤེས་པས་འཁོར་བའི་ལས་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་ ངོ༌། ། དེའང་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པའི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་དང༌། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གསུམ་ནི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པས། དེ་དག་གི་དགེ་བས་མཐོ་རིས་དང༌། མི་དགེ་བས་ངན་སོང་དང༌། ལུང་མ་བསྟན་དེ་གཉིས་ཀྱི་གྲོགས་སུ་མི་དགེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། མ་རིག་བསྒྲིབས་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱིར། །འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་ པའི། །ལས་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བར་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་གང་བྱས་པ་དང༌། མཐུན་པའི་རྣམ་པར་འགྲོ་བ་གང་རུང་དུ་འཇུག་ཅིང་དེའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། འདུ་བྱེད་རྐྱེན་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས། །འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

這是對給定藏文的完整直譯： 首先，不認識自己本有的智慧，這是大無明。從此產生輪迴的造作，從識到老死，一個接一個地相互依存並持續相連。如《親友書》中所說： "從無明生行，從行生識， 從識生名色，從名色生六處， 從六處生觸，佛說觸從此生。 從觸生受，從受生愛， 從愛生取，從取生有， 從有生生，從生老死。 有生則有憂悲苦惱， 貧窮死亡恐懼等， 如是生起極大苦蘊。" 詳細分類則有十二支。首先，無明是不了知本來清凈的法性本質及由此表徵的諸法實相，因此造作輪迴的業，從而產生與行相連的結果。 無明所遮蔽的身語意三業中的善業、福德分、十不善業和三無記業，這些是行。其中善業導致善趣，不善業導致惡趣，無記業則與這兩者相應。 如《中論》所說："為無明所蔽，為後有造作，三種行。由彼等諸業，往諸趣。" 由行業所造作的，與之相應的任何趣入某一輪迴，併產生相應的意識，這就是識。同論中說："行為緣的識，趣入諸趣中。"

།རྣམ་པར་ཤེས་པས་རང་གི་འགྲོ་བ་དེར་ཞུགས་དུས་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་རླུང་སེམས་འདུས་པའི་ཆ་དེར་ཞུགས་པ་ལས། ཚོར་བ། འདུ་ཤེས། འདུ་བྱེད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞི་ནི་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གྲུབ་པས་བསྡོམས་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་གྱུར་ན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། དེའང་མའི་མངལ་དུ་རྣམ་ཤེས་ཞུགས་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་སུ་འགྲུབ་ བོ། །གཟུགས་དེ་ཡང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ནས་ལུས་རྫོགས་པའི་བར་ རོ། །དེའི་ཚེ་མིག་དང༌། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འབྱུང་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས་གྱུར་ན། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། ། དེ་ནས་ཡུལ། དབང་པོ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་འབྱུང་སྟེ་དཔེར་ན། གཟུགས་དང༌། མིག་གི་དབང་པོ་དང༌། མིག་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་ལས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་བ་སྐྱེ་བ་ལྟར། མིང་གཟུགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལས་མའི་མངལ་དུ་རེག་པ་སྐྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །རེག་པ་ཡང་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར། །མིང་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ། །བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། །དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་བརྟེན་ནས། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །མིང་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །གསུམ་པོ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་རེག་པའོ་རེག་དེ་ལས། །ཞེས་སོ། །རེག་པ་ལས་ཚོར་བ་འབྱུང་སྟེ། ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་བར་མ་གསུམ་ལས་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ། །དེ་ཉིད་ལས། ཚོར་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ཚོར་བ་ལས་དེ་ལ་སྲེད་པ་འཕེལ་ཏེ་བུ་རམ་གྱི་མངར་བ་ཚོར་བས་དེ་ལ་ཞིམ་པར་སྲེད་པ་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལས་དེ་སྤང་བར་འདོད་ནས་བདེ་བ་ལ་སྲེད་པ་དང༌། བར་མ་ལས་བཏང་སྙོམས་པའི་སྲེད་པ་སྟེ་གསུམ་འབྱུང་བ་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྟེ། །ཚོར་བའི་དོན་དུ་སྲེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

這是對給定藏文的完整直譯： 當識進入自己的輪迴時，進入白紅明點、氣心結合的部分。其中，受、想、行、識四者是名蘊，色是色蘊，合稱為名色。如同論中所說："識若已趣入，名色則生起。" 這是指識進入母胎后形成名色。色從凝酪位等開始直至身體完全形成。此時，眼、耳、鼻、舌、身、意六處產生，故稱六處。如同論中所說："名色若生起，六處則產生。" 然後，境、根、作意三者和合而生觸。例如，色、眼根、眼識三者和合而生眼觸。同樣，名色、識三者在母胎中生觸。如同論中所說："依於六處故，觸乃正生起。依名色及念，唯生起。如是依名色，識則得生起。名與色及識，三者若和合，彼即是觸。從觸..." 從觸生受。因為從可意、不可意、中性三種境產生樂受、苦受、舍受三種感受。如同論中所說："遍生諸受。" 從受生愛。如嚐到糖的甜味后對其生起喜愛，這是樂受；從苦受中想要擺脫而對樂生起渴愛；從舍受中生起平等的渴愛。這三種愛如同論中所說："以受為緣故有愛，為受故生愛。"

།སྲེད་པ་ལས་གང་འདོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སྲེད་པར་གྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང༌། ཚིག་གསལ་ལས། དེ་ལྟར་ཚོར་བ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཆགས་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཅན་ལས་འཕེན་པའི་རྒྱུ་འདོད་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། ལྟ་བ་དང༌། བརྟུལ་ཞུགས་དང༌། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སོ། །ཡང་ན་སྲེད་པའི་དུས་སུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང༌། མི་མཐུན་པ་དང༌། བར་མ་དང༌། བདག་གིར་ལེན་པ་སྟེ་བཞིར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ལེན་པ་ལས་སྲིད་པ་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་པས་དེ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱང༌། དེ་ཉིད་ལས། ཉེར་ལེན་ཡོད་ན་ལེན་པ་པོའི། །སྲིད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་སྲིད་མི་འགྱུར། །སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལས་ཐོག་མར་བཙའ་བ་དང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། སྲིད་པ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །སྐྱེས་ནས་དར་ལ་བབ་པ་དང༌། རྒས་པ་དང༌། སྲོག་འགག་པས་འཆི་བ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རྒ་ཤི་དང་ནི་མྱ་ངན་དང༌། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དང༌། །ཡིད་མི་བདེ་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས༌། །དེ་དག་སྐྱེ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང༌། ། ཞེས་དང༌། མདོ་ལས། དེ་ལ་རྒ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །འཆི་བ་ནི་རྒས་པའི་ཕུང་པོ་འཇིགས་པའོ། །མྱ་ངན་ནི་འགྲོ་བཞིན་འཆི་བཞིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པས་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྙིང་གི་གདུང་བའོ། །སྨྲེ་སྔག་འདོན་པ་ནི་མྱ་ངན་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ངག་གི་བརྗོད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་གནོད་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འབབ་པའོ། །འཁྲུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་པོ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ།

這是對給定藏文的完整直譯： 從愛生取，如同論中所說："若有愛，則有四種取。" 《明句論》中說："如是對受生起執著和貪愛，這就是有緣的業的牽引因，即所謂的欲取、戒禁取、見取和我語取四種。" 或者，在愛的階段，可分為隨順、不隨順、中性和我所執取四種。 從取生有，即色、受、想、行、識五蘊是有，其生起如同論中所說："若有取，則取者之有當生起。若無取，則解脫，不成有。有即是五蘊。" 從此首先產生出生和未來的生，如同論中所說："從有生起生。" 出生后，經歷成長、衰老，最後生命停止而死亡，如同論中所說："老死及憂愁，悲嘆伴苦惱，心不悅煩惱，皆從生而起。" 經中說："其中，老是成熟。死是老年蘊的毀壞。憂是將死之人因愚癡而生起貪著的心中燒灼。悲嘆是由憂引起的語言表達。苦是五根受損。不悅是不如意事降臨。煩惱是由多種苦和不悅產生。"

།དེ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་དེ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བའི་ཆ་ནས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ནང་གི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་ཁམས་དྲུག་འདུས་པའི་ཆ་ལས་བསྐྱེད་པས་ན་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱུང་སྟེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་དང༌། རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམས་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནས། ཡང་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ཁམས་དྲུག་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང༌། ཆུ་དང༌། རླུང་དང༌། ནམ་མཁའ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདུས་པ་ལས་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བར་བལྟའོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཉན་ཐོས་པ་ལྟར་ན་ཚེ་སྔ་མའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱོད་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་མ་རེག་པའོ། །ཚེ་སྔ་མའི་ལས་གསོག་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་འདུ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རྣམ་ཤེས་སོ། །དེ་ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་སྒོ་མ་དོད་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ སོ། །དབང་པོའི་སྒོ་དོད་ནས་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་མི་ནུས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་དྲུག་གོ །ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བདེ་སྡུག་གི་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རེག་པའོ། །བདེ་སྡུག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་མི་ནུས་ཀྱི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཚོར་བའོ། །འཁྲིག་པ་སྤྱོད་ནུས་པ་ནས་བཟུང་ནས་འདོད་པའི་ཡུལ་དང་དུ་མ་བླངས་ཀྱི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྲེད་པའོ། །འདོད་པའི་ཡུལ་དང་དུ་བླངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ལེན་པའོ། །དེ་ནས་ལས་གསོག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྲིད་པའོ།

這樣，那些緣起也是從前前生後後的方面來說是從因而生的，以及從內在的地、水、火、風、空、識六界和合的方面而產生，所以稱為從緣而生。正如《聖稻芉經》中所說："同樣，內在的緣起是因兩種而生。哪兩種呢？即：與因相關和與緣相關。其中，內在的緣起與因相關是什麼呢？即無明緣行，行緣識"等等。"又內在的緣起與緣相關應如何觀察呢？因為六界和合的緣故。哪六界呢？即地、水、火、風、空、識界和合，應觀察為內在的緣起與緣相關。"這些是從大乘的角度而言的。 按照聲聞乘的觀點，前世煩惱活動時的五蘊是無明。前世積累業時的五蘊是行。然後入胎時的五蘊是識。之後從胚胎到感官未開啟之前的五蘊是名色。感官開啟後到不能對境的五蘊是六處。從能對境開始直到不能分別苦樂的五蘊是觸。從能分別苦樂開始直到不能行淫的五蘊是受。從能行淫開始直到未接受欲境的五蘊是愛。接受欲境時的五蘊是取。之後積累業的五蘊是有。

།དེ་ནས་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཐོག་མར་མའི་མངལ་ནས་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ནས་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །རེག་པ། སྲེད་པ། ཚོར་བ་སྟེ་བཞི་པོ་དེ་རྒ་ཤི་ཡིན་སྟེ། སཱ་ལུ་ལྗང་པ་ལས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒ་ཤིའོ། །སྐྱེ་བ་སྟེ་ཚོར་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་མཛོད་ལས། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གཉིས་གཉིས་དང༌། །བར་དུ་བརྒྱད་ཡོངས་རྫོགས་ལྡན་ལ། །མ་རིག་ཉོན་མོངས་སྔོན་གནས་སྐབས། །འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྔོན་ལས་ཀྱི། །རྣམ་ཤེས་མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་པོ་ཡིན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དེ། །དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ཚུན་ཆད་དོ། །རེག་པ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་ཀྱི། །རྒྱུ་ཤེས་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །ཚོར་འཁྲིག་ཚུན་ཆད་སྲེད་པ་ནི། ། ལོངས་སྤྱོད་འཁྲིགས་པ་ཆགས་ཅན་གྱི། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། ། ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཡོངས་རྒྱུག་པ། །དེ་སྲིད་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །ལས་བྱེད་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཚོར་བའི་བར་ན་རྒ་ཤི་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ལ་རྫོགས་ཚུལ་གཉིས་ཏེ། སྐད་ཅིག་དང༌། རྒྱུན་ཆགས་སོ། སྐད་ཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཕ་རོལ་དང་བདག་གཉིས་ཀའི་དབང་གིས་སྲོག་གཅོད་དུས་མི་ཤེས་པས་སྡིག་པ་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པ། དེས་ལས་ལ་འཇུག་པའི་ཆ་ནི་འདུ་བྱེད། ལས་བྱེད་དུས་ཀྱི་རིག་པ་ནི་རྣམ་ཤེས། རང་གཞན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག དེ་ནས་རང་ལ་བདེ་བ་དང་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་གྱུར་པ་མཚོན་བསྣུན་པའི་ཆ་ནི་རེག་པ། དེ་ལས་བདེ་སྡུག་གི་ཆ་ནི་ཚོར་བ། དེ་ལས་ཕྱི་ཕྱིར་དགའ་བས་འཇུག་པ་སྲེད་པ། དེ་ལས་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བར་འཇུག་པས་ལེན་པ། དེ་ལས་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཆ་ལྡན་སྲིད་པ། དེ་ལས་ད་ལྟ་དང་ཕྱི་མའི་ཆ་སྐྱེ་བ། དེའི་ཆའི་རྒ་ཤི་སྟེ་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ།

然後下一世最初從母胎出生的五蘊是生。之後下一世的名色、六處、觸、愛、受這四者是老死。如《稻芉經》中說："名色的處所即是老死。乃至受也是如此。" 這些在《俱舍論》中說： "前後各二支，中間具八支。 無明是前世煩惱狀態， 諸行是前世業的狀態。 識是結生時的蘊， 名色是此後直至六處未生， 六處是直至三和合， 觸是直至能知苦樂等因， 受是直至能行淫， 愛是貪著享受和交媾， 取是為獲得享受而奔波， 有是造作將產生果報的業， 結生相續是生， 直至受是老死。" 如是十二緣起有兩種圓滿方式：剎那和相續。就剎那而言，由於他人和自己兩者的緣故，殺生時不知而造罪是無明。由此趨入業的方面是行。造業時的心識是識。自他的名色和六處。然後自己快樂而他人痛苦的傷害方面是觸。由此而生的苦樂方面是受。由此而後后歡喜趨入是愛。由此而趨入後世的生是取。由此而具有五蘊的方面是有。由此而現在和未來的方面是生。其方面的老死，即在完成行為的剎那中具足。

།སྐད་ཅིག་ནི་གསུམ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་ཝལ་གྱིས་འཇུག་པ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག །དེ་ལྟ་བུའི་ཡུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ་དེའི་སྐད་ཅིག །བྱ་བ་གཅིག་མགོ་བརྩམས་ནས་རྫོགས་ཀྱི་བར་ལ་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གོ །རྒྱུན་ཆགས་ལ་བརྩི་ན། སེམས་ཙམ་པས་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་ཚེ་གཉིས་ལ་རྫོགས་པར་འདོད་དེ། ཚེ་སྔ་མ་ལ་རྒྱུ་དྲུག་པོ་རྫོགས་ནས་འདིར་འབྲས་བུ་དྲུག་རྫོགས་སོ། །དེས་ཕྱི་མ་འགྲེའོ། རྒྱུ་དྲུག་ནི། མ་རིག་པ། འདུ་བྱེད། རྣམ་ཤེས། སྲེད་པ། ལེན་པ། སྲིད་པའོ། །འབྲས་བུ་དྲུག་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །ཉན་ཐོས་པ་ལྟར་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་ཏེ། ཚེ་སྔ་མའི་མ་རིག་པ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་རྒྱུ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་འབྱུང་ཞིང༌། ཚེ་འདིའི་སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་རྒྱུ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་གཉིས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་དག་ཤེས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ན། མཛོད་ལས། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་བར་དག་ལ། །རྨོངས་པ་རྣམ་པར་ལྡོག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ སོ། །དེ་དག་གིས་སྲིད་པ་འཁོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་གཉིས་ཏེ། ལམ་དང༌། འབྲས་བུའོ། ། ལམ་ནི་འཁོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་སུ་འཇུག་པ་བཅུ་གཉིས་པོའི་རྩ་བ་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་དེ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ལྡོག་སྟེ། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྒྱུད་གོམས་པར་བྱས་པས་དང་པོའི་རྩ་བ་མ་རིག་པ་ལྡོག་ གོ །དེ་ལོག་པས། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་རྣམས་རིམ་གྱིས་ལྡོག་སྟེ། སྲིད་པར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཟད་པས་འཁོར་བའི་གནས་ལས་བརྒལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། སྐྱེ་བ་འགགས་པས་འདི་ཀུན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། རྩ་ཤེ་ལས། མ་རིག་འགག་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །མ་རིག་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ཤེས་པས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པ་འོ། །དེ་དག་དེ་ནི་འགགས་གྱུར་པས། །དེ་དང་དེ་ནི་མངོན་མི་འབྱུང༌། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་འགག ། ཅེས་སོ།

剎那有三種：對所知境智慧瞬間生起的極微剎那，這樣的時間一百二十個為一剎那，從開始到完成一個行為的時間為行為圓滿剎那。 若按相續來算，唯識宗認為因果一輪在兩世中圓滿，即前世完成六因，此世完成六果。以此類推後世。六因是：無明、行、識、愛、取、有。六果是其餘的支分。 按聲聞乘的觀點，因果一輪在三世中圓滿。依靠前世的無明和行作為因，此世產生識等五果，此世的愛、取、有三者作為因，產生後世的生和老死兩果。 了知這些有何必要呢？《俱舍論》中說："爲了遣除對前際、后際和中際的愚癡。" 以上已經解釋了輪迴的緣起。現在解釋涅槃的緣起，分為道和果兩部分。 道是：由於輪迴的順行十二緣起的根本是無明，所以以智慧逆轉它。通過聞思修三種智慧熏習相續，首先逆轉根本無明。無明逆轉后，依它而生的其他支分也逐漸逆轉。由於趨入輪迴的因已盡，就能超越輪迴的處所。如《親友書》中說："生滅則一切滅。"《中論》中說："若無明滅時，諸行亦不生。無明滅得以，以智修真實。彼等既已滅，彼彼不復生。唯有苦蘊聚，如是正永滅。"

།དེའང་རྣལ་འབྱོར་པ་ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་འཁོར་བ་འགྲུབ་པའི་ལས་རྒྱུ་ནས་མ་བསགས་པ། དེའི་འབྲས་བུ་ཕྱིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་འདུ་བྱེད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ལས། འཁོར་བའི་རྩ་བ་འདུ་བྱེད་དེ། །དེ་ཕྱིར་མཁས་རྣམས་འདུ་མི་བྱེད། །ཅེས་སོ། །འབྲས་བུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ་རྒྱས་པར་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འདུས་པར་ཤེས་པ་དེས་བདེན་པར་དམ་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང༌། །མཐོང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། །ཀུན་འབྱུང་དང་ནི་འགོག་པ་དང༌། །ལམ་ཉིད་དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ནི་གསུང་རབ་ཆེན་པོའི་མཛོད་ཁང་གཉིས་པ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེར་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཤིན་ཏུ་གཅེས་སོ།

此外，那些渴求解脫的瑜伽士們，從因上不積累導致輪迴的業，其果報是以後不會在輪迴中出生，因為已經遮止了諸行。如《中論》中所說："輪迴之根本，即是諸行故，智者不造作。" 果位的緣起是：成佛后如夢如幻地利益眾生，這將在下文詳細解釋。 如是，了知一切法都攝於緣起中，通達了勝義諦的真實義，就能證得涅槃。如《中論》中說："若人見緣起，則為見苦諦，及見集滅道，彼能見四諦。" 這些是大經藏的第二寶庫，因為一切法都彙集於此。這些在所應知的諸法中是極為珍貴的。

། « སྣང་བ་སྐྱེ་མེད་དུ་བསྟན་པ་ནི། »ད་ནི་དེས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་ཤེས་རབ་ཉིད་བཤད་པ་ནི། སྣང་འདི་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་གཟུགས་བརྙན་བཞིན། །ངོ་བོ་མེད་ལ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་སྟེ། །རང་བཞིན་དག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མཐོང་ནས་ ནི། །མི་གནས་མཆོག་གི་གོ་འཕང་མྱུར་དུ་རེག །འདི་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཆུའི་ནང་དུ་ཤར་བའི་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་ངོ་བོ་མེད་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཉིད། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་དག །དྭངས་ཤིང་རྙོག་པ་མེད་པའི་མཚོར་སྣང་ཡང༌། །ཆུ་ཟླ་སྟོང་པ་གསོག་སྟེ་སྙིང་པོ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ། ཕྱི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་དངོས་པོ། ནང་མེད་ལ་འཆར་བའི་རིག་པ་གཉིས་ལ་སེམས་སྤྲོ་བསྡུ་མེད་པར་བཞག་པ་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མི་དམིགས་པས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་བློའི་འཇུག་པ་ནུབ་པའི་དབྱིངས་དོན་དམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག །བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་པ་དང༌། ས་ར་ཧས། བསྒོམ་བྱ་སྒོམ་བྱེད་ལས་གྲོལ་བའི། ངང་ལས་མ་གཡོས་སྒོམ་པར་བཏགས། །ཡིད་ལ་མེད་དོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། ། འབྲས་བུ་གང་ལའང་རེ་བ་མེད། །ཅེས་སོ། །དོན་དེ་དག་ཀྱང༌། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། ཤེས་བྱ་ཡང་དག་རབ་རྣམས་འབྱེད། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པ་ དང༌། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཤིན་ཏུ་གྲོལ། །ཤེས་རབ་འཚོ་བ་ལེགས་བཤད་དང༌། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །དེ་དག་ལ་ཡོད་དེ་རྣམ་གསུམ། ། ཤེས་རབ་དེ་འདྲར་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་ བྱེད། །ཅེས་སོ། །ངོ་བོ་ནི་ཤེས་བྱ་རྟོགས་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །སྡུད་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ནས། ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པ་ལས་ཡང་དག་བཟླ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

現在解釋由此確立的義理，即智慧本身： 這顯現本來未生如影像， 無實體而顯現種種相， 見到清凈自性緣起已， 速證無住最勝之果位。 如是，一切內外諸法的顯現，如水中映現的月影，無實體而顯現種種相。如《三摩地王經》中說： "如夜晚清澈無濁湖水中， 顯現水月雖空無實質， 一切諸法應知亦如是。" 以此方式了知輪迴涅槃諸法無自性后入定。將外在顯現種種事物和內在顯現空性的覺知二者，心不散亂不收攝地安住。此時不見其他任何法，心的活動消融于如虛空般的境界中，這即是勝義諦、般若波羅蜜多。如《入行論》中說： "若時于所取，分別不復轉， 彼時無餘相，無緣最寂滅。" 薩拉哈說： "離能修所修，不動安住稱為修， 無意即大手印，于任何果亦無希求。" 這些義理，《大乘莊嚴經論》中也說： "分別諸所知，依止於禪定， 解脫諸煩惱，智慧善說養， 是為諸法最，彼有此三種， 智者如是知，智慧當修習。" 其本質是通達所知，因是依止禪定，果是解脫煩惱。《般若攝頌》中說： "以智慧了知諸法自性已， 將超越三界無餘。"

།བྱེད་ལས་ནི་འཚོ་བ་དག་པ་དང༌། ཆོས་ལེགས་པར་བཤད་ནས་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། མི་ཡི་ཁྱུ་མཆོག་འཁོར་ལོ་རིན་ཆེན་བསྐོར་བྱས་ན། །སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་ཕྱིར་འགྲོ་ལ་ཆོས་ཀྱང་སྟོན། །ཞེས་སོ། །ཡོན་ཏན་ནི་ཤེས་རབ་དེས་ཐར་པའི་གྲོང་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དབྱེ་ན་ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། སྒོམ་པ་གསུམ་མམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་གསུམ་མོ། །དེ་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་དེ་ཉིད་ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་མཐའ་དག་རྣམ་ཀུན་ཤེས། །མྱ་ངན་འདས་ལའང་བློ་ཡི་ཆགས་རབ་མ་སྐྱེས་འཁོར་བར་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་ཟད་བཞག །ཅེས་སོ། ། «ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ན་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས་དེ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བསྟན་པ་ནི། »དེ་ལྟ་བུའོ། །ཤེས་རབ་ལྡན་པ་ཐབས་ཀྱིས་གྲོལ་འགྱུར་ཏེ། །ཇི་ལྟར་དུག་ལ་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པ་ བཞིན། །ཤེས་རབ་མེད་ན་ཐབས་ཀྱིས་འཆིང་འགྱུར་ཏེ། །སྨན་ཉིད་ནད་དུ་སོང་བས་གདུང་བ་བཞིན། །དེ་ཕྱིར་གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད། །ཇི་སྐད་དུ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཐབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། ། ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཆིང་ངོ་ཞེས་པ་དང༌། དོ་ཧ་མཛོད་ལས། སྙིང་རྗེ་དང་བྲལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཞུགས་གང༌། །དེས་ནི་ལམ་མཆོག་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

其作用是清凈生活和善說法義斷除疑惑。如同經中所說： "人中最勝轉動珍寶輪， 為除眾生苦亦為說法。" 功德是以此智慧到達解脫之城。 分類有聞思修三種，或者禪定的加行、正行、後行三種智慧。 具足此智慧的功德，《大乘莊嚴經論》中說： "佛子彼知一切所知諸法相， 不生涅槃貪執何況輪迴中， 以此智慧安立眾生三菩提， 智慧智識攝持世間不可盡。" 具足智慧則得解脫，故應生起智慧： 如是具足智慧以方便得解脫， 猶如毒藥加持咒語一般， 若無智慧則為方便所束縛， 如同藥物變成疾病而煎熬。 是故應當生起通達實相智慧。 如《寶積經》中說："迦葉，具足智慧者以方便解脫，不具智慧者為方便所束縛。" 《道歌寶藏》中說："離大悲而入空性者，不能獲得殊勝道。"

།འོ་ན་ཏེ་སྙོང་རྗེ་འབའ་ཞིག་བསྒོམས་ན་ཡང༌། ། འཁོར་བ་འདིར་གནས་ཐར་པ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །གང་དག་གཉིས་པོ་སྦྱོར་བར་ནུས་པ་དེ། ། འཁོར་བར་མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་མི་གནས། །ཞེས་དང༌། བླུན་པོ་གང་གིས་བཅིངས་གྱུར་པ། །མཁས་རྣམས་དེ་ཡིས་མྱུར་དུ་གྲོལ། །ཞེས་ སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་ནས་རབ་ཏུ་འབད་ན་མྱུར་དུ་གྲོལ་ཏེ། འཕགས་པ་གོ་ཆ་བཀོད་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། གང་ལ་ལ་ཞིག་སྐྱེ་བ་མེད་པ། འགག་པ་མེད་པ། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འདི་ནན་ཏན་ཆེན་པོ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན། མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཁས་པ་དང༌། གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་འཐོབ་ཅིང༌། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བསྡགས་པ་བརྗོད་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་པ་དང༌། བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དམིགས་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང༌། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ནས་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་པར་འགྱུར་བས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིས་གདུགས་ཐོགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་འདེབས་ཤིང༌། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།

那麼，若只修習大悲， 仍住此輪迴不得解脫。 若能結合這兩者， 不住輪迴不住涅槃。 又說： 愚者為其所束縛， 智者由此速解脫。 如是了知一切法的自性后精進修持，則能迅速解脫。《聖莊嚴鎧陀羅尼經》中說： 若有人以大精進和努力修持無生、無滅、甚深空性之法，則能迅速通達菩薩法界，獲得圓滿總持和辯才，攝受無上法，受諸佛世尊讚歎，安住清凈戒律，獲得清凈忍辱、無上精進、無緣禪定和大智慧，迅速現前圓滿證悟，安住菩提心要。四大天王持傘請轉法輪，為天人作大光明，安立眾生於無上菩提。

། « དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་དྲུག་བཤད་པའི་དོན་བསྡུ་བ་ནི།» ད་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་པ་ནི། སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་ན། །སྒྱུ་མའི་སྐྱེ་བོ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་དགེ་བའི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས། །རྒྱལ་བའི་གོ་འཕང་ཞི་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་གང་ལའང་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཉིད། བྱ་བའི་ཡུལ། བྱས་པའི་དགེ་བ་གསུམ། བྱེད་དུས་ནས་བདེན་ཞེན་མེད་པ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་བློའམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུས་སྤྱད་ན་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་འཐོབ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས། གང་ལ་དགེ་བ་མི་དམིགས་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་འབད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང༌། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དང༌། མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་དང༌། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེའང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྟ་བ་དག་ཅིང༌། ཐབས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་དག་ན་ལམ་ལ་གོལ་ས་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཚེགས་མེད་པར་འགྲུབ་ཅིང་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇོ་བོ་རྗེའི་ཞལ་ནས། དེ་ལྟར་ལྟ་བས་མ་རྨོངས་ཤིང༌། །སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་དག་གྱུར་ན། །གོལ་བའི་ལམ་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ། །འོག་མིན་གནས་སུ་འགྲོ་བར་ འགྱུར། །ཞེས་སོ།

現在總結前面所說六波羅蜜的內容： 從佈施到智慧， 行持六波羅蜜時， 應知如幻化眾生。 三輪無執二資糧， 將得佛果寂靜位。 如是，無論行持何種六波羅蜜所攝的善行，從行為之時起，對行為主體自身、行為對像和所行善業三者都不執著為實有，以如幻化或如魔術般的心態行持，則能迅速成佛。《寶云經》中說： "應以不執著善行、不執著行為方式、不執著精進努力的方式來積累福德智慧二資糧。還應以如幻、如陽焰、如眼翳、如變化般的心態來修行。" 若以智慧清凈見解，以方便清凈行為，則修行無有歧途，不費力即可成佛，也能成就飛行等神通。如阿底峽尊者所言： "如是見解不迷惑， 行為極為清凈時， 不入歧途之道路， 必定趣向色究竟。"

། « སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་ནི།» ད་ནི་དགེ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྔོ་བ། དེ་ལྟར་དགེ་ལེགས་སྦྲིན་གྱི་བཞོན་པ་ཡིས། །འགྲོ་སེམས་གཙང་མའི་ལོ་ཐོག་ལེགས་བསྐྲུན་ཏེ། །སྲིད་པའི་ཉེས་ཚོགས་དབུལ་བས་རབ་ཕོངས་པའི། །དུབ་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་རིང་ངལ་སོས་ཤིག །ཅེས་སྨོས་ཏེ། བློ་གྲོས་དང་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པའི་མཁའ་དབྱིངས་དག་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆུ་འཛིན་འཐུག་པོས་འཁྲིགས་ཏེ། ཆོས་ཆར་རབ་ཏུ་བསིལ་པའི་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་བབ་པ་དག་གིས། སྐྱེ་དགུ་དམ་པའི་ཆོས་རབ་དགེ་བ་ལ་གཞོལ་བའི་ལོ་ཐོག་བསྐྲུན་ནས། སྲིད་པར་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ཞི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་བདེ་བས་ཚིམ་ཞིང་ངལ་སོས་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སྨོན་པ་ཡིན་ ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མེ་ཚོགས་གདུངས་བའི་འཇིག་རྟེན་འདིར། །ཆོས་ཆར་དྲི་མེད་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་བབ་པས། །འགྲོ་ཀུན་སེམས་ཀྱི་དམ་པར་རབ་རྟོགས་ནས། །བསིལ་གྱུར་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ཐོབ་པར་ཤོག །ཡོན་ཏན་པདྨོས་གང་བ་མཛེས་པའི་མཚོ། །ས་དང་ལམ་གྱི་ངང་མོས་ཉེར་བསྟེན་ཞིང༌། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་དབའ་རླབས་ཆིལ་ཆིལ་གཡོ། །ཚོགས་གཉིས་ཆུ་གཏེར་རྒྱ་ཆེན་སྤྱོད་པར་ཤོག །དུས་རིང་ཐོག་མཐའ་མེད་ནས་ཡང་དང་ཡང༌། །སྲིད་གསུམ་འཁོར་བའི་དགོན་པར་འཁྱམས་གྱུར་ཏེ། །གྲངས་མེད་སྡུག་བསྔལ་མང་པོས་གདུངས་བ་ཀུན། །བདག་གི་བདེ་བས་བདེ་ཆེན་སངས་རྒྱས་ཤོག །ཆོས་ཀུན་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མའི་ཚུལ་མཐོང་ནས། །བདེན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ནི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཏེ། །སྤྲུལ་འདྲའི་ངང་ནས་དགེ་ཚོགས་རབ་བསྒྲུབ་ཅིང༌། །སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཕྱམ་གཅིག་དག་པར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་ལས། བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། དགེའོ། །དགེའོ།

現在將善業迴向眾生利益： 以此善妙佈施車， 善造眾生清凈田， 輪迴過患貧困者， 愿今疲憊心安息。 愿在無垢智慧與清凈虛空界中，積聚如實生起的善根厚重雲層，降下清涼甘露法雨之流，使眾生生長正法善業之莊稼，平息一切輪迴貧困之苦，以菩提心要之樂滿足休息。 此世間為苦火煎熬， 無垢法雨甘露流降， 眾生悟解心性至善， 愿得清涼智慧大海。 功德蓮花盛開美池， 地道天鵝常來棲息， 六度波浪輕輕盪漾， 願行廣大二資海洋。 長久無始終輪迴中， 三有曠野不斷流轉， 無量眾苦所逼迫者， 愿以我樂成大樂佛。 見一切法如夢如幻， 遠離執著實有之心， 如幻化中廣積善行， 愿凈現有輪涅等同。 此為《大圓滿心性休息》菩提發心品第八之釋。善哉！善哉！